Гуфт бо вай аз пас сад аътзор

گفت با وی از پس صد اعتذار

Кӣ вуҷӯдати гулшани дайнро баҳор

کی وجودت گلشن دین را بهار

Гар кажӣ гуфтам тўро нашнохтам

گر کژی گفتم تورا نشناختم

Боз бар дастии қимории бохатм

با زبردستی قماری باختم

Гуфт эй шайхи ин кжиҳои рости бод

گفت ای شیخ این کژیها راست باد

Ҷони фидои онкии ёри мости бод

جان فدای آنکه یار ماست باد

То ба фикри ин кажӣу ростӣ

تا به فکر این کژی و راستی

Бошӣ эй ҷони ростии норостӣ

باشی ای جان راستی ناراستی

Аз кажӣу ростӣ мо костем

از کژی و راستی ما کاستیم

Бо каҷ ва бо рости мо худ ростем

با کج و با راست ما خود راستیم

Ончӣ май гӯйигар аз баҳр худост

آنچه می‌گویی گر از بهر خداست

Ҳарчӣ хоҳии гӯ чаҳ каҷ бошад чаҳ рост

هرچه خواهی گو چه کج باشد چه راست

Гар сухан бо ёди ёр дилкаш аст

گر سخن با یاد یار دلکش است

Гӯи баҳри лафзӣ ки хоҳии он хуш аст

گو به هر لفظی که خواهی آن خَوش است

Гӯи ҳадис аз оннигор дилбарӣ

گو حدیث از آن نگار دلبری

Хоҳ мегӯ тозӣу хоҳии дарӣ

خواه میگو تازی و خواهی دری

Дар ҳадисаши фии аллёлии алсоФиаҳ

در حدیثش فی اللیالی الصافیه

Ман ҳаме ҷӯям радифи қофия

من همی جویم ردیف قافیه

ӯ ҳаме гуяд ки ин шаб кӯтаҳ аст

او همی گوید که این شب کوته است

Қофияи мандяш фурсат шуд зи даст

قافیه مندیش فرصت شد ز دست

То ту дар андеша ӣ вазнӣу саҷъ

تا تو در اندیشهٔ وزنی و سجع

Сар занад субҳ ва шавад хомӯши шамъ

سر زند صبح و شود خاموش شمع

Аз барои хотири ман эй ҳариф

از برای خاطر من ای حریف

Қофия бигзор ва бигузар аз радиф

قافیه بگذار و بگذر از ردیف

Балки эй ҳамдами сухан дар кор нест

بلکه ای همدم سخن در کار نیست

Лафзи ҳам муҳаррами дарин дарбор нест

لفظ هم محرم درین دربار نیست

Қисса ӣ он Юсуфи гули перҳан

قصهٔ آن یوسف گل پیرهن

Хуштар он бошад ки гӯйӣ бе сухан

خوشتر آن باشد که گویی بی سخن

Андарин хилвати сухан бегона аст

اندرین خلوت سخن بیگانه است

Вазъи алфоз аз пай афсона аст

وضع الفاظ از پی افسانه است

Чун ту афсона нахонӣ лафз чист

چون تو افسانه بخوانی لفظ چیست

Ёри мо дар банди саҷъ ва лафз нест

یار ما در بند سجع و لفظ نیست

Балки бигузар эй сафойӣ аз забон

بلکه بگذر ای صفایی از زبان

Бизбон мегӯ ҳадиси дилбарон

بیزبان میگو حدیث دلبران

Кандарин маҳфили забон номаҳрам аст

کاندرین محفل زبان نامحرم است

Зини сабаб аз ин ҳикоят абкм аст

زین سبب از این حکایت ابکم است

Чун ба ин маҳфили рисӣ эй ҳӯшманд

چون به این محفل رسی ای هوشمند

Ҳам забон кун меҳр ва ҳам лабро бабанд

هم زبان کن مُهر و هم لب را ببند

Ин забону лаби зи ҷинс унсур аст

این زبان و لب ز جنس عنصر است

Қисса ӣ мо аз забон дигар аст

قصهٔ ما از زبان دیگر است

Ин забон банд маконасту замон

این زبان بند مکانست و زمان

Венаи суханҳо зода ӣ ин дудмон

وین سخنها زادهٔ این دودمان

Ҳаст моро эй ҳарифон дар миён

هست ما را ای حریفان داستان

Достон аз ломакону лозимон

داستان از لامکان و لازمان

Ин замону лафзи ҷисмонӣ буд

این زمان و لفظ جسمانی بود

Нақли мо зон ёри рӯҳонӣ буд

نقل ما زان یار روحانی بود

Лафз аз баҳри маъонӣ кисват аст

لفظ از بهر معانی کسوت است

Кисвати он пӯшад ки ӯро қомат аст

کسوت آن پوشد که او را قامت است

Ончии неи оғозу не анҷом дошт

آنچه نی آغاز و نی انجام داشت

Кӣ тавонад қомат ва андом дошт

کی تواند قامت و اندام داشت

Бесухан кун ин маъониро баён

بی سخن کن این معانی را بیان

Достон мегӯу локини бизбон

داستان می‌گو و لکن بیزبان

Бизбон гӯям вале ҳушёри кӯ

بیزبان گویم ولی هشیار کو

Онкии фаҳмад бе сухани асрори кӯ

آنکه فهمد بی سخن اسرار کو

Онкии фаҳмади нола мурғон куҷост

آنکه فهمد ناله مرغان کجاست

Ҳам навой андалеб ҷон куҷост

همنوای عندلیب جان کجاست

Тӯтии ҷони бизбон дар гуфтугӯ

طوطی جان بیزبان در گفتگو

Тўтӣии кӯ то бафаҳмад роз ӯ

طوطئی کو تا بفهمد راز او

Тӯтӣон дар нағмаи лекин дар чаман

طوطیان در نغمه لیکن در چمن

эй дариғо нест ҷузи зоғу заған

ای دریغا نیست جز زاغ و زغن

Чунки гӯши аҳли ин маҷлис кар аст

چونکه گوش اهل این مجلس کر است

Дар чунин маҷлис хамӯшӣ беҳтар аст

در چنین مجلس خموشی بهتر است

Нест чун колошносӣ дар миён

نیست چون کالاشناسی در میان

Ин матоъи мо ниҳон ба дарди кон

این متاع ما نهان به در دکان

Чунки саррофӣ на дар ин чорсў

چونکه صرافی نه در این چارسو

Нақди мо дар кӣса пинҳон бош гӯ

نقد ما در کیسه پنهان باش گو

Андарин бозори як даллоли кӯ

اندرین بازار یک دلال کو

Ҷузи ду се кӣсаи баради ҳмоли кӯ

جز دو سه کیسه برد حمال کو

Гар набошад онкии фаҳмад бе сухан

گر نباشد آنکه فهمد بی سخن

Дасти андари домани тамсили зан

دست اندر دامن تمثیل زن

Қисса ӣ слмӣу Лайлии пеши гир

قصهٔ سلمی و لیلی پیش گیر

Дар ниҳони дастнигор хеши гир

در نهان دست نگار خویش گیر

Гуҳи зи ширини достон бунёд кун

گه ز شیرین داستان بنیاد کن

Вази лаби ширини ҷонон ёд кун

وز لب شیرین جانان یاد کن

Аз парешонеи худ сркни сухан

از پریشانی خود سرکن سخن

Панҷа дар зулф парешонаш фикан

پنجه در زلف پریشانش فکن

Достони меҳру ма оғоз кун

داستان مهر و مه آغاز کن

Дида бар хуршеди чеҳраш боз кун

دیده بر خورشید چهرش باز کن

Моҳ тобон кун вале андари Яман

ماه تابان کن ولی اندر یمن

Ҷилваи даҳ Юсуф вале дар анҷуман

جلوه ده یوسف ولی در انجمن

Перҳан бошад шабиҳоту мисол

پیرهن باشد شبیهات و مثال

Ваон ҳикоятҳои чун оби зулол

وان حکایتهای چون آب زلال

Перҳан бошад ҳадиси дигарон

پیرهن باشد حدیث دیگران

Андарони бнҳФтаҳи ёди дилбарон

اندران بنهفته یاد دلبران

Чун сухан аз он бути ҳўро вааш аст

چون سخن از آن بت حوراوَش است

Гар парешон ҳам бигӯям дилкаш аст

گر پریشان هم بگویم دلکش است

Ҳамчинонкии пеши азин гуфтеми фош

همچنانکه پیش ازین گفتیم فاش

Мақсади он асл ва раҳ бош ончӣ бош

مقصد آن اصل و ره باش آنچه باش

Чун ба Ясриби роҳро бошад хтом

چون به یثرب راه را باشد ختام

Хоҳи рӯ аз наҷаду хоҳии рӯ ба шом

خواه رو از نجد و خواهی رو به شام

Ҳам набошад саъии ту бимзд агар

هم نباشد سعی تو بیمزد اگر

Ҷониб мақсад наёяд раҳи басар

جانب مقصد نیاید ره به سر

Мақсадаши ҳам гар набошад бар ту фош

مقصدش هم گر نباشد بر تو فاش

Дар мақоми тсхр ва таънаш мабош

در مقام تسخر و طعنش مباش

Ҳар хатоеро вале набӯд савоб

هر خطایی را ولی نبود ثواب

Ҳаркасӣ эмин набошад аз итоб

هرکسی ایمن نباشد از عتاب