Гуфт қозии гӯш ӯро эй амӯ

گفت قاضی گوش او را ای عمو

Аз чаҳ рӯ дандон гирифтӣ гӯш ӯ

از چه رو دندان گرفتی روی رو

Гуфт хасм эй қозӣ бо доду дайн

گفت خصم ای قاضی با داد و دین

АФтўро гуяд накардам ман чунин

افترا گوید نکردم اینچنین

Аршро собит кун онгаҳ нақш кун

عرش را ثابت کن آنگه نقش کن

Варна бигузар тарки нақш ва арш кун

ورنه بگذر ترک نقش و عرش کن

Муддаиро гуфт қозии кӯи шуҳуд

مدعی را گفت قاضی کو شهود

Андарин матлаб биовар зуди зуд

اندرین مطلب بیاور زود زود

Гуфт эй қозии бғир аз ин ду тан

گفت ای قاضی به غیر از این دو تن

Ҳечкас ӣнҷои набӯда бе сухан

هیچکس اینجا نبوده بی سخن

Гар касе бӯдааст кӯ гуяд ки буд

گر کسی بوده است کو گوید که بود

Варна бишуморади дятро ин ънўд

ورنه بشمارد دیت را این عنود

Гуфт қозии ҳай чаҳ мегӯйӣ бигӯ

گفت قاضی هی چه می‌گویی بگو

Дайгарии ғайр аз худ ва ӯро бигӯ

دیگری غیر از خود و او را بگو

Гуфт ғайр аз ӯ ва ман эй мؤтмн

گفت غیر از او و من ای مؤتمن

Дайгарӣ онҷо набӯд аз марду зан

دیگری آنجا نبود از مرد و زن

Гӯш худ бигирифт бо дандони хеш

گوش خود بگرفت با دندان خویش

Кард онро пораи пораи риши риш

کرد آن را پاره پاره ریش ریش

Гуфт қозии ин чаҳ жожасту фишор

گفت قاضی این چه ژاژ است و قصار

Пеш чун ман ин суханҳо вогузор

پیش چون من این سخنها واگذار

ӯ на уштур то тавонад гӯши хеш

او نه اشتر تا تواند گوش خویش

Ҳам ба дандон худ кунад маҷрӯҳу риш

هم به دندان خود کُند مجروح و ریش

Гарданашгар гардани уштури бадӣ

گردنش گر گردن اشتر بدی

Ончӣ гуфтӣ мумкин ва дар хури бадӣ

آنچه گفتی ممکن و درخور بدی

Ҷумла гуфтанд аз киин ва аз маин

جمله گفتند از کهین و از مهین

Офарин бар фикри қозии офарин

آفرین بر فکر قاضی آفرین

Ғайри уштур ё шутурмурғ эй шигифт

غیر اشتر یا شترمرغ ای شگفت

Кӣ тавонад гӯши худ дандон гирифт

کی تواند گوش خود دندان گرفت

Хасм гуфто бингар эй ъоҷзнўоз

خصم گفتا بنگر ای عاجز نواز

Гарданаш чун гардани уштури дароз

گردنش چون گردن اشتر دراز

Гарна уштур то бигирад гӯши хеш

گرنه اشتر تا بگیرد گوش خویش

Ҳамчуи уштур лек бошад гарданяш

همچو اشتر لیک باشد گردنیش

Гарна Иблисанд ин қавми хасис

گرنه ابلیسند این قوم خسیس

Гарданӣ доранд лекин чун блис

گردنی دارند لیکن چون بلیس

Ҳамчуи шайтони зини сабаби гардани кашанд

همچو شیطان زین سبب گردن کشند

Дар талотуми рӯзу шаб чун оташанд

در تلاطم روز و شب چون آتشند

Ҳаст азин гардани дрозиҳоишон

هست ازین گردن درازیهایشان

Шарҳаи шарҳаи гӯши ҷисму гӯши ҷон

شرحه شرحه گوش جسم و گوش جان

Хӯни ҷон аз гӯшу гарданашони ниҳон

خون جان از گوش و گردنشان نهان

Нолаи ҷон шан равад то осмон

نالهٔ جان‌ْشان رود تا آسمان

Узрҳо оранди бадтар аз гуноҳ

عذرها آرند بدتر از گناه

Ҳолмон гардӣда аз шайтони табоҳ

حالمان گردیده از شیطان تباه

Ҳарчӣ карданд аз гуноҳу хуии бад

هرچه کردند از گناه و خوی بد

Лаън бар шайтон кунанд афзӯни зи ҳад

لعن بر شیطان کنند افزون ز حد

Нисбати онро ба шайтон ме кунанд

نسبت آن را به شیطان می‌کنند

Худ барӣ аз занб ва исён ме кунанд

خود بری از ذنب و عصیان می‌کنند

Рӯи рӯ эй шайтони камӣни шогирди ту

رو رو ای شیطان کمین شاگرد تو

Ҳаст шайтони хуфтаи зери вирди ту

هست شیطان خفته زیر ورد تو

Гарчи шайтонро буд гардани тавил

گرچه شیطان را بود گردن طویل

Ғофилӣ аз гардани худ эй ҷалил

غافلی از گردن خود ای جلیل

Гар ҳамеи ҷӯии раҳоӣ аз Фтн

گر همی جویی رهایی از فتن

Теғ баркаш гардани худро бизан

تیغ برکش گردن خود را بزن

Ҳай бизан ин гардан эй гардани дароз

هی بزن این گردن ای گردن دراز

Гарданӣ кӯтаҳ биҷӯ бо он бисоз

گردنی کوته بجو با آن بساز

Ҳин бибин ин гардани нафаси лъин

هین ببین این گردن نفس لعین

Аз замин бар рафта то арши барин

از زمین بررفته تا عرش برین

Варна май бинии баҳам печида аст

ورنه می‌بینی به هم پیچیده است

Гардани худро ба ту дуздида аст

گردن خود را به تو دزدیده است

Нафас ту бошад слҷқонии сутург

نفس تو باشد سلجقانی سترگ

Коса Эй дорад басии зафту бузург

کاسه‌ای دارد بسی زفت و بزرگ

Гардан ва сар карда дар косаи ниҳон

گردن و سر کرده در کاسه نهان

Чун برارد мекашад то каҳкашон

چون برآرد می‌کشد تا کهکشان

Ҳону ҳон ғофил машав зини санги пушт

هان و هان غافل مشو زین سنگ پشت

Кӯи ҳазорон чун тўрои ин санги кишт

کو هزاران چون تو را این سنگ کشت

Пеши ту аз аблаҳӣу кавданӣ

پیش تو از ابلهی و کودنی

Нест пайдо зон сиррӣу гарданӣ

نیست پیدا زان سری و گردنی

Бош то пайдо шавад сайдии зи давр

باش تا پیدا شود صیدی ز دور

Байн ки гардан мекашад чун лндҳўр

بین که گردن می‌کشد چون لندهور

Гарданӣ чун равад нили ъсқлон

گردنی چون رود نیل عسقلان

Дркшд аз Ереван то қирвон

درکشد از ایروان تا قیروان

Дркшди ҳам саъдро ҳам наҳс ро

درکشد هم سعد را هم نحس را

Ҳам бибалъад марди соҳиби нафас ро

هم ببلعد مرد صاحب نفس را

эй ки гӯйии нафасам оромидаҳ аст

ای که گویی نفسم آرامیده است

Сахт май байнам тўро балъеда аст

سخت می‌بینم تو را بلعیده است

Дар даруни ин слҷқонии асир

در درون این سلجقانی اسیر

Косаҳояш бар сарати болоу зер

کاسه‌هایش بر سرت بالا و زیر

Мор заҳҳокаст нафаси кофарат

مار ضحاکست نفس کافرت

Сар баровардааст аз дӯшу сарат

سر برآورده است از دوش و سرت

Туъма меҷӯяд тўрои ин тунди ёр

طعمه می‌جوید تورا این تندبار

Неи дамӣ ором гирад неи қарор

نی دمی آرام گیرد نی قرار

То тўро балъад кашад андари гулӯ

تا تو را بلعد کشد اندر گلو

ё бикӯбӣ ҳам сар ва ҳам дам ӯ

یا بکوبی هم سر و هم دُمّ او

Дар талотум то буд ливома аст

در تلاطم تا بود لوامه است

Бо тўоши сад ҷанг ва сад ҳангома аст

با تواَش صد جنگ و صد هنگامه است

Ақл мор афтод ва нафаст аждаҳо

عقل مار افتاد و نفست اژدها

Рӯз ва шаб доранд бо ҳам моҷаро

روز و شب دارند با هم ماجرا

Гар ту кӯбедии сар ӯ ме кунад

گر تو کوبیدی سر او می‌کند

Тарки ҷанг ва мутмаина ме шавад

ترک جنگ و مطمئنت می‌شود

Вар тўро балъеду ақлатро шикаст

ور تو را بلعید و عقلت را شکست

Вой ту нафаст кунун аммора аст

وای تو نفست کنون اماره است

То нблъидаҳи тўро эй марди хуб

تا نبلعیده تو را ای مرد خوب

Санг баргиру сари онро бикӯб

سنگ برگیر و سر آن را بکوب

Санги чбўди тарки хоҳишҳои ӯ

سنگ چه‌بْوَد ترک خواهشهای او

Кандае нақавӣ задан бар пой ӯ

کندهٔ تقوی زدن بر پای او

Санги чбўди ёди он ёри қадим

سنگ چه‌بود یاد آن یار قدیم

Ттмӣни алқлби болзкри алҳким

تطمئن‌القلب باالذکرالحکیم

Ёд ӯ шохӣаст инсаши бор ва бар

یاد او شاخی است انسش بار و بر

Инси нахли дӯстии онро самар

انس نخل دوستی آن را ثمر

Дӯстии афсун ҳар арқм буд

دوستی افسون هر ارقم بود

Дӯстии трёқи ҷумлаи сам буд

دوستی تریاق جمله سم بود

Оташӣ бошад хасу хошоки сӯз

آتشی باشد خس و خاشاک سوز

Ҳрҳўо ва ҳар ҳавасро поки сӯз

هر هوا و هر هوس را پاک سوز

Теша Эй бошад ҳавасро решаи зан

تیشه‌ای باشد هوس را ریشه‌زن

Хори бенҳои ҳаворо бех кун

خار بنهای هوا را بیخ‌کن

Дӯстии теғӣ буд фӯлоди дам

دوستی تیغی بود فولاد دم

Сад таноби риштаро баради зи ҳам

صد طناب رشته را برد ز هم

Дӯстии туркӣ буд тороҷ гар

دوستی ترکی بود تاراج گر

Не гузорад хонаи неи сомон на сар

نی گذارد خانه نی سامان نه سر

Ҳарчӣ ғайр аз дӯст чун ахтар буд

هرچه غیر از دوست چون اختر بود

Дӯстии хуршеди ғоратгар буд

دوستی خورشید غارتگر بود

Дӯстии бод муродасту ҳаво

دوستی باد مراد است و هوا

Мавҷ тӯфонасту гирдоби бало

موج توفانست و گرداب بلا

Ғайри тавр ақл бошад таври ишқ

غیر طور عقل باشد طور عشق

Кӣ тавонад кас бафаҳмад ғӯри ишқ

کی تواند کس بفهمد غور عشق

Таври ишқ эй ҷони варои тўрҳост

طور عشق ای جان ورای طورهاست

Ишқро ҳам лутфҳо ҳам ҷўрҳост

عشق را هم لطفها هم جورهاست

Лутфи ишқ аз ҷони ширин хуштар аст

لطف عشق از جان شیرین خوشتر است

Ҷавр ӯ аз лутф ӯ ширинтар аст

جور او از لطف او شیرین‌تر است

МзолФти алъшқи вдъти алрсўм

مذالفت‌العشق و داعت‌الرسوم

Тобти алокдори солеҳати алхсўм

طابت‌الاکدار صالحت‌الخصوم

Ишқро бо расму одат кор нест

عشق را با رسم و عادت کار نیست

Баста ӣ ин олам пиндор нест

بستهٔ این عالم پندار نیست

Мзонсти алъшқи Форқти алмнӣ

مذالت‌العشق داعت‌المنی

Лӣси ғайри алъшқи ллъошқи ҳўӣ

لیس غیر العشق للعاشق هوی

ё марӣзи алъшқи лотбғии алдўоء

یا مریض‌العشق لاتبغی الدواء

Ани доءи алъшқи доءи кули доء

ان داء العشق داء کل داء

ё надимӣ ё халилии болола

یا ندیمی یا خلیلی بالا له

Хлнии волъшқи мо атлби сўоаҳ

خلنی والعشق ما اطلب سواه

ё надимии фии аллёлии алғосқаҳ

یا ندیمی فی‌اللیالی‌الغاسقه

Қул ҳикоёти улқулуби алъошқаҳ

قل حکایات‌القلوب‌العاشقه

ё смирии қул ҳикоёти алъқўл

یا سمیری دع حکایات‌العقول

Лотқли дъҳои лорбоби алъқўл

لاتقل دعها لارباب العقول

Дъи ақосиси алқрўни алхолиаҳ

دع اقاصیص‌القرون‌الخالیه

ӯ ҳикоёти алъзоми алболиаҳ

او حکایات العظام‌البالیه

ё надимии толи Лайлии болсҳр

یا ندیمی طال لیلی بالسهر

Лами исҳи дик вале идлўи алсҳр

لم یصح ربک ولم تدلو السحر

Қуми вҳдснии ҳадиси алъошқин

قم وحدثنی حدیث‌العاشقین

Ман ривоёти алсқоти алсодқин

من روایات‌الثقات‌الصادقین

Қуми вҳдснии аҳодӣси алҳбиб

قم وحدثنی احادیث‌الحبیب

Мо тқли лии ани баъӣд ӯ қариб

لا تقل لی عن بعید او قریب

Қуми тараннум ё ҳабибии болъҷл

قم ترنم یا حبیبی بالعجل

Вотбъи мо қолаи шайхи алҷбл

واتبع ما قاله شیخ‌الجبل

Бозгу аз наҷад ва аз ёрон наҷад

بازگو از نجد و از یاران نجد

То дару деворро оре ба ваҷд

تا در و دیوار را آری به وجد

Шамае аз ҳоли ёрони бозгу

شمه‌ای از حال یاران باز گو

Қиссае зон дилбари таннози гӯ

قصه‌ای زان دلبر طناز گو

Қисса ӣ он зулф ънбрбў бигӯ

شب دراز است ای ندیم قصه‌جو

Шаб дарозаст эй надими қиссаи ҷӯ

قصهٔ آن زلف عنبربو بگو

Ҳоли он чашмони бемори сқим

حال آن چشمان بیمار سقیم

Бо дили бемори ман гӯ эй надим

با دل بیمار من گو ای ندیم

Тира бингар кулба ӣ торики ман

تیره بنگر کلبهٔ تاریک من

Бркн аз хуршеди рухсораши сухан

سر کن از خورشید رخسارش سخن

Шаб дарозаст эй рафиқи никхў

شب دراز است ای رفیق نیکخو

Қисса ӣ Фарҳоду ширинро бигӯ

قصهٔ فرهاد و شیرین را بگو

Оби лаби хандони ширин боз кун

آب لب خندان شیرین باز کن

Қисса ӣ Фарҳоду ширин соз кун

قصهٔ فرهاد و شیرین ساز کن

Бози ширин бар сари ҷавр ва ҷафост

باز شیرین بر سر جور و جفاست

Нозҳои хашм олудаш ба ҷост

نازهای خشم آلودش به جاست

Бози рӯйиши шамъи базм ҳасрат аст

باز رویش شمع بزم خسرو است

Базми хусравро зи рӯйиш партав аст

بزم خسرو را ز رویش پرتو است

Ъушрат ӯ боз дар мшкўӣ ӯст

عشرت او باز در مشکوی اوست

Рӯй шабдизаши басӯи кӯй ӯст

روی شبدیزش به سوی کوی اوست

намекашад Фарҳоди мискини ҷоми хӯн

باز اندر قله‌های بیستون

Теша оё мезанад бар бесутун

می‌کشد فرهاد مسکین جام خون

Бози андари қуллаҳои бесутун

تیشه آیا می‌زند بر بیستون

ё зи дасташи тешаи афтода кунун

یا ز دستش تیشه افتاده کنون

Гар кунун дар бесутун Фарҳод нест

گر کنون در بیستون فرهاد نیست

Пас бигӯ ин нола ва фарёд чист

پس بگو این ناله و فریاد چیست

Сахт меояд ба гӯши ман равон

سخت می‌آید به گوش من روان

Нолаҳо аз бесутун эй дӯстон

ناله‌ها از بیستون ای دوستان

Нолае каз ҷузи дил ношод нест

ناله‌ای کز جز دل ناشاد نیست

Ин бғир аз нола ӣ Фарҳод нест

این به غیر از نالهٔ فرهاد نیست

намедурахшад барқӣ аз он кӯҳсор

می‌درخشد برقی از آن کوهسار

Сахт меояд ба чашмами он шарор

سخت می‌آید به چشمم آن شرار

Барқ агар на аз теша ӣ Фарҳод хост

برق اگر نه‌از تیشهٔ فرهاد خاست

Пас бигӯедам ки ин барқ аз куҷост

پس بگوییدم که این برق از کجاست

Гар тани Фарҳоди мискин хок шуд

گر تن فرهاد مسکین خاک شد

Кӣ зҷонши ишқи ширин пок шуд

کیْ ز جانش عشق شیرین پاک شد

Ишқи худ шаҳбозу раҳмонӣ буд

عشق خود شهباز و رحمانی بود

Ошёнаши ҷони рӯҳонӣ буд

آشیانش جان روحانی بود

Тан агар шуд хоки ҷони худ зинда аст

تن اگر شد خاک جان خود زنده است

Манзили дилдорро ҷӯянда аст

منزل دلدار را جوینده است

Пои ниҳода ҳар куҷои рӯзӣ ба ноз

پا نهاده هر کجا روزی به ناز

Ҷон дар онҷо дар тавофасту ниёз

جان در آنجا در طواف است و نیاز

Шуд чаҳ аз ширину Фарҳодати фироқ

شد چه از شیرین و فرهادت فراغ

Рӯи зи Лайлӣу з маҷнӯн кун суроғ

رو ز لیلی و ز مجنون کن سراغ

Бозгуи аҳволи маҷнӯни араб

باز گو احوال مجنون عرب

То ман девона оем дар тараб

تا من دیوانه آیم در طرب

эй надими аҳволи маҷнӯни бозгу

ای ندیم احوال مجنون باز گو

Зонка ман девонаам девонаи ҷӯ

زانکه من دیوانه‌ام دیوانه‌جو

Боз бошад чашми маҷнӯн хӯн фишон

باز باشد چشم مجنون خون فشان

Лайлии андари ҳии чамади домани кашон

لیلی اندر حیّ چمد دامن کشان

Бози маҷнӯни сари барад бо дому дад

باز مجنون سر بَرَد با دام و دد

Бози ваҳшишони баҳри сӯ май Ромад

باز وحشیشان به هر سو می‌رمد

Боз бо гӯрону оҳӯёни дашт

باز با گوران و آهویان دشت

Ҳаст рӯзону шубон дар сайру гашт

هست روزان و شبان در سیر و گشت

Баста оё бар банӣ омир ҳануз

بسته آیا بر بنی عامر هنوز

Нолааш хоби шабу ороми рӯз

ناله‌اش خواب شب و آرام روز

Бози Лайлӣ бар сар хашмасту ноз

باز لیلی بر سر خشم است و ناز

ё дар сулҳ ва аноят карда боз

یا در صلح و عنایت کرده باز

Оядам дар гӯши ҷон аз кӯй наҷад

آیدم در گوش جان از کوی نجد

Нолаҳо гоҳе бҳсрти гуҳ ба ваҷд

ناله‌ها گاهی به حسرت گه به وجد

Дили ҳазорон нолаҳо пурхӯн буд

دل هزاران ناله‌ها پر خون بود

Ин асар аз нола ӣ маҷнӯн буд

این اثر از نالهٔ مجنون بود

Буи ҷон меояд аз атлол наҷад

بوی جان می‌آید از اتلال نجد

Соъатӣ бо ман бигӯ аҳвол наҷад

ساعتی با من بگو احوال نجد

эй хушо наҷад ва хушо ёрон наҷад

ای خوشا نجد و خوشا یاران نجد

эй дариғо он вафодорон наҷад

ای دریغا آن وفاداران نجد

Бозгу бо ман аз эшон эй надим

باز گو با من از ایشان ای ندیم

Зинда фармо имшаби ин азим Ромем

زنده فرما امشب این عَظم رمیم

Варна бигушоед тўрои имшаби забон

ورنه بگشاید تو را امشب زبان

Гӯши даҳ то ман бигӯям достон

گوش ده تا من بگویم داستان

То бигӯям достони расатон

تا بگویم داستان راستان

Дар нишоти орми замин то осмон

در نشاط آرم زمین تا آسمان

эй надими имшаб ба чашмам хоб нест

ای ندیم امشب به چشمم خواب نیست

Дар серуми ҳушу диламро тоб нест

در سرم هوش و دلم را تاب نیست

Шӯр дар дарёии ҷонами аўФтод

شور در دریای جانم اوفتاد

Барқи андари ошёнами аўФтод

برق اندر آشیانم اوفتاد

Ним ақлам буд онҳам шуд зи даст

نیم عقلم بود آن هم شد ز دست

Ним ҳушам буд гаштами масти маст

نیم هوشم بود گشتم مست مست

Ин чаҳ шӯраст эй худои дарҷони ман

این چه شور است ای خدا در جان من

Ҳбзои ин мавҷ бе поёни ман

حبذا این موج بی پایان من

Гиря омад Нӯҳро овоз кун

گریه آمد نوح را آواز کن

Каз паии тӯфони сафина соз кун

کز پی توفان سفینه ساز کن

Дар дилами ишқи оташии афрӯхта

در دلم عشق آتشی افروخته

Ҳарчӣ ғайр аз ёди ҷонони сӯхта

هرچه غیر از یاد جانان سوخته

Ишқ мегирад Аннан аз дасти ман

عشق می‌گیرد عنان از دست من

То чаҳ созад бар тани неи басти ман

تا چه سازد بر تن نیْ‌بست من

эй худои фарёд аз ин хӯн гашта дил

ای خدا فریاد از این خون گشته دل

Дод аз ин девона ӣ тоқати гусал

داد از این دیوانهٔ طاقت گُسِل

Ишқи саркаши кори манро сохта

عشق سرکش کار من را ساخته

Сахти шурӣ бар серум андохта

سخت شوری بر سرم انداخته

Ишқ ҳарҷо хирман ва харгоҳ зад

عشق هرجا خرمن و خرگاه زد

Ақл аз онҷо рафту по бар роҳ зад

عقل از آنجا رفت و پا بر راه زد

Ишқ бе парвост чун парво кунад

عشق بی پرواست چون پروا کند

Кӣ зи ақлу ҷону сар парво кунад

کی ز عقل و جان و سر پر وا کند

Лоуболии вор ҳарҷое расед

لاابالی وار هر جایی رسید

Ҳарчӣ онҷо дид дар оташ кашид

هرچه آنجا دید در آتش کشید

Ишқи чбўди ошно бегона кун

عشق چه‌بْوَد آشنا بیگانه کن

Файласуфонро ҳама девона кун

فیلسوفان را همه دیوانه کن

Неи шиносади сари зи пои неи пои зи сар

نی شناسد سر ز پا نی پا ز سر

Не буд дар қайди духтари неи писар

نی بود در قید دختر نی پسر

Неи зи сар парво кунад неи тан на ҷон

نی ز سر پروا کند نی تن نه جان

Неи шиносади хонау неи хонимон

نی شناسد خانه و نی خانمان

Гар сар фарзанд ҷӯяд аз падар

گر سر فرزند جوید از پدر

Барадаш аз ханҷари бедоди сар

بُرّدَش از خنجر بیداد سر

Сар ба каф гирад ки эй ҷонони ман

سر به کف گیرد که ای جانان من

Ин сари фарзанди ман ин ҷони ман

این سر فرزند من این جان من