Бори дигар чун бимирӣ аз набот
بار دیگر چون بمیری از نبات
Ёфтӣ дар зумра ӣ ҳайвони ҳаёт
یافتی در زمره ی حیوان حیات
Чун з ҳайвонӣ бамурдӣ аз башар
چون ز حیوانی بمردی از بشر
Зиндаи гаштӣ бо ҳазорон болу пар
زنده گشتی با هزاران بال و پر
Дар наботии ақабаҳо баси дида Эй
در نباتی عقبه ها بس دیده ای
Зери дос Асия гардӣда Эй
زیر داس آسیا گردیده ای
Арраҳоу тешаҳо баси хӯрда Эй
اره ها و تیشه ها بس خورده ای
Дар миёни обу оташи барда Эй
در میان آب و آتش برده ای
Захмҳо хӯрдӣ зи дандонҳо басӣ
زخمها خوردی ز دندانها بسی
Табхҳо дар андаруни ҳаркасӣ
طبخها در اندرون هرکسی
Сад криўаҳ буд дар ҳайвони фузун
صد کریوه بود در حیوان فزون
Сарду гарми рӯзгори зуфунун
سرد و گرم روزگار ذوفنون
Тишнагӣу гушнагӣу ранҷу дард
تشنگی و گشنگی و رنج و درد
Бешу неши мору мӯру дӯду гирд
بیش و نیش مار و مور و دود و گرد
Ончӣ дар инсоният омад басар
آنچه در انسانیت آمد بسر
Ман чаҳ гӯям худ ту донеи баршумур
من چه گویم خود تو دانی برشمر
Чун зи инсонии бимирӣ эй ахӣ
چون ز انسانی بمیری ای اخی
Хоҳ биҳиштӣ бош хоҳии дӯзахӣ
خواه بهشتی باش خواهی دوزخی
Дар ақаби ақаботи биҳди бошиддат
در عقب عقبات بیحد باشدت
Таии он ақаботи ҳам май боядат
طی آن عقبات هم می بایدت
Сад криўаҳ беш андар роҳ ҳаст
صد کریوه بیش اندر راه هست
Сад ҳазорон қаср ҳаст ва чоҳ ҳаст
صد هزاران قصر هست و چاه هست
Аз пас маргати ҳазорон барзах аст
از پس مرگت هزاران برزخ است
Сад биҳишт ва сад ҷҳим ва дӯзах аст
صد بهشت و صد جحیم و دوزخ است
Гуяд он нодон ки кош аз ин ҷаҳон
گوید آن نادان که کاش از این جهان
Бозгрдидии яке зини мурдагон
بازگردیدی یکی زین مردگان
Шарҳи он ақабот гуфтӣ србср
شرح آن عقبات گفتی سربسر
Додӣ аз аҳволи он олами хабар
دادی از احوال آن عالم خبر
Коши иктн сар баровардӣ зи хок
کاش یکتن سر برآوردی ز خاک
То бигуфтӣ шарҳи гӯри сҳмнок
تا بگفتی شرح گور سهمناک
Худ гирифтам мурдае дар бар кафан
خود گرفتم مرده ای در بر کفن
Бозгашт омад миёни анҷуман
بازگشت آمد میان انجمن
Кӣ тавонад гуфт ҳоли чину рӯм
کی تواند گفت حال چین و روم
ё фусӯли мантиқу тиб ё нуҷум
یا فصول منطق و طب یا نجوم
ё зи аршу курсӣу шамсу қамар
یا ز عرش و کرسی و شمس و قمر
ё зи рؤёу хаёлоту фикр
یا ز رؤیا و خیالات و فکر
Балки чун гандум шудӣ бор дигар
بلکه چون گندم شدی بار دگر
наменагунҷад дар ту инсонӣ дигар
می نگنجد در تو انسانی دگر
Худ гирифтам бошиддати нутқу забон
خود گرفتم باشدت نطق و زبان
То кунӣ аҳволи инсонии баён
تا کنی احوال انسانی بیان
Он наботот дигарро гӯши кӯ
آن نباتات دگر را گوش کو
Гӯши ҳам гар бошад охири ҳуши кӯ
گوش هم گر باشد آخر هوش کو
То ниўшнди онҳамаи гуфтори ту
تا نیوشند آنهمه گفتار تو
Пай баранд аз гуфт ту асрори ту
پی برند از گفت تو اسرار تو
Ҳамчунонгар сӯии ҳайвонӣ рӯй
همچنان گر سوی حیوانی روی
Фии алмисли хари кара ё говии шӯй
فی المثل خر کره یا گاوی شوی
Кӣ туоне гуфт аҳволи башар
کی توانی گفت احوال بشر
Гар бафаҳманд он гуруҳи гову хар
گر بفهمند آن گروه گاو و خر
Мурдае ҳамгар зи барзахи бозгашт
مرده ای هم گر ز برزخ بازگشت
Гашти инсон бо ту ҳам овози гашт
گشت انسان با تو هم آواز گشت
Ончӣ дидааст андари он иқлӣми ҷон
آنچه دیده است اندر آن اقلیم جان
Гунҷадаш кӣ дар даҳон ё дар забон
گنجدش کی در دهان یا در زبان
Лафзи беҳтари маънии ин олам аст
لفظ بهتر معنی این عالم است
Он маъониро сухан кӣ муҳаррам аст
آن معانی را سخن کی محرم است
Олам рӯҳаст шаҳристони ғайб
عالم روح است شهرستان غیب
Лӣси фӣа ӣ шубҳаи лоФиаҳи риб
لیس فیه ی شبهة لافیه ریب
Шарҳи ҳолашро беонедигар аст
شرح حالش را بیانی دیگر است
Муҳаррами розаши забонӣ дигар аст
محرم رازش زبانی دیگر است
Лафзҳо бояд зи ҷинси он ҷаҳон
لفظها باید ز جنس آن جهان
Ҳам зи ҷинси он даҳон ва он забон
هم ز جنس آن دهان و آن زبان
Вар бигӯед ҳам тўрои он гӯши кӯ
ور بگوید هم تورا آن گوش کو
Баҳри фаҳми он маъонии ҳуши кӯ
بهر فهم آن معانی هوش کو
Зини сабаб дар хоб агар бинии шабӣ
زین سبب در خواب اگر بینی شبی
Мурдаеро пурсӣ аз он матлабӣ
مرده ای را پرسی از آن مطلبی
Аз ту бигурезад кашад дар ҳам ҷабин
از تو بگریزد کشد در هم جبین
Вар бигӯед аз пас сесад ямин
ور بگوید از پس سیصد یمین
Бошад ончӣ ҳеҷ ноед кори ту
باشد آنچه هیچ ناید کار تو
Неи шифои хотири бемори ту
نی شفای خاطر بیمار تو
наменадонад гуфт зинрў абкм аст
می نداند گفت زینرو ابکم است
Вар бигӯед гӯши ту номаҳрам аст
ور بگوید گوش تو نامحرم است
Ин суханро бас буд мушкили баён
این سخن را بس بود مشکل بیان
Шаби гузашту қисса ӣ мо дар миён
شب گذشت و قصه ی ما در میان