Буд як шӯрида дар шаҳр ҳарӣ

بود یک شوریده در شهر هری

Аз бад ва аз неки ин олами барӣ

از بد و از نیک این عالم بری

Рустае аз доми нангу қайду ном

رسته‌ای از دام ننگ و قید و نام

Худпарастиро бахуд карда ҳаром

خودپرستی را به خود کرده حرام

Гуҳ гоҳе дар хароботаши гузар

گاهگاهی در خراباتش گذر

Гоҳи дигари майкада ӯро мақар

گاه دیگر میکده او را مقر

Хилват ӯ сардами риндони пок

خلوت او سر دم رندان پاک

Манзил ӯ маҳфил ҳар синаи чок

منزل او محفل هر سینه چاک

Аз қудум ӯ фақиҳии никном

از قدوم او فقیهی نیکنام

Дод ташриф ҳарӣ бо эҳтишом

داد تشریف هری با احتشام

Аҳли шаҳри андари лақояши србср

اهل شهر اندر لقایش سر به سر

Май рабудандии сабақ аз икдгр

می‌ربودندی سبق از یکدگر

Ҳам вазеъ ва ҳам шариф аз ҳар тараф

هم وضیع و هم شریف از هر طرف

Раҳи сипари сӯяши паии дараки шараф

ره سپر سویش پی درک شرف

Шуд равони он мардаки шӯрида низ

شد روان آن مردک شوریده نیز

То зиёратгоҳи он шайхи азиз

تا زیارتگاه آن شیخ عزیز

Гавҳарии орад ба каф аз он садаф

گوهری آرد به کف از آن صدف

То зи файз хизматаш ёбад шараф

تا ز فیض خدمتش یابد شرف

Чунки шайх аз мақдамаш огоҳ шуд

چونکه شیخ از مقدمش آگاه شد

Ҷон ӯ бо сад ғазаб ҳамроҳ шуд

جان او با صد غضب همراه شد

Гуфт эй нопоки зойеъи рӯзгор

گفت ای ناپاک ضایع روزگار

эй ки дорад дайни ислом аз ту ор

ای که دارد دین اسلام از تو عار

Бо мслмононти омезиш з чист

با مسلمانانت آمیزش ز چیست

Рӯ ки ин маҳфили мақом чун ту нест

رو که این محفل مقام چون تو نیست

Бо насоро боядат омехтан

با نصاری بایدت آمیختن

Хӯни ту андари килисои рехтан

خون تو اندر کلیسا ریختن

Ҳин бирав эй габр аз масҷиди бурун

هین برو ای گبر از مسجد برون

Ҳин бирав сӯии килисо эй забун

هین برو سوی کلیسا ای زبون

Рӯи буруни роҳи килисои пеши гир

رو برون راه کلیسا پیش گیر

Зумра ӣ насронӣони ҳам кеши гир

زمرهٔ نصرانیان هم کیش گیر

Ҳаст зи амсоли ту дайни хору залил

هست ز امثال تو دین خوار و ذلیل

Ҳаст масҷид дар ҳнин ва дар ъўил

هست مسجد در حنین و در عویل

Чунки он шӯрида бишунид ин сухан

چونکه آن شوریده بشنید این سخن

Бесухан омад бурун зон анҷуман

بی سخن آمد برون زان انجمن

Зумра ӣ ёрони худ овоз кард

زمرهٔ یاران خود آواز کرد

Соз рафтан то килисо соз кард

ساز رفتن تا کلیسا ساز کرد

Даври худ хосони худро гирд кард

دور خود خاصان خود را گرد کرد

Шуд ба оҳанги килисои раҳи навард

شد به آهنگ کلیسا رهنورد

Гуфт эй ёрони бузургиро сухан

گفت ای یاران بزرگی را سخن

Бар забон бигузашта андари анҷуман

بر زبان بگذشته اندر انجمن

Воҷиб омад амтсоли амр ӯ

واجب آمد امتثال امر او

Кӣ буд марди худои беҳудаи гӯ

کی بود مرد خدا بیهوده گو

Гуфта ӣ арбоби дайн афсона нест

گفتهٔ ارباب دین افسانه نیست

То бубинами сари ин фармӯда чист

تا ببینم سِرّ این فرموده چیست

Пас ба азми он килисо шуд равон

پس به عزم آن کلیسا شد روان

Буд он шӯрида дар шаҳри азмҳон

بود آن شوریده در شهر از مهان

Чунки тарсоён аз ин огаҳ шуданд

چونکه ترسایان از این آگه شدند

Дар килисои ҷумлагӣ ҷамъ омаданд

در کلیسا جملگی جمع آمدند

Роҳиби таслису мўсоӣии тамом

راهب تثلیث و موسائی تمام

Подрӣу модарӣу хосу ом

پادری و مادری و خاص و عام

Зевару пероя биҳд хостанд

زیور و پیرایه بی حد خواستند

Зон дару девор дайр оростанд

زان در و دیوار دیْر آراستند

Вндрони ҳам занг ва ҳам ноқўсҳо

وندران هم زنگ و هم ناقوسها

Дар хурӯш оварда бар номӯсҳо

در خروش آورده بر ناموسها

ИктрФ бар тоқҳо бо фару зеб

ی کطرف بر طاقها با فر و زیب

Хоҷҳо биниҳода аз иксўи салиб

خاجها بنهاده از یکسو صلیب

Сӯрати исоу Марям дар фароз

صورت عیسی و مریم در فراز

Он ду сӯрати дайри эшонро тароз

آن دو صورت دیْر ایشان را طراز

Он ду тимсоли андарин маҳфил ба садр

آن دو تمثال اندرین محفل به صدر

Чун миёни ахтўрони тобандаи бадар

چون میان اختران تابنده بدر

Ҷумлаи тўросоёни радаи андари рада

جمله ترسایان رده اندر رده

Дар баробарашони ситода саф зада

در برابرشان ستاده صف زده

Сӯратӣ аз насхи асному злом

صورتی از نسخ اصنامِ کلام

Сӯии онҳо рӯй он қавми лӣом

سوی آنها روی آن قوم ظلام

Сӯратии по то ба сар дар инфеъол

صورتی پا تا به سر در انفعال

Инфеъоли феъли қавми бдФъол

انفعال فعل قوم بد فعال

Сӯратӣ аз шарму хиҷлат дар арақ

صورتی از شرم و خجلت در عرق

То чаро хондандашони молиси ҳақ

تا چرا خواندندشان بالیس حق

Сӯратӣ аз ҷинси мо ҳам инҳтўн

صورتی از جنس ما هم ینحتون

Зумра ӣ насронӣонаши иъбдўн

زمرهٔ نصرانیانش یعبدون

Иъбдўнҳои вҳии болқўли алсриҳ

یعبدونها وهی بالقول الصریح

Ҳайси исмъи ман ?лаи алсмъи алсҳиҳ

حیث یسمع من له السمع الصحیح

Бо забонии кӯи шиносади аҳли дил

با زبانی کو شناسد اهل دل

Нашунӯд онро бғир аз гӯши дил

نشنود آن را به غیر از گوش دل

Нашаҳд ани аллоҳи рабии мо валад

نشهد ان الله ربی ما ولد

Лоу лои кони ?лаи кФўои аҳад

لا و لا کان له کفوا احد

Бе забонони ҷаҳонро сад забон

بی زبانان جهان را صد زبان

Неи сухан дар пардаи неи фошу аён

نی سخن در پرده نی فاش و عیان

Ин гувоҳиро ҳамаи гўёстнд

این گواهی را همه گویاستند

Зини гувоҳии зиндау брҷостнд

زین گواهی زنده و برجاستند

Ҳеҷ зарра дар ҷаҳон пайдо нашуд

هیچ ذره در جهان پیدا نشد

Гар ба тавҳиди худо гуё нашуд

گر به توحید خدا گویا نشد

Аз адам чизе наомад дар вуҷӯд

از عدم چیزی نیامد در وجود

Кӯи гувоҳии сидқ бар ваҳдат набӯд

کو گواهی صدق بر وحدت نبود

Баргҳоу сабзаҳои бӯстон

برگها و سبزه‌های بوستان

Ҳар варақро сӯра ӣ тавҳиди дон

هر ورق را سورهٔ توحید دان

Ҳар гиёҳӣ каз замини сар бар занад

هر گیاهی کز زمین سر بر زند

Фош гуяд қул ҳўоллаҳи аҳад

فاش گوید قل هوالله احد

Дар фалаки байни ахтўрони бишмор

در فلک بین اختران بیشمار

Нури ваҳдат аз ҷабини шани ошкор

نور وحدت از جبین‌شان آشکار

Ҳар сӯи мӯе ки бинӣ дар ҷаҳон

بر سر هر مویی که بینی در جهان

Ҷумлагӣ бошад нишон зон бе нишон

جملگی باشد نشان زان بی نشان

Касрати мо шоҳиди иктоииш

کثرت ما شاهد یکتایی‌اش

Рабт бо ҳам ояти доноииш

ربط ما هم آیت دانایی‌اش

эй бузурги он подшоҳ бе нишон

ای بزرگ آن پادشاه بی نشان

Каш буд ҳарчиз май бинии нишон

کش بود هرچیز می‌بینی نشان

Ман чаҳ гӯям ин даҳонами чоки бод

من چه گویم این دهانم چاک باد

Бар сару мадҳ ва саноем хокбод

بر سرِ مدح و ثنایم خاک باد

Бенишон моием ва ҳастиҳои мо

بی نشان ماییم و هستی‌های ما

Венаи адамҳое ки шуд ҳастӣ намо

وین عدمهایی که شد هستی نما

Не касе ёбад нишон аз будмон

نی کسی یابد نشان از بودمان

Оташии неи гармӣу неи дудмон

آتشی نی گرمی و نی دودمان

Неи нишоне дар худ аз ҳастӣ падед

نی نشانی در خود از هستی پدید

Инчунин ҳастӣ бигӯ ё раб ки дид

اینچنین هستی بگو یا رب که دید

Мо на худ ҳастему не худ нестем

ما نه خود هستیم و نی خود نیستیم

наменадонам кистем ва чистем

می‌ندانم کیستیم و چیستیم

Ҳаст агар будем кӣ фонии шудем

هست اگر بودیم کی فانی شدیم

Кӣ асири ҷаҳлу нодонии шудем

کی اسیر جهل و نادانی شدیم

Кӣ ба зиндони макон будем банд

کی به زندان مکان بودیم بند

Кӣ замон кардӣ бгрднмони каманд

کی زمان کردی به گردنمان کمند

Ҳастро бо ин гирифторӣ чаҳ кор

هست را با این گرفتاری چه کار

Ҳастро бо зиллату хорӣ чаҳ кор

هست را با ذلت و خواری چه کار

Ҳастро кӣ нестӣ торӣ шавад

هست را کی نیستی طاری شود

Чизе аз худ чун шавад орӣ шавад

چیزی از خود چون شود عاری شود

Дар адам ҳастем баргӯ аз куҷост

در عدم هستیم برگو از کجاست

Ин биё ва ин бирав ин дод хост

این بیا و این برو این دادخواست

ӣнҳамаи фарёдҳоиу ҳўи зкист

اینهمه فریاد و های و هو ز کیست

Ин бигир ва ин бидиҳ аз баҳр чист

این بگیر و این بده از بهر چیست

Вар бигӯе шуд мухаммир аз ҳукм

ور بگویی شد مخمر از حکم

Ин намоиш аз вуҷӯд ва аз адам

این نمایش از وجود و از عدم

Ақли бовар кӣ кунад зеро ки нест

عقل باور کی کند زیرا که نیست

Моҳасал дар ҳар мизоҷ ҳаст ва нест

ماحصل در هر مزاج هست و نیست

Гар буд чизеи варои ин се аст

گر بود چیزی ورای این سه است

Гарчи гўиндши пай тафҳим ҳаст

گرچه گویندش پی تفهیم هست

Ман намедонам вале худ чист он

من نمی‌دانم ولی خود چیست آن

Ҳарчӣ ҳаст аз сунъи яздонеи сети он

هرچه هست از صنع یزدانی‌ست آن

Ман намедонам на ту эй ёри ман

من نمی‌دانم نه تو ای یار من

Ин на кори ту буд неи кори ман

این نه کار تو بود نی کار من

Ин мақоми ҳайрати андари ҳиртўст

این مقام حیرت اندر حیرت است

Ҳайрати ӣнҷои айни илм ва ҳикмат аст

حیرت اینجا عین علم و حکمت است

Ин хунаки онкўи бҳирт боз шуд

این خنک آنکو به حیرت بار شد

Фориғ аз авҳом ва аз пиндор шуд

فارغ از اوهام و از پندار شد

Пои истидлолу бурҳонро шикаст

پای استدلال و برهان را شکست

Аз каманди сусту истидлоли ҷуст

از کمند سست و استدلال جست

Ланг бошад пои бурҳону далел

لنگ باشد پای برهان و دلیل

Мустадали худ зору ранҷуру алил

مستدل خود زار و رنجور و علیل

Мустадали ранҷуру зору мубтало

مستدل رنجور و زار و مبتلا

Чӯби истидлолаши андари кафи Асо

چوب استدلالش اندر کف عصا

намеравад бо ин Асои гомии се чор

می‌رود با این عصا گامی سه چار

намефитад гоҳ аз ямину гуҳи ясор

می‌فتد گاه از یمین و گه یسار

намеравад афтону хезон чанд гом

می‌رود افتان و خیزان چند گام

Гоҳ бошад дар қууду гуҳи қиём

گاه باشد در قعود و گه قیام

Оқибат ояд ба бистари бози пас

عاقبت آید به بستر باز پس

Хастау печида дар ҳалқаши нафас

خسته و پیچیده در حلقش نفس

Неи зи сайраш манзилӣ гардӣда тай

نی ز سیرش منزلی گردیده طی

Неи бсўиши мақсад аз он бардаи пай

نی به سوی مقصدِ آن برده پی

Неи зи майдони бардаи гӯйии зини Асо

نی ز میدان برده گویی زین عصا

Не сабақ бигрифта бар перии дўто

نی سبق بگرفته بر پیری دوتا

Бо харигар сабқат андешӣ гирифт

با خری گر سبقت اندیشی گرفت

Он хари лоғар бар он пешӣ гирифт

آن خر لاغر بر آن پیشی گرفت

Боядатгар сӯии мақсад тохтан

بایدت گر سوی مقصد تاختن

Бояд аз кафи ин Асо андохтан

باید از کف این عصا انداختن

Тарк кардани такя бар ин чӯби суст

ترک کردن تکیه بر این چوب سست

Дафъи ранҷурии зи худ кардани нахуст

دفع رنجوری ز خود کردن نخست

Чист ранҷурии ту авсофи ту

چیست رنجوری تو اوصاف تو

Тира зонҳо гашта оби софи ту

تیره زانها گشته آب صاف تو

Баҳси мо зи амрози пинҳонӣ буд

بحث ما ز امراض پنهانی بود

Ваон марази ҳмои ҷисмонӣ буд

وان مرض حمای جسمانی بود

Аз ҳавои нафас ва он табъи ъФн

از هوای نفس و آن طبع عفن

Куштааст ахлоти нафсонии бетон

گشته است اخلاط نفسانی به تن

Гашта ваҳму шаҳвату хилту ғазаб

گشته وهم و شهوت و خلط و غضب

Мҳтрқ аз он ҳавои мктсб

محترق از آن هوای مکتسب

Нафасро ориз шудаи сўءолмзоҷ

نفس را عارض شده سوءالمزاج

Аллоҳи аллоҳ кӯшишӣ кун дар алоҷ

الله الله کوششی کن در علاج

Нафас бемораст парҳезаш бидиҳ

نفس بیمار است پرهیزش بده

Раҳм кун ҳалво ба назд ӯ манеҳ

رحم کن حلوا به نزد او منه

Нафаси ту мҳмўм ва мҳрўрасту зор

نفس تو مهموم و محرور است و زار

Баҳри ҳақи хурмои зи баҳр ӯ меар

بهر حق خرما ز بهر او میار

Бар сари табъу ҳавояш хок кун

بر سر طبع و هوایش خاک کن

Нафасро зи ахлоти фосид пок кун

نفس را ز اخلاط فاسد پاک کن

Зояд аз ин хилтҳо биҳду мар

زاید از این خلطها بیحد و مر

Карамҳо дар андарунат эй писар

کرمها در اندرونت ای پسر

Карами неи бали аждаҳои ҳафт сар

کرم نی بل اژدهای هفت سر

Ҳар сирриро сад сари дигари бабр

هر سری را صد سر دیگر به بر

Ҳону ҳон аз хилти худро пок кун

هان و هان از خلط خود را پاک کن

Аждаҳоу карамро дар хок кун

اژدها و کرم را در خاک کن

Нафас набӯд инки дорӣ эй Фтӣ

نفس نبود اینکه داری ای فتی

Ғор дар ғорӣ буд пари аждаҳо

غار در غاری بود پر اژدها

Нафас набӯд балки ғор аждаҳост

نفس نبود بلکه غار اژدهاست

Андари он аз аждаҳои анборҳост

اندر آن از اژدها انبارهاست

Ҳар ки зини ахлоти худро пок кард

هر که زین اخلاط خود را پاک کرد

Синау табъу ҳаворо чок кард

سینه طبع و هوا را چاک کرد

эй хуши он ҷонии казин аҳўо бараст

ای خوش آن جانی کزین اهوا برست

Растан аз инҳо ҷиҳод Акбар аст

رستن از اینها جهاد اکبر است

Нафасро кардӣ чаҳ фонии зини мавод

نفس را کردی چه فانی زین مواد

Фориғаш кардӣ зи амрозу фасод

فارغش کردی ز امراض و فساد

Даҳ ғизо ӯро зи ахлоқи накӯ

ده غذا او را ز اخلاق نکو

То ки гардии шери марду зафт ӯ

تا که گردی شیر مرد و زفت او

То туоне шӯ ба ваии яктоу фард

تا توانی شو به وی یکتا و فرد

Зӯрманду паҳлавону шермард

زورمند و پهلوان و شیرمرد

Вонгаҳе бар Рахш шаръаш кун савор

وانگهی بر رخش شرعش کن سوار

Ҳам анонашро ба бенаӣ сипор

هم عنانش را به بینایی سپار

Пас сӯии мақсади барангезони ту Рахш

پس سوی مقصد برانگیزان تو رخش

Рахши суръат май расонад то ба арш

رخشِ شرعت می‌رساند تا به عرش

Бар барроқи шаръ агар бандии рикоб

بر براق شرع اگر بندی رکاب

Ин барроқат бигузаранд аз ҳиҷоб

این براقت بگذراند از حجاب

Аз шариъат кун тариқат эй рафиқ

از شریعت کن طریقت ای رفیق

То ҳақиқат май рисӣ аз ин тариқ

تا حقیقت می‌رسی از این طریق

Аз шариъати рӯи ҳақиқатро бибин

از شریعت رو حقیقت را ببین

Рбки Фоъбди Фиأтики алиқин

ربک فاعبد فیأتیک الیقین

Чун аз ин раҳ рафтӣ эй зебои ҷавон

چون از این ره رفتی ای زیبا جوان

Май шиносии ончӣ донистан ту он

می‌شناسی آنچه دانستن توان

Май шиносии хешро битобу печ

می‌شناسی خویش را بی تاب و پیچ

Ҳеҷ бен ҳеҷ ибни бен ҳеҷ бен ҳеҷ

هیچ بن هیچ ابن هیچ بن هیچ

эй ки донистӣ ки ҳастӣ бе нишон

ای که دانستی که هستی بی نشان

Не касе кӯи ҳам ниҳон шуд ҳам аён

نی کسی کو هم نهان شد هم عیان