Дошт зоғӣ дар мақомии ошён
داشت زاغی در مقامی آشیان
Бачаҳо пурвирд дар он зоғдон
بچه ها پرورد در آن زاغدان
Рӯзӣ аз он ошён парвоз кард
روزی از آن آشیان پرواز کرد
Як самандари пар дар онҷо боз кард
یک سمندر پر در آنجا باز کرد
Зоғҳои зоғро аз ҳам дарид
زاغهای زاغ را از هم درید
Хӯнашонро хӯрд ва аз онҷо парид
خونشان را خورد و از آنجا پرید
Зоғи сӯии ошён чун бозгашт
زاغ سوی آشیان چون بازگشت
Бо ҳазорон дарду ғами анбози гашт
با هزاران درد و غم انباز گشت
Ошён вайрона диду сарнигӯн
آشیان ویرانه دید و سرنگون
Бачаҳояш ғарқа дар ғарқоби хӯн
بچه هایش غرقه در غرقاب خون
Бар парид ва бар сар кӯҳӣ нишаст
بر پرید و بر سر کوهی نشست
Сина ӣ зоғони зоаҳ ва нола хаст
سینه ی زاغان زآه و ناله خست
Гоҳ рафтӣ бар ҳаво гоҳе замин
گاه رفتی بر هوا گاهی زمین
Гуҳ ба фарёд омадӣ гоҳе анин
گه به فریاد آمدی گاهی انین
Ҷумлаи зоғони гирд ӯ ҷамъ омаданд
جمله زاغان گرد او جمع آمدند
Ҳалқа ӣ мотам ба давр ӯ заданд
حلقه ی ماتم به دور او زدند
Кӯҳсору дашту саҳрои боғу роғ
کوهسار و دشت و صحرا باغ و راغ
Пар шуд аз ғавғои зоғу бонги зоғ
پر شد از غوغای زاغ و بانگ زاغ
Он даридӣ чинаи дон аз дарди сўк
آن دریدی چینه دان از درد سوک
намезадӣ бар бол ва бар чанголи нӯк
می زدی بر بال و بر چنگال نوک
Ҳам аз эшон чораи иршоди ҷуст
هم از ایشان چاره ارشاد جست
Андарин мотами раҳи имдоди ҷуст
اندرین ماتم ره امداد جست
Гар кашидед интиқом аз ин гуруҳ
گر کشیدید انتقام از این گروه
Варна бигурезед аз ҳар дашту кӯҳ
ورنه بگریزید از هر دشت و کوه
Гар ҷафо бар ман шуд эй ёрони гузашт
گر جفا بر من شد ای یاران گذشت
Буд агар мушкил агар осони гузашт
بود اگر مشکل اگر آسان گذشت
Фикри кор худ кунед аз ин сипас
فکر کار خود کنید از این سپس
Варна дар олам набинад зоғи кас
ورنه در عالم نبیند زاغ کس
Ҷумла ӣ зоғон ба фарёд омаданд
جمله ی زاغان به فریاد آمدند
Ҷамъи гаштанду сафи андар саф заданд
جمع گشتند و صف اندر صف زدند
Лашкарии анбаи зи зоғону заған
لشکری انبه ز زاغان و زغن
Гирд омад андарин рубъу дмн
گرد آمد اندرین ربع و دمن
Бар самандари ҳамла вар гардид зоғ
بر سمندر حمله ور گردید زاغ
Бар самандар танг шуд саҳроу роғ
بر سمندر تنگ شد صحرا و راغ
Ҳамла ҳо карданд бо кӯсу нафир
حمله ها کردند با کوس و نفیر
Ҷумларо карданд он зоғони асир
جمله را کردند آن زاغان اسیر
Пас бигуфтанд ончӣ карданд аз зғм
پس بگفتند آنچه کردند از زغم
Ин ситамкорон ба зоғон аз ситам
این ستمکاران به زاغان از ستم
Интиқомаш нест ғайр аз сӯхтан
انتقامش نیست غیر از سوختن
Бояд оташи баҳрашон афрӯхтан
باید آتش بهرشان افروختن
Хорўхси чндонкаҳ буд андӯхтанд
خاروخس چندانکه بود اندوختند
Пас дар онҷо оташӣ афрӯхтанд
پس در آنجا آتشی افروختند
Он самандарҳо фиканданд дар вроғ
آن سمندرها فکندند در وراغ
Гуфтӣ омад баҳри мксўрони кзоғ
گفتی آمد بهر مکسوران کزاغ
Он самандарҳо дар оташ бо нишот
آن سمندرها در آتش با نشاط
Ҳар тарафи андари хирому инбисот
هر طرف اندر خرام و انبساط
Пас гирифтанд он шарарҳо дар бағал
پس گرفتند آن شررها در بغل
Пар бароварданд дар рақси алҷмл
پر برآوردند در رقص الجمل
Гоҳ ғалтиданд дар оташи бўҷд
گاه غلتیدند در آتش بوجد
Ёрб ин оташ буд ё дашт наҷад
یارب این آتش بود یا دشت نجد
Пеш аз ин эй кош мегаштем асир
پیش از این ای کاش می گشتیم اسیر
То фитодем андарин кохи хзир
تا فتادیم اندرین کاخ خزیر
Инки мебайнем бо сад обу тоб
اینکه می بینیم با صد آب و تاب
Худ ба бедорӣаст ёрб ё бихоб
خود به بیداریست یارب یا بخواب
Коши зоғони пеш аз ин бар мо заданд
کاش زاغان پیش از این بر ما زدند
Шуъла бар ҷипои дарин тимо заданд
شعله بر جیپا درین تیما زدند
Ёрб ин зоғон чаҳ фаррух фар буданд
یارب این زاغان چه فرخ فر بودند
Кони қанду маъдан шукр баданд
کان قند و معدن شکر بدند
намехиромеданд ҳрсў пурфишон
می خرامیدند هرسو پرفشان
Бар ҳаво аз болу пар ахгар фишон
بر هوا از بال و پر اخگر فشان
Зоғҳо дилхуш ки коғ афрӯхтем
زاغها دلخوش که کاغ افروختیم
Ин самандарҳо дар оташ сӯхтем
این سمندرها در آتش سوختیم
Ваон самандарҳо ба ваҷду инбисот
وان سمندرها به وجد و انبساط
Андари он оташ ба сад рақсу нишот
اندر آن آتش به صد رقص و نشاط
Инчунин дон дар миёни он лӣом
اینچنین دان در میان آن لئام
Ҳоли ориф бетафовут Эй ҳамам
حال عارف بی تفاوت ای همام
Табъашон бошад зи якдигари ҷудо
طبعشان باشد ز یکدیگر جدا
Ин ҳаворо май пурситади он худо
این هوا را می پرستد آن خدا
Халқро бо орифон аз ин тазод
خلق را با عارفان از این تضاد
Гашти пайдои сад лҷоҷ ва сад ъинод
گشت پیدا صد لجاج و صد عناد
Аз ъиноди хеш аз ҳар роҳи кӯй
از عناد خویش از هر راه کوی
Орифонро ҳарзау дашноми гӯй
عارفان را هرزه و دشنام گوی
Дар сар ҳар раҳи паии озорашон
در سر هر ره پی آزارشان
Дар хароши он дили бедорашон
در خراش آن دل بیدارشان
Орифони фориғ аз ин пиндорҳо
عارفان فارغ از این پندارها
Дар нишоту ваҷд аз ин озорҳо
در نشاط و وجد از این آزارها
Он кунад тасхир ё таъна занад
آن کند تسخیر یا طعنه زند
Ин ҳамин бар таънааш ханда занад
این همین بر طعنه اش خنده زند
Он ба дили андари нишоту ваҷду айш
آن به دل اندر نشاط و وجد و عیش
Ин ҳамеи бармеи ҷаҳд дар таъну тиш
این همی برمی جهد در طعن و طیش
намедиҳад дашномаш ва гуяд сиқт
می دهد دشنامش و گوید سقط
Ин надонад қоли шиӣо ӯ срт
این نداند قال شیئا او صرط
Ма фишонд нури андари осмон
مه فشاند نور اندر آسمان
Бар фарози қубба ӣ иззати равон
بر فراز قبه ی عزت روان
намекунад саг дар замини вғи вғи ҳаме
می کند سگ در زمین وغ وغ همی
Май ҷаҳди ин сӯи дамии он сӯи дамӣ
می جهد این سو دمی آن سو دمی
Орифи андари фикри корўбори худ
عارف اندر فکر کاروبار خود
Дар нишоту айш бо дилдори худ
در نشاط و عیش با دلدار خود
Дар кмизи худ ҳамеи ғлтди лӣим
در کمیز خود همی غلتد لئیم
Дили зи ғайз ва аз ғазаб дорад дунем
دل ز غیظ و از غضب دارد دونیم
Он ҳаме гуяд сиқти ин марди ҳур
آن همی گوید سقط این مرد حر
Гуядаш ҳргаҳ ки мехоҳӣ бихӯр
گویدش هرگه که می خواهی بخور
Вар занад силии қафояшро бкФ
ور زند سیلی قفایش را بکف
Марди ориф пеш дорад он тараф
مرد عارف پیش دارد آن طرف
Гуядаш мезан бинозам дасти ту
گویدش میزن بنازم دست تو
Ин ман ва ин тири ту ин шасти ту
این من و این تیر تو این شست تو
Ин қафоем дар хури силӣ буд
این قفایم در خور سیلی بود
Ин қафои хуштар ки худ нилӣ буд
این قفا خوشتر که خود نیلی بود
Ҳай бизан гуё дигар дилдори ман
هی بزن گویا دگر دلدار من
Дил кашидаш ҷониби озори ман
دل کشیدش جانب آزار من
Ҳай бизан силӣ ва муҳкамтар бизан
هی بزن سیلی و محکمتر بزن
То шавад хўшдли бути таннози ман
تا شود خوشدل بت طناز من
Ҳай бизан бификан зи сари дастори ман
هی بزن بفکن ز سر دستار من
То бихандади шӯхи ширини кори ман
تا بخندد شوخ شیرین کار من
Ту бизан бар ман ҳамеи ман брҷҳм
تو بزن بر من همی من برجهم
Дасти гуҳ бар рӯи гуҳӣ бар сари занам
دست گه بر رو گهی بر سر زنم
То бибинад ёри ман хандон шавад
تا ببیند یار من خندان شود
Айш манеҳам зини ду сад чандон шавад
عیش منهم زین دو صد چندان شود
Ёри шӯхами тарҳи шухии сохта
یار شوخم طرح شوخی ساخته
Ин ду девона баҳам андохта
این دو دیوانه بهم انداخته
Ман яке девона ӣ саршор ӯ
من یکی دیوانه ی سرشار او
Вола ӯ маст ӯ овор ӯ
واله او مست او آوار او
Ваон дигар биъқлии андари кишвараш
وان دگر بیعقلی اندر کشورش
эй сари мо ҳар ду андари чанбараш
ای سر ما هر دو اندر چنبرش
Сӯии он дарёии оташи кофарон
سوی آن دریای آتش کافران
Май дўонднди он халили ҷонфишон
می دواندند آن خلیل جانفشان