Гуфт бо мурғи ҳариси он ҳӯшманд

گفت با مرغ حریص آن هوشمند

Ман надорам ҳайратии зини меху банд

من ندارم حیرتی زین میخ و بند

Банд домаст ину мсмори тала

بند دام است این و مسمار تله

Пар нашуд зини донаи касро ҳавсила

پر نشد زین دانه کس را حوصله

Дар ҷавобаш гуфт эй ашками параст

در جوابش گفت ای اشکم پرست

Худ гирифтам доми ӣнҷо мзмр аст

خود گرفتم دام اینجا مضمر است

Сад ҳазорон дому мех густарда шуд

صد هزاران دام و میخ گسترده شد

То яке сайд аз яке оварда шуд

تا یکی صید از یکی آورده شد

Сад ҳазорон тирҳо ҷуст аз камон

صد هزاران تیرها جست از کمان

То яке омад аз онҳо бар нишон

تا یکی آمد از آنها بر نشان

Неи баҳр домӣ шавад мурғии асир

نی بهر دامی شود مرغی اسیر

Не шавад ҳар мурғ ҳарҷо дастгир

نی شود هر مرغ هرجا دستگیر

эй басои анборҳо бар домҳо

ای بسا انبارها بر دامها

Паҳн шуд дар домҳо ва бомҳо

پهن شد در دامها و بامها

Донҳо аз бомҳо барчӣда шуд

دانها از بامها برچیده شد

Домҳо дар хокҳо пусида шуд

دامها در خاکها پوسیده شد

Не ба домӣ мурғакӣ шуд пои баст

نی به دامی مرغکی شد پای بست

Донҳо барчӣдаи худ аз доми ҷуст

دانها برچیده خود از دام جست

Аз куҷои ин дом гирад пои ман

از کجا این دام گیرد پای من

Боди хуррами ин сари зебои ман

باد خرم این سر زیبای من

Вар гирифтам пои ман дар дом рафт

ور گرفتم پای من در دام رفت

Аз танам кӣ шавкат ва крком рафт

از تنم کی شوکت و کرکام رفت

Шояд аз ҳам бугсалами ин дом ро

شاید از هم بگسلم این دام را

Пораи созами тору пуди хом ро

پاره سازم تار و پود خام را

Вар гирифтам тахт омад банди ман

ور گرفتم تخت آمد بند من

Гашти муҳками уқда ӣ ованди ман

گشت محکم عقده ی آوند من

Ман шудам дар доми сайёдии асир

من شدم در دام صیادی اسیر

Нъми мавлои рбнои нъми алнсир

نعم مولی ربنا نعم النصیر

Шояд ӯ чун бинад ин бедод ро

شاید او چون بیند این بیداد را

Меҳрбон созад ба ман сайёд ро

مهربان سازد به من صیاد را

То зи пои ман кушояди дасти худ

تا ز پای من گشاید دست خود

Ҳам биппаранд маро аз дасти худ

هم بپراند مرا از دست خود

Гуядам ҳай ҳай бирав озоди зӣ

گویدم هی هی برو آزاد زی

Дар гулистонҳо хушу дилшоди зӣ

در گلستانها خوش و دلشاد زی

Вар гирифтам ӯ зи ман ғофил нашуд

ور گرفتم او ز من غافل نشد

Коми ман аз ғифлаташ ҳосил нашуд

کام من از غفلتش حاصل نشد

Охрои рӯзии бимиради ногаҳон

آخرا روزی بمیرد ناگهان

Ман шавам фориғи зи қайди ҳабси он

من شوم فارغ ز قید حبس آن

Ин бигуфту тарки он дмсоз кард

این بگفت و ترک آن دمساز کرد

Рӯи басӯии донаҳо парвоз кард

رو بسوی دانه ها پرواز کرد

Хешро афканд бар он дона ҳо

خویش را افکند بر آن دانه ها

Ҳеҷ номади ёдаш аз афсона ҳо

هیچ نامد یادش از افسانه ها

Донаи барчӣдани равон будӣ ҳамон

دانه برچیدن روان بودی همان

Дар гулӯяш дом афтод он замон

در گلویش دام افتاد آن زمان

Дона дар минқор ӯ нокардаи ҷой

دانه در منقار او ناکرده جای

Риштаҳои дом афтодаш бпоӣ

رشته های دام افتادش بپای

То назар мекард дар поу гулӯ

تا نظر می کرد در پا و گلو

Аз камӣн омад буруни сайёд ӯ

از کمین آمد برون صیاد او

Ҳалқ ӯ бигирифт ва аз домаш кашид

حلق او بگرفت و از دامش کشید

Пойҳояш кунад ва пурҳояш бурид

پایهایش کند و پرهایش برید

Пой он барбасту дасти худ кушод

پای آن بربست و دست خود گشاد

Ханҷари фӯлод бар ҳалқаши ниҳод

خنجر فولاد بر حلقش نهاد

Мурғи мискини оҳу афғон соз кард

مرغ مسکین آه و افغان ساز کرد

эй дареғ вае дареғ оғоз кард

ای دریغ و ای دریغ آغاز کرد

Гуфт раҳмӣ бар ман эй сайёд кун

گفت رحمی بر من ای صیاد کن

Аз карами ин хастаро озод кун

از کرم این خسته را آزاد کن

Не ҷавобаш доду не озод кард

نی جوابش داد و نی آزاد کرد

Наз нигоҳии хотир ӯ шод кард

نز نگاهی خاطر او شاد کرد

Корд бар ҳалқаш ҳаме молида ӯ

کارد بر حلقش همی مالید او

Бо забони ҳоли андари гуфтугӯ

با زبان حال اندر گفتگو

Коаҳи оҳ аз ин дили пари ҳасратам

کآه آه از این دل پر حسرتم

эй дареғ аз онкии оради раҳматам

ای دریغ از آنکه آرد رحمتم

Оҳи оҳ эй нафаси хӯнами рехтӣ

آه آه ای نفس خونم ریختی

Ришта ӣ умеди ман бгсихтӣ

رشته ی امید من بگسیختی

Хоки олам бар серум аз дасти ту

خاک عالم بر سرم از دست تو

Оҳ аз бедоду хуии пасти ту

آه از بیداد و خوی پست تو

Дарди дилро бо ки гӯям эй дареғ

درد دل را با که گویم ای دریغ

Чора ӣ худ аз ки ҷӯям эй дареғ

چاره ی خود از که جویم ای دریغ

Нек кардам бо ту донистам хатост

نیک کردم با تو دانستم خطاست

Ҳар ки бояд нек кард инаш сазост

هر که باید نیک کرد اینش سزاست

Ореи ҳаркаси нек ё бад ме кунад

آری هرکس نیک یا بد می کند

намекунад бад лек бо худ ме кунад

می کند بد لیک با خود می کند

Прўридми ин саги нафаси палид

پروریدم این سگ نفس پلید

Чун тавоно шуд маро аз ҳам дарид

چون توانا شد مرا از هم درید

Буд зинсон бо худ андари гуфтугӯ

بود زینسان با خود اندر گفتگو

Пойҳояши бастаи теғаш бар гулӯ

پایهایش بسته تیغش بر گلو

Хости ҷонаш чун зи тан парвоз кард

خواست جانش چون ز تن پرواز کرد

Гӯшаи чашмӣ ба ҳасрат боз кард

گوشه چشمی به حسرت باز کرد

Мурғи ҳам парвоз худ дид он замон

مرغ هم پرواز خود دید آن زمان

Карда аз онҷои ҳавои ошён

کرده از آنجا هوای آشیان

Гуфт рафтӣ рӯи марои ҳам ёд кун

گفت رفتی رو مرا هم یاد کن

Шодзӣу ёди азин ношод кун

شادزی و یاد ازین ناشاد کن

Ин бигуфту ҷон ширин дод ва рафт

این بگفت و جان شیرین داد و رفت

Ҳамдамаш бар сари дамӣ устод рафт

همدمش بر سر دمی استاد رفت

Оре аз ҳирсу тамаъ ғофил мабош

آری از حرص و طمع غافل مباش

Кофтии андари дом ва бошӣ дилхарош

کافتی اندر دام و باشی دلخراش

Рафту андари ошён танҳо хазид

رفت و اندر آشیان تنها خزید

Сар ба сад афсӯси зер пар кашид

سر به صد افسوس زیر پر کشید

Рӯзи васли ёри дерин ёд кард

روز وصل یار دیرین یاد کرد

Мўиҳо дар сӯг ӯ бунёд кард

مویها در سوگ او بنیاد کرد

К-эй дариғо мурғи ҳам овози ман

کای دریغا مرغ هم آواز من

эй дариғо мӯниси дмсози ман

ای دریغا مونس دمساز من

эй дариғо мурғи заррини боли ман

ای دریغا مرغ زرین بال من

эй эй ман ҳумоюни фоли ман

ای همای من همایون فال من

эй дариғо тӯтӣ гуёӣ ман

ای دریغا طوطی گویای من

эй дариғо мӯниси шабҳои ман

ای دریغا مونس شبهای من

эй дариғо ёри ширини кори ман

ای دریغا یار شیرین کار من

эй дариғо гулшани гулзори ман

ای دریغا گلشن گلزار من

Тоири ҳам ошёнамро чаҳ шуд

طایر هم آشیانم را چه شد

Он рафиқи меҳрбонамро чаҳ шуд

آن رفیق مهربانم را چه شد

Ёди айёмӣ ки бо ҳам доштем

یاد ایامی که با هم داشتیم

Донаи меҳр ва вафо ме коштем

دانه مهر و وفا می کاشتیم

Бо ҳам аз байза баровардем сар

با هم از بیضه برآوردیم سر

Ҳам броФшондим бо ҳам болу пар

هم برافشاندیم با هم بال و پر

Коши зи аввали байзаи мони бишкаста буд

کاش ز اول بیضه مان بشکسته بود

Болу пармон кошкӣ норуста буд

بال و پرمان کاشکی نارسته بود

эй дариғо қадар он нашнохтем

ای دریغا قدر آن نشناختیم

Нақди васлашро чаҳ арзон ёфтем

نقد وصلش را چه ارزان یافتیم

Чанд гӯям эй дареғ вае дареғ

چند گویم ای دریغ و ای دریغ

Суд бахшад кӣ дареғ ва кӣ дареғ

سود بخشد کی دریغ و کی دریغ

Ман ҳаме гӯям дареғу рӯзгор

من همی گویم دریغ و روزگار

намехӯрд бар ман дареғ ва зинҳор

می خورد بر من دریغ و زینهار

Рафт яксар рӯзгорам дар дареғ

رفت یکسر روزگارم در دریغ

Шуд баҳор ва шуд хазонам дар дареғ

شد بهار و شد خزانم در دریغ