Рӯстои масти қамсари ном ӯ
روستایی مست قمصر نام او
Сабзу хуррами ҳам дар ва ҳам бом ӯ
سبز و خرم هم در و هم بام او
Ростӣ аз мардуми он рӯсто
راستی از مردم آن روستا
Ин ҳикоят кард рӯзии мрмро
این حکایت کرد روزی مرمرا
Кандарин рстои яке сайёд буд
کاندرین رستا یکی صیاد بود
Чобуку чолоки неки устод буд
چابک و چالاک نیک استاد بود
Бо рафиқии рӯзӣ аз баҳри шикор
با رفیقی روزی از بهر شکار
Шуд бурун аз раҳ ба самти кӯҳсор
شد برون از ره به سمت کوهسار
Ҳамчуи хубони ироқӣ ҳар тараф
همچو خوبان عراقی هر طرف
Баҳри сайдии тиру пайконишони бкФ
بهر صیدی تیر و پیکانشان بکف
Гарчи бар кафашони камони тир буд
گرچه بر کفشان کمان تیر بود
Мурғи дилашони сайд ҳар нахҷӣр буд
مرغ دلشان صید هر نخجیر بود
Оҳӯе дар пой кӯҳӣ ёфтанд
آهویی در پای کوهی یافتند
Тир бар кафи сӯй ӯ бишитофтанд
تیر بر کف سوی او بشتافتند
ё ғизоли алҳӣ ё збии алҳмӣ
یا غزال الحی یا ظبی الحمی
Анати фии албидоءи тръии болҳўоء
انت فی البیداء ترعی بالهواء
ё Ғаззолии анати тръии болдлол
یا غزالی انت ترعی بالدلال
Тбтғии алхзроءи волмоءи алзлол
تبتغی الخضراء والماء الزلال
Анзри алсёди иъдўи фии қФок
انظر الصیاد یعدو فی قفاک
Тоири алсҳми итири фии ҳўок
طایر السهم یطیر فی هواک
Ҳону ҳон эй оҳӯии дашти хто
هان و هان ای آهوی دشت ختا
эй ғизоли шоху сами заррини мо
ای غزال شاخ و سم زرین ما
Масту сархуш дар миёни лолаи зор
مست و سرخوش در میان لاله زار
Май чрии андари канори ҷӯйбор
می چری اندر کنار جویبار
Дар камӣни ту басӣ сайёд ҳаст
در کمین تو بسی صیاد هست
Гар тўрои неи ёд ӯро ёд ҳаст
گر تورا نی یاد او را یاد هست
Аз балои тирашон парҳез кун
از بلای تیرشان پرهیز کن
Бар фарози кӯҳи иззат хез кун
بر فراز کوه عزت خیز کن
Кӯҳ иззат чист кунҷи ъзлтӣ
کوه عزت چیست کنج عزلتی
Аз бад ва аз неки олами хилватӣ
از بد و از نیک عالم خلوتی
Ҷони бобо рост мегӯям сухан
جان بابا راست می گویم سخن
Бар сар ҳар раҳ буд сад роҳзан
بر سر هر ره بود صد راهزن
Дар сар ҳар кӯчае сёдҳост
در سر هر کوچه ای صیادهاست
Масҷиду миҳроби пари шёдҳост
مسجد و محراب پر شیادهاست
Гар биёбони пари зи дузд абтар аст
گر بیابان پر ز دزد ابتر است
Дузди шаҳр аз дузди саҳро бадтар аст
دزد شهر از دزد صحرا بدتر است
Дар биёбони ҷома ва нон ме баранд
در بیابان جامه و نان می برند
Дар миёни шаҳр имон ме баранд
در میان شهر ایمان می برند
Ҳар дукон бинишаста сайёдии камӣн
هر دکان بنشسته صیادی کمین
Сайди ҷӯён аз ясор ва аз ямин
صید جویان از یسار و از یمین
Бар фарози минбари он шевои забон
بر فراز منبر آن شیوا زبان
Ҳаст сайёдӣу тираш дар даҳон
هست صیادی و تیرش در دهان
Ҳам ба миҳроби он эмом пар ӯанд
هم به محراب آن امام پر اوند
Сҷаҳ аш домасту дастораши каманд
سجه اش دامست و دستارش کمند
Ҳар ки меояд ба шаҳр эй хуши хиром
هر که می آید به شهر ای خوش خرام
Ҷумла сайёданд аз хосу авом
جمله صیادند از خاص و عوام
Чун сипеда сар занад аз кӯҳсор
چون سپیده سر زند از کوهسار
Ҷумла бархезанд аз баҳри шикор
جمله برخیزند از بهر شکار
Ҷайбу доманашони пар аз дому тала
جیب و دامنشان پر از دام و تله
Ҳар тараф гирданд баҳри чилчила
هر طرف گردند بهر چلچله
Доми чбўди ин нигоҳи гармашон
دام چبود این نگاه گرمشان
Гардани каҷашони забони нармашон
گردن کجشان زبان نرمشان
Доми чбўди бӯсашону лӯсашон
دام چبود بوسشان و لوسشان
Ханда ва рӯҳои пари сФрўсшон
خنده و روهای پر سفروسشان
Ин саломи ноштои тундашон
این سلام ناشتای تندشان
Остини нави ҷуволи қандашон
آستین نو جوال قندشان
Доми чбўди масҷиду миҳробашон
دام چبود مسجد و محرابشان
Ин намозу ваъзу обу Нонишон
این نماز و وعظ و آب و نانشان
Ҷбаҳу ъамомау таҳти алҳнк
جبه و عمامه و تحت الحنک
Дар ташаҳҳудҳо нишастан бар врк
در تشهدها نشستن بر ورک
Ин имомат мекунад он иҳтимом
این امامت می کند آن اهتمام
Ин кашад ӯро ва он инро ба дом
این کشد او را و آن این را به دام
Кӯчау бозору дашт эй арҷманд
کوچه و بازار و دشت ای ارجمند
Дом дар дому каманди андари каманд
دام در دام و کمند اندر کمند
Хешро ҳар шаби даҳум то субҳи панд
خویش را هر شب دهم تا صبح پند
Ҳин науфтӣ бомдодон дар каманд
هین نیفتی بامدادان در کمند
Сар бурун новарда аз хилват ҳануз
سر برون ناورده از خلوت هنوز
Сад луяши афзӯни Фтодстм ба пўз
صد لویش افزون فتادستم به پوز
По бурун наниҳода субҳ аз остон
پا برون ننهاده صبح از آستان
Гашта бар поем ду сад доми астўон
گشته بر پایم دو صد دام استوان
Он ду сайёди алғрзи теғи охтнд
آن دو صیاد الغرض تیغ آختند
Ҷониби оҳӯӣ мискин тохтанд
جانب آهوی مسکین تاختند
Тир афканданд оҳӯ Ром гирифт
تیر افکندند آهو رم گرفت
Шуд ба кӯҳу тарк аспрғм гирифт
شد به کوه و ترک اسپرغم گرفت
Ҳамчуи анқои ҷониб снгор рафт
همچو عنقا جانب سنگار رفت
Рӯ ба сӯии гунбад даввор рафт
رو به سوی گنبد دوار رفت
Кӯҳи неи хартуми пели чархи пер
کوه نی خرطوم پیل چرخ پیر
Бади сараш то синаи нофаши змҳрир
بد سرش تا سینه نافش زمهریر
Нардбони осмони ҳафтумин
نردبان آسمان هفتمین
Хами зи сиқли бори он пушти замин
خم ز ثقل بار آن پشت زمین
Он ду сайёд аз паии он пўиаҳи соз
آن دو صیاد از پی آن پویه ساز
Сайди ҷӯён аз нишеб ва аз фароз
صید جویان از نشیب و از فراز
Аз паии оҳӯ бар он ки бар шуданд
از پی آهو بر آن که بر شدند
Зончаҳ дар ваҳм оядат бартар шуданд
زآنچه در وهم آیدت برتر شدند
Кӯҳ паймӯданд то ҳангоми шом
کوه پیمودند تا هنگام شام
АўФтоднди андарон дар чоми чом
اوفتادند اندران در چام چام
Роҳи борӣку шаби торики тор
راه باریک و شب تاریک تار
Қуллаи кӯҳу наҳифи тндбор
قله کوه و نهیب تندبار
Неи далелӣ то намояди роҳашон
نی دلیلی تا نماید راهشان
Неи чароғии ҷузи шарори оҳашон
نی چراغی جز شرار آهشان
Дар камаргоҳӣ шуданд онҷои муқӣм
در کمرگاهی شدند آنجا مقیم
Бо ҳазорон тарсу ларзу хавфу бим
با هزاران ترس و لرز و خوف و بیم
Чун сар аз машриқ баровард офтоб
چون سر از مشرق برآورد آفتاب
Хешро диданд дар сад печу тоб
خویش را دیدند در صد پیچ و تاب
Роҳи баси борӣк чун мӯии миён
راه بس باریک چون موی میان
Як ваҷаби бали кмтрки паҳнои он
یک وجب بل کمترک پهنای آن
То нишеби кӯҳи зонҷои сад таноб
تا نشیب کوه زانجا صد طناب
То ба боло ончӣ ноед дар ҳисоб
تا به بالا آنچه ناید در حساب
Гар ба боло бенгарӣ уфтад кулоҳ
گر به بالا بنگری افتد کلاه
Вар ба поин кӣ расад мади нигоҳ
ور به پایین کی رسد مد نگاه
Роҳи борӣк ва ҳазорон тобу печ
راه باریک و هزاران تاب و پیچ
Неи зи анҷомаш хабар доранд ҳеҷ
نی ز انجامش خبر دارند هیچ
Даст аз ҷони шаста дар ҳабли алўро
دست از جان شسته در حبل الورا
Раҳи спрдндӣ ба ангуштони по
ره سپردندی به انگشتان پا
Ин яке дар пеши он аз пас равон
این یکی در پیش آن از پس روان
Дили пар аз ҳавлу забон лоҳўл хон
دل پر از هول و زبان لاحول خوان
Шуд палангии ногаҳони пайдои зи давр
شد پلنگی ناگهان پیدا ز دور
Комдии болоу ғридӣ чаҳ сувар
کامدی بالا و غریدی چه صور
Омадӣ то дар бар он раҳравон
آمدی تا در بر آن رهروان
Баста шуд раҳи ҳам бар эшон ҳам бар он
بسته شد ره هم بر ایشان هم بر آن
Гар сар мӯе шудӣ каҷ ҳар кадом
گر سر مویی شدی کج هر کدام
наменадидӣ каси илои явми алқём
می ندیدی کس الی یوم القیام
Истоданд он ду сайёду паланг
ایستادند آن دو صیاد و پلنگ
Рӯбарӯии икдгр дар роҳи танг
روبروی یکدگر در راه تنگ
Муддатӣ дар икдгр нагиристанд
مدتی در یکدگر نگریستند
Момшон бар ҳолашон бигиристанд
مامشان بر حالشان بگریستند
Ҳамчуи он бечораи марди мҳтзр
همچو آن بیچاره مرد محتضر
Каши Абуяҳё буд пеши назар
کش ابویحیی بود پیش نظر
Оқибати зоишони яке лаб боз кард
عاقبت زایشان یکی لب باز کرد
Бо паланги ин гуфтугӯ оғоз кард
با پلنگ این گفتگو آغاز کرد
К-эии шаҳи дашту амири кӯҳсор
کای شه دشت و امیر کوهسار
эй ту бар шерону мейрони шаҳриёр
ای تو بر شیران و میران شهریار
Мо ду тан аз дӯстон ҳайдарем
ما دو تن از دوستان حیدریم
Шери ҳақро бандаем ва чокарем
شیر حق را بنده ایم و چاکریم
Чокарон шер яздонем мо
چاکران شیر یزدانیم ما
Андари ӣнҷои зор ва ҳайронем мо
اندر اینجا زار و حیرانیم ما
Уммати шери худои ъзўъло
امت شیر خدا عزوعلا
Раҳ бидиҳ моро дарин кӯҳи бало
ره بده ما را درین کوه بلا
Гар ту ҳастӣ гурба ӣ шери худо
گر تو هستی گربه ی شیر خدا
Мо саги аўӣими роҳии даҳ ба мо
ما سگ اوئیم راهی ده به ما
Хоҷаи тошоним дар даргоҳ ӯ
خواجه تاشانیم در درگاه او
Раҳ бидиҳ моро баҳақи ҷоҳ ӯ
ره بده ما را بحق جاه او
Ин суханро чун шунид он ҷонвар
این سخن را چون شنید آن جانور
Дар чап ва дар рости афканд ӯ назар
در چپ و در راست افکند او نظر
Пас ду панҷа кард бар кӯҳи устувор
پس دو پنجه کرد بر کوه استوار
Хешро овехт андари кӯҳсор
خویش را آویخت اندر کوهسار
Панҷа зад бар сангӣ ва шуд сарнигӯн
پنجه زد بر سنگی و شد سرنگون
Хешро овехт онҷои вожгӯн
خویش را آویخت آنجا واژگون
Сарнигӯн шуд раҳ ба сайёдон гузошт
سرنگون شد ره به صیادان گذاشت
Пас гузашти онкў дар аввал ҷой дошт
پس گذشت آنکو در اول جای داشت
Чунки омад бугзарад он ду ямин
چونکه آمد بگذرد آن دو یمین
Ноҷавонмардӣ гирифташ остин
ناجوانمردی گرفتش آستین
Бо нахустин гуфт сӯии ман нигар
با نخستین گفت سوی من نگر
Байни чисон май афканами ин ҷои нур
بین چسان می افکنم این جا نور
Гуфт ҷоно ноҷавонмардӣ макун
گفت جانا ناجوانمردی مکن
Кодмиро афканд аз бех ва бен
کادمی را افکند از بیخ و بن
эй ситамгари тешаи биҳд май занӣ
ای ستمگر تیشه بیحد می زنی
Тешаҳо бар решаи худ май занӣ
تیشه ها بر ریشه خود می زنی
эй ситамгари решаи худро макун
ای ستمگر ریشه خود را مکن
Тешаҳо бар реша мардум мазан
تیشه ها بر ریشه مردم مزن
эй ки барадии теша то болои сар
ای که بردی تیشه تا بالای سر
Май занӣ бар пои худ оҳиста тар
می زنی بر پای خود آهسته تر
Банди он носеҳ дар он роҳӣ накард
بند آن ناصح در آن راهی نکرد
Тарки бдхўиӣ ва гумроҳӣ накард
ترک بدخویی و گمراهی نکرد
Чун мҳозии гашт бо он бизбон
چون محاذی گشت با آن بیزبان
Чӯби дастии кӯфт бар чанголи он
چوب دستی کوفت بر چنگال آن
Шуд раҳои чангаши зи домони ҳаҷар
شد رها چنگش ز دامان حجر
Сарнигӯн мерафт ин алмстқр
سرنگون می رفت این المستقر
Бар камар мехӯрд кӯҳу санги тез
بر کمر می خورد کوه و سنگ تیز
Шуд саропои вуҷӯдаши рези рез
شد سراپای وجودش ریز ریز
Мардумии андари ниҳони он паланг
مردمی اندر نهان آن پلنگ
Бади ниҳони андар чу оташи ҷўФи санг
بد نهان اندر چو آتش جوف سنگ
Дар ниҳоди он палангӣ ва сегӣ
در نهاد آن پلنگی و سگی
Ноҷавонмардӣу зулми бдргӣ
ناجوانمردی و ظلم بدرگی
эй басои дарандаи гурги диўхў
ای بسا درنده گرگ دیوخو
эй либос одамӣ бинмуда зу
ای لباس آدمی بنموده زو
Гургҳои одамизод эй писар
گرگهای آدمیزاد ای پسر
Бошад аз гург биёбоне бтар
باشد از گرگ بیابانی بتر
Он барад аз гила гоҳе як дбр
آن برد از گله گاهی یک دبر
Ин ба икдм мехӯрд ҳафтсад шутур
این به یکدم می خورد هفتصد شتر
Он з мешайъ дунбае гар ме кунад
آن ز میشی دنبه ای گر می کند
Ин шутур бо бор дар ҳалқи афканд
این شتر با بار در حلق افکند
Он паланги мард ва бо он хираи мард
آن پلنگ مرد و با آن خیره مرد
Байн ки дасти интиқоми ҳақ чаҳ кард
بین که دست انتقام حق چه کرد
Омад ӯ бо ёри худ аз ки фурӯд
آمد او با یار خود از که فرود
Бар лаби як чашма бинишастанд зуд
بر لب یک چشمه بنشستند زود
Даст ва рӯ шастанд бо ҳам дар тараб
دست و رو شستند با هم در طرب
Кон ситамгар гуфт ё ?вилу крб
کان ستمگر گفت یا ویل و کرب
Ҳар ду чашмаши худ гирифта бо ду каф
هر دو چشمش خود گرفته با دو کف
Май давид аз тобу дард аз ҳар тараф
می دوید از تاب و درد از هر طرف
Сар ҳаме зад бар замин бо дарди чашм
سر همی زد بر زمین با درد چشم
То бурун аз коса афтодаш ду чашм
تا برون از کاسه افتادش دو چشم
Панҷааш бепанҷаеро зӯр кард
پنجه اش بی پنجه ای را زور کرد
Дасти ғайрат ҳар ду чашмаш кӯр кард
دست غیرت هر دو چشمش کور کرد
эй ситамгари ҳону ҳон бедор бош
ای ستمگر هان و هان بیدار باش
Андакии оҳистаи зин ҳнгор бош
اندکی آهسته زین هنگار باش
Коҳи мазлӯмони бҳнгоми саҳар
کاه مظلومان بهنگام سحر
Осмонро бишиканади пушту камар
آسمان را بشکند پشت و کمر
Дар саҳаргаҳи онкӣ оҳӣ ме кунад
در سحرگه آنکه آهی می کند
Кӣ малики шаҳ бо сипоҳӣ ме кунад
کی ملک شه با سپاهی می کند
Аз шикаст дил битарс эй чирдст
از شکست دل بترس ای چیردست
Кон ба ҷони сад дурусти оради шикаст
کان به جان صد درست آرد شکست
Бо заъифони панҷа дар панҷа макун
با ضعیفان پنجه در پنجه مکن
Панҷау бозуии худ ранҷа макун
پنجه و بازوی خود رنجه مکن
Панҷа ӣ ӯ гар бипечӣ додгар
پنجه ی او گر بپیچی دادگر
Пичдти бозуу дасту поу сар
پیچدت بازو و دست و پا و سر
Гуфт бо фарзанди худ он барзигар
گفت با فرزند خود آن برزگر
Ндрўии ҷузи онкии киштӣ эй писар
ندروی جز آنکه کشتی ای پسر
Ин амалҳои ту тухмаст эй қавӣ
این عملهای تو تخمست ای قوی
Бардаади рӯзӣ ва онро бдрўӣ
بردهد روزی و آن را بدروی
Ин ситамҳо тухми мазраъи рӯзгор
این ستمها تخم مزرع روزگار
намедиҳад ин тухми рӯзии баргу бор
می دهد این تخم روزی برگ و بار
Оҳи мазлӯми офтоби тирмоҳ
آه مظلوم آفتاب تیرماه
Май расонади зуди борони гиёҳ
می رساند زود باران گیاه
Варна даврон май расонади бори ту
ورنه دوران می رساند بار تو
Пар кунад аз бори ту анбори ту
پر کند از بار تو انبار تو
Нола ӣ мазлӯми нафх оташ аст
ناله ی مظلوم نفخ آتش است
Оташ аз он нафхи тез ва саркаш аст
آتش از آن نفخ تیز و سرکش است
Зини дамӣдани ин шарари саркаш буд
زین دمیدن این شرر سرکش بود
Пунбаи зори ҷонати пари оташ буд
پنبه زار جانت پر آتش بود
Варна рӯзии ин шарари худ саркашад
ورنه روزی این شرر خود سرکشد
Хонимонатро ҳама дар бар кашад
خانمانت را همه در بر کشد
Зончаҳ мекорӣ дар ин дашт эй амӯ
زآنچه میکاری در این دشت ای عمو
наменагардад ёваи як арзани азу
می نگردد یاوه یک ارزن ازو
Ҳубаи ҳубаи хӯшаҳо оради сутург
حبه حبه خوشه ها آرد سترگ
Хӯшаи хӯша хирманӣ гардад бузург
خوشه خوشه خرمنی گردد بزرگ
Пардаи дориҳои дори имтиҳон
پرده داریهای دار امتحان
Май баради лекини зи хотрҳоишон
می برد لیکن ز خاطرهایشان
намекунад ин об дар шери касон
می کند این آب در شیر کسان
Гилаашро баради силии ногаҳон
گله اش را برد سیلی ناگهان
наменадонад ӯ ки ин сайлоби дард
می نداند او که این سیلاب درد
Ҳосил обӣаст кандар шер кард
حاصل آبیست کاندر شیر کرد
Кам фурӯшӣ мекунад ин моҳу сол
کم فروشی می کند این ماه و سال
Дахли худ афзӯни сголд дар хаёл
دخل خود افزون سگالد در خیال
Гирди оради он фузунҳо дар дукон
گرد آرد آن فزونها در دکان
Сол охир шуд надорад ҷузи зиён
سال آخر شد ندارد جز زیان
Чираи дастони қадари бархестанд
چیره دستان قدر برخاستند
Ончӣ кам дод ӯ дучандон костанд
آنچه کم داد او دوچندان کاستند
Фоши дуздади ин ва эшон аз ниҳон
فاش دزدد این و ایشان از نهان
Варна охир чун тиҳӣ монад дукон
ورنه آخر چون تهی ماند دکان
Гар набош дузд дар дукон ӯ
گر نباش دزد در دکان او
Кӯи фузӯнӣҳои сад чандон ӯ
کو فزونیهای صد چندان او
Зини нмти ҳаркаси гирифтор худ аст
زین نمط هرکس گرفتار خود است
Некро поёни накӯи бадро бад аст
نیک را پایان نکو بد را بد است
Оре аммо чашми ибрат байн куҷост
آری اما چشم عبرت بین کجاست
То бибинад ончӣ меояд баҷост
تا ببیند آنچه می آید بجاست
Вончаҳ он набӯд баҷо монад ҳаме
وآنچه آن نبود بجا ماند همی
Гар кашандаш бо расанҳо олимӣ
گر کشندش با رسنها عالمی
Мейри шаҳрӣ аз аморати аўФтод
میر شهری از امارت اوفتاد
Рӯзгораши бози бастад ончӣ дод
روزگارش باز بستد آنچه داد