Он шнидстии палангии шергир

آن شنیده‌ستی پلنگی شیرگیر

Омад аз кҳсори сайли осо ба зер

آمد از کهسار سیل آسا به زیر

Ногаҳонаши гурба Эй омад ба пеш

ناگهانش گربه‌ای آمد به پیش

Гурбае зору наҳифу синаи риш

گربه‌ای زار و نحیف و سینه ریش

Гурбае баси лоғару битоб ва туаш

گربه‌ای بس لاغر و بی تاب و توش

Гурбае оҷиз чу пеши гурбаи мӯш

گربه‌ای عاجز چو پیش گربه موش

Гуфт бо гурбаи паланги зӯрманд

گفت با گربه پلنگ زورمند

Коинчнини зор аз чӣӣ эй мустаманд

کاینچنین زار از چئی ای مستمند

Инчунин зору наҳиф аз чистӣ

اینچنین زار و نحیف از چیستی

Ту магар аз мъшри мо нестӣ

تو مگر از معشر ما نیستی

Ҳастӣ эй мискини ту аз ҷинси сбоъ

هستی ای مسکین تو از جنس سِباع

Ҳам сбоъ ва ҳам баҳри марзии матоъ

هم سباع و هم به هر مرزی مُطاع

Ҳин бигӯ кӯи панҷа ӣ шери авжанат

هین بگو کو پنجهٔ شیر اوژنت

Ваон бирав бозуии нахҷӣри афканат

وان بر و بازوی نخجیر افکنت

Ҳин бигӯ эй гурбаи кӯи куполи ту

هین بگو ای گربه کو کوپال تو

Кӯи танумандии ту кӯи ёли ту

کو تنومندی تو کو یال تو

Нотавонои тани ту мискин аз чаҳ Эй

ناتوانا تن تو مسکین از چه‌ای

Оҷизу бечораи чандин аз чаҳ Эй

عاجز و بیچاره چندین از چه‌ای

Зӯру бозуии кадомин меҳтарат

زور و بازوی کدامین مهترت

Карда то ин ҳади забуну кеҳтарат

کرده تا این حد زبون و کهترت

Гурбаи фарёду фиғон оғоз кард

گربه فریاد و فغان آغاز کرد

Зад басари дасту шикоят боз кард

زد به سر دست و شکایت باز کرد

К-эии амир аз ман мапурс ин достон

کای امیر از من مپرس این داستان

Зонка меноед бгФтни расатон

زانکه می‌ناید به گفتن راستان

Зумра ӣ шайтони фиреби одами нажод

زمرهٔ شیطان فریب آدم نژاد

Зода ӣ хок аз малики сад раҳи зиёд

زادهٔ خاک از ملک صد ره زیاد

Бар ба сӯрати одам аммо девсор

بر به صورت آدم اما دیوسار

Дар шамоили Юсуф аммо гурги хор

در شمایل یوسف اما گرگ خوار

Гурбаи шанрогар паланг уфтад бчнг

گربه‌شان را گر پلنگ افتد به چنگ

Гардад аз мӯашони басии камтари паланг

گردد از موشان بسی کمتر پلنگ

Риши говаш дар лисони соҳирӣ

ریش گاوش در لسان ساحری

Дар шумори гови норади муштарӣ

در شمار گاو نارد مشتری

Пераи золаши панҷа бо рустам занад

پیرِ زالش پنجه با رستم زند

Тифл хӯрдаш бозуӣ нирм занад

طفل خوردش بازوی نیرم زند

Одамии шани номи шайтонашон ба банд

آدمی‌شان نام، شیطانشان به بند

Хокашони маскани фалакашон дар каманд

خاکشان مسکن فلکشان در کمند

Ман ҳамеи андари бчнги ин гуруҳ

من همی اندر به چنگ این گروه

Чун плнгонм куҷо бошад шиква

چون پلنگانم کجا باشد شکوه

Гурбаи кабӯд каз ҳужабри шарзаи шер

گربه که‌بْود کز هژبر شرزه شیر

Ояд андари чанги ин гиреҳгони асир

آید اندر چنگ این گرگان اسیر

Зудаши ёди меҳтарӣ аз сар шавад

زودش یاد مهتری از سر شود

Гурба чаҳ аз мӯш кучактар шавад

گربه چه از موش کوچکتر شود

Чун паланг аз гурбаи ин дастон шунид

چون پلنگ از گربه این دستان شنید

Чун ҳужабри тирхӯрдаи ?бардамӣад

چون هژبر تیر خورده بردمید

Гуфт ҳаии ҳаии ин банӣ одам куҷост

گفت هی هی این بنی آدم کجاست

Дар куҷоашони банга ва ҳузнам куҷост

در کجاشان بنگه و حزنم کجاست

То бадарами пӯст бар андомашон

تا بدرم پوست بر اندامشان

То зи сар берун кунам сарсомашон

تا ز سر بیرون کنم سرسامشان

Ҳам биорам меҳтариро ёди ту

هم بیارم مهتری را یاد تو

Ҳам бигирам ман аз эшон дод ту

هم بگیرم من از ایشان داد تو

Рахна дар бунёни ҷонишони афканам

رخنه در بنیان جانشان افکنم

Оташи андари хонумонишони афканам

آتش اندر خانمانشان افکنم

Раҳнамӯнӣ кун маро ва пеш бош

رهنمونی کن مرا و پیش باش

Ман зи дунболами ту беташвиш бош

من ز دنبالم تو بی تشویش باش

Гурба аз пешу паланг аз пас бдшт

گربه از پیش و پلنگ از پس به دشت

Раҳи нўрдиднд то як сабзи кишт

ره نوردیدند تا یک سبز کشت

Мард кӣ деҳқон бигард кишти зор

مردکی دهقان به گرد کشتزار

Чун саҳоби навбаҳорони обёр

چون سحاب نوبهاران آبیار

Гурбаро чун дида бар марди аўФтод

گربه را چون دیده بر مرد اوفتاد

Гуфт инак одаму хушки истод

گفت اینک آدم و خشک ایستاد

Шуд паланги кӣнапарвар сӯии мард

شد پلنگ کینه پرور سوی مرد

То барангезад ба кини гурбаи гирд

تا برانگیزد به کین گربه گرد

Пас ба ғридни баромад бо ғасб

پس به غریدن برآمد با غضب

Гуфт эй аҳрӣмани одами лақаб

گفت ای اهریمن آدم لقب

Ҳин туе бо гурбаи неруи озмо

هین تویی با گربه نیرو آزما

Шуд забун аз ту чунин ҳамҷинси мо

شد زبون از تو چنین همجنس ما

Ҷинси шерон аз ту шуд ингуна паст

جنس شیران از تو شد اینگونه پست

Рӯй номӯси бузургон аз ту хаст

روی ناموس بزرگان از تو خست

Мард деҳқон гуфт ореи ин ситам

مرد دهقان گفت آری این ستم

Бар вай омад аз ман ояд бар ту ҳам

بر وی آمد از من آید بر تو هم

Балки шери нар ки султон шумост

بلکه شیر نر که سلطان شماست

Даст ва поҳо баста дар зиндони мост

دست و پاها بسته در زندان ماست

Ҷумлаи шеронро бибин аз мо забун

جمله شیران را ببین از ما زبون

Ҳам плнгоннд аз мо ғарқи хӯн

هم پلنگانند از ما غرق خون

Кӯдакӣ аз мо бибандади шер ро

کودکی از ما ببندد شیر را

Каз лабон худ нишаста шер ро

کز لبان خود نشسته شیر را

Ҳаст неруии шумо аз мо вабол

هست نیروی شما از ما وبال

Неруӣ мо ҳаст аз баҳри ҷалол

نیروی ما هست از بهر جلال

Зояд аз тани қӯти шеру паланг

زاید از تن قوت شیر و پلنگ

Қӯт мо ҷӯшад аз дарёии ҳонг

قوت ما جوشد از دریای هنگ

Ҳаст аз ҷони шавкату гркоми мо

هست از جان شوکت و گر کام ما

Ҳаст шеронро гурез аз номи мо

هست شیران را گریز از نام ما

Ин шунид аз марди деҳқон чун паланг

این شنید از مرد دهقان چون پلنگ

Шуд чу нтъи худ зи ғайрати ранги ранг

شد چو نطع خود ز غیرت رنگ رنگ

Тез шуд к-эии сахт рӯй сусти рой

تیز شد کای سخت روی سست رای

Тунд шуд к-эии деви хуии жожи хоӣ

تند شد کای دیو خوی ژاژ خای

Лоф кам зани поси ҷони хеши дор

لاف کم زن پاس جان خویش دار

Гар тўро мардӣаст дастии зани бакор

گر تو را مردیست دستی زن به کار

Мард он бошад ки бе гуфтори хеш

مرد آن باشد که بی گفتار خویش

Вонмоид бар ҷаҳонии кори хеш

وانماید بر جهانی کار خویش

Бандад ва бигушоед аммо бе калом

بندد و بگشاید اما بی کلام

Сӯзад ва бинавозад аммо бе ниёам

سوزد و بنوازد اما بی نیام

Онкӣ ӯ гуфтор бикрдор дошт

آنکه او گفتار بی کردار داشت

Рост гӯям мард аз он кас ор дошт

راست گویم مرد از آن کس عار داشت

Марди мардони онкӣ корӣ гуфт кард

مرد مردان آنکه کاری گفت کرد

Мард набӯд балки бошад ним мард

مرد نبود بلکه باشد نیم مرد

Онкӣ мегуяд вале норади бакор

آنکه می گوید ولی نارد به کار

Зан буд зани чодар ва мъҷр биор

زن بود زن چادر و معجر بیار

Чора он бошад ки на гуфт ва на кард

چاره آن باشد که نه گفت و نه کرد

Бошад он хунсо на зан бошад на мард

باشد آن خنثی نه زن باشد نه مرد

Ҳай агар мардии ту ин гуфтор чист

هی اگر مردی تو این گفتار چیست

Ҷой кирдор аст бархез ва боист

جای کردار است برخیز و بایست

То бубинами зӯру бозуии тўро

تا ببینم زور و بازوی تو را

Вонмоим бо ту неруии тўро

وانمایم با تو نیروی تو را

Хез ва бингар ҳамла ӣ шери авжанам

خیز و بنگر حملهٔ شیر اوژنم

Захмҳои панҷа ӣ пели афканам

زخمهای پنجهٔ پیل افکنم

Шери хшминӣ вагар захмии гуроз

شیر خشمینی وگر زخمی گراز

Аз ту хоҳам хости кини гурбаи боз

از تو خواهم خواست کینِ گربه باز

Аз паланги он марди деҳқон чун шунид

از پلنگ آن مرد دهقان چون شنید

Зини сухани ҷой сголидн надид

زین سخن جای سگالیدن ندید

Роҳу расми макру ҳила соз кард

راه و رسم مکر و حیله ساز کرد

Рафт ширии рӯбаҳӣ оғоз кард

رفت شیری روبهی آغاز کرد

К-эии қавии афкани ҷавонмарди шуҷоъ

کای قوی افکن جوانمرد شجاع

Дар ҷавонмардии пар аз ҷинси сбоъ

در جوانمردی پر از جنس سِباع

Гирудори ҷангро бояд басӣҷ

گیر و دار جنگ را باید بسیج

Бе слҳи икдшти кндоўри бҳич

بی سلح ی کدشت کندآور به هیچ

Мари тўрои чангол ва ёл омад силаҳ

مر تو را چنگال و یال آمد سلاح

Бе слҳи ман кӣ буд ҷангами салоҳ

بی سلح من کی بود جنگم صلاح

Бояд аввали аслаҳа оростан

باید اول اسلحه آراستن

Пас ба ҷанги душманони бархестан

پس به جنگ دشمنان برخاستن

Ту мусаллаҳи ман бараҳнае амир

تو مسلح من برهنه ای امیر

Кӣ раво бошад набарду доругир

کی روا باشد نبرد و دار و گیر

Гуфт эй одами силаҳ ту куҷост

گفت ای آدم سلاح تو کجاست

Гуфт олоти набардам дар сар аст

گفت آلات نبردم در سراست

Гуфт сӯии хонаи рӯи олоти ҷанг

گفت سوی خانه رو آلات جنگ

Рост кун бар хешу бозои беди ранг

راست کن بر خویش و بازآ بیدرنگ

Ханда Эй зад марди деҳқони қоаҳи қоаҳ

خنده‌ای زد مرد دهقان قاه قاه

Кофарин эй ҷанги ҷӯии рзмхўоаҳ

کافرین ای جنگجوی رزمخواه

Чун надидӣ мояи худ ҷанги ман

چون ندیدی مایه خود جنگ من

Роҳи ҷӯӣ то раҳе аз чанги ман

راه جویی تا رهی از چنگ من

Ҳаркиро аз ҳам набард омад наҳиф

هرکه را از هم‌نبرد آمد نهیب

Сусти орад дар ҷадали пои шикеб

سست آرد در جدل پای شکیب

Трсмт чун нест неруии набард

ترسمت چون نیست نیروی نبرد

Чун занони зан на чун мардони мард

چون زنان زن نه چون مردان مرد

Ман нарафта ҳамчунон гомии се чор

من نرفته همچنان گامی سه چار

Фарзи ингории ҳадиси алФрор

فرض انگاری حدیث الفرار

Чунки дар сари дории оҳанги фирор

چونکه در سر داری آهنگ فرار

Ҳон бирав моро ба кори худ гузор

هان برو ما را به کار خود گذار

Чун зи деҳқон ин шунид он банди мор

چون ز دهقان این شنید آن تُندبار

Гуфт инсофат чаҳ шуд моу фирор ? !

گفت انصافت چه شد ما و فرار!؟

Ҳарчӣ май хоҳии зи ман паймон бигир

هرچه می‌خواهی ز من پیمان بگیر

Рӯ ба хона аз паии шамшеру тир

رو به خانه از پی شمشیر و تیر

Гуфт аҳд тўро надорам устувор

گفت عهدت را ندارم استوار

Аҳду савганд ту набӯд барқарор

عهد و سوگند تو نبود برقرار

Дар хурӯш омад паланги хонгзоӣ

در خروش آمد پلنگ جانگزای

Гуфт к-эии беҳудаи шайхи жожхоӣ

گفت کای بیهوده شیخ ژاژخای

Ҳарчӣ он сармоя ӣ ором туаст

هرچه آن سرمایهٔ آرام توست

Ҳарчӣ бошад назд ту муҳкам на суст

هرچه باشد نزد تو محکم نه سست

Гӯ чаҳ бошад то бидон гардани нуҳум

گو چه باشد تا بدان گردن نهم

Ҳарчӣ мехоҳӣ бигӯ тани дрдҳм

هرچه می‌خواهی بگو تن دَردَهم

Гуфт агар тан май диҳӣ то сахти сахт

گفت اگر تن می‌دهی تا سخت سخت

Дасту гардани бндмт бар ин дарахт

دست و گردن بندمت بر این درخت

Баста гардад то тўрои пои гурез

بسته گردد تا تو را پای گریز

Донамат бигушодаи бозуии ситез

دانمت بگشاده بازوی ستیز

Чун паланги ин нуктаи андар гӯш кард

چون پلنگ این نکته اندر گوش کرد

Бо дарахтии даст дар оғӯш кард

با درختی دست در آغوش کرد

Кин дарахт ва ман бабандам дасту пой

کاین درخت و من ببندم دست و پای

Рӯи силаҳовар базӯдӣ аз сарой

رو سلاح آور به زودی از سرای

Марди сусти озарм аз ҷои ҷусти сахт

مرد سست آزرم از جا جست سخت

Басти он озодаи муҳкам бар дарахт

بست آن آزاده محکم بر درخت

Бар дарахташи баст бо неруии пел

بر درختش بست با نیروی پیل

Меҳр биниҳоду равон бар дастаи бел

مهر بنهاد و روان بر دسته بیل

Бар сару паҳлуу дӯшу пушт ва рӯй

بر سر و پهلو و دوش و پشت و روی

Кӯфти чандон каз ду тан хӯн рафт ҷӯй

کوفت چندان کز دو تن خون رفت جوی

Мардро ҳргаҳ ба боло бел рафт

مرد را هرگه به بالا بیل رفت

Наъраи он ҷонвари сад майл рафт

نعره آن جانور صد میل رفت

Онкӣ дар сарпанҷаи мӯраш буд пел

آنکه در سرپنجه مورش بود پیل

Пели пешаш мӯр шуд аз бори бел

پیل پیشش مور شد از بار بیل

Лоба ҳо кард ва наомад сӯдманд

لابه‌ها کرد و نیامد سودمند

Амн май ҷуст ва набӯдаш ҷузи газанд

امن می‌جست و نبودش جز گزند

Хирад шуд аз зарби белаши поу даст

خرد شد از ضرب بیلش پا و دست

Панҷа аш афтоду бозуяши шикаст

پنجه‌اش افتاد و بازویش شکست

Устихонаш шуд саросари ризриз

استخوانش شد سراسر ریز ریز

Мард бо бели ончунонаш дар ситез

مرد با بیل آنچنانش در ستیز

Ҳар тараф мекард аз ҳасрати назар

هر طرف می‌کرد از حسرت نظر

Дид ғайр аз гурба кас набӯд дигар

دید غیر از گربه کس نبود دگر

Нарми нармаки гурбаро овоз кард

نرم نرمک گربه را آواز کرد

Роҳу расми ҳилаи ҷӯӣ соз кард

راه و رسم حیله جویی ساز کرد

К-эии бародар гарчи ман бдоб хӯрд

کای برادر گر منِ بد آب خورد

Чун ту кардам кучаку мискин ва хӯрд

چون تو کردم کوچک و مسکین و خورد

Даст бардорад зи ман ин сахти пай

دست بردارد ز من این سخت پی

ё кушояди бандам аз тан гуфт не

یا گشاید بندم از تن گفت نی

Гар шӯии кучактар аз мӯш эй рафиқ

گر شوی کوچکتر از موش ای رفیق

Нест умеди халосии зини ғариқ

نیست امید خلاصی زین حریق

эй бародари аҳли дунёи србср

ای برادر اهل دنیا سر به سر

Одамизоданд ва аз одами бтар

آدمیزادند و از آدم بتر

То туоне мегурез аз домашон

تا توانی میگریز از دامشان

Балки аз ҷое ки бошад номашон

بلکه از جایی که باشد نامشان

Одамизоданд аммо девсор

آدمیزادند اما دیوسار

АлФрор аз одамизоди алФрор

الفرار از آدمیزاد الفرار

То ниФтодстии андари бандашон

تا نیفتاده‌ستی اندر بندشان

Гарданат то нест дар овандашон

گردنت تا نیست در آوندشان

Фориғӣ аз ранҷашону дардашон

فارغی از رنجشان و دردشان

Ишва ӣ ҷонсӯзи нози сарвашон

عشوهٔ جانسوز ناز سروشان

Не ба пояти банду не дар лаби луяш

نی به پایت بند و نی در لب لویش

Подшоҳии ҳам барояшони ҳам ба хеш

پادشاهی هم برایشان هم به خویش