Остин боло фиканд ва бо тараб

آستین بالا فکند و با طرب

Чеҳраи хандону табассум бар ду лаб

چهره خندان و تبسم بر دو لب

Бо қад хам гаштау мӯии сифед

با قد خم‌ گشته و موی سفید

Корди муҳкам бар гулӯяш ме кашид

کارد محکم بر گلویش می‌کشید

Шуд баланд аз ҳалқаи Каррӯбӣон

شد بلند از حلقهٔ کروبیان

Ғулғули аҳсант дар ҳафт осмон

غلغل احسنت در هفت آسمان

Дар тамошои сурбаи сари хайли малик

در تماشا سر به‌ سر خیل ملَک

Сар бароварданд зи офоқи фалак

سر برآوردند ز آفاق فلک

Саркашеданд аз сўомъи қудсён

سرکشیدند از صوامع قدسیان

Дар қусӯр бе қусӯри ломакон

در قصور بی قصور لامکان

Нағмаи аҳсанту бонги офарин

نغمهٔ احسنت و بانگ آفرین

Шӯришии андохт дар чархи барин

شورشی انداخت در چرخ برین

Дар тамошои ҷумла зон пери сафо

در تماشا جمله زان پیر صفا

Дркшидни корд бар ноӣу қафо

در کشیدن کارد بر نای و قفا

Ҳарчӣ ханҷар мекашидаш бар гулӯ

هرچه خنجر می‌کشیدش بر گلو

наменабаред он сари мӯеи азу

می‌نبرید آن سر مویی ازو

Не буриду неи раҳгии ҳам риш шуд

نی برید و نی رگی هم ریش شد

Хотири он бо вафо прғиш шуд

خاطر آن با‌وفا پر غیش شد

Гуфташ Исмоил кӣ ҷони падар

گفتش اسماعیل کی جان پدر

Чунки бар рухсори ман дории назар

چونکه بر رخسار من داری نظر

Меҳр рӯй ман магар зон сӯии ту

مهر روی من مگر زان سوی تو

намерибоед қӯти бозуии ту

می‌رباید قوت بازوی تو

Қӯти тан аз нишоти дил буд

قوت تن از نشاط دل بود

Рӯҳи ҳайвонии зи дили ҳосил буд

روح حیوانی ز دل حاصل بود

Чунки рӯҳи афсурдаи дил афсурда шуд

چونکه روح افسرده دل افسرده شد

Рӯҳ чун афсурда шуд дил мурда шуд

روح چون افسرده شد دل مرده شد

Аз дили афсурдаи нишот тан равад

از دل افسرده نشاط تن رود

Бо дили ғамноки шодӣ кӣ буд

با دل غمناک شادی کی بود

Чун шавад афсурдаи дил бе гуфтугӯ

چون شود افسرده دل بی گفتگو

намешавад афсурдаи поу даст ӯ

می‌شود افسرده پا و دست او

Балки як афсурдаи дил дар маҳфилӣ

بلکه یک افسرده دل در محفلی

намекунад афсурдаи онҷо ҳар дилӣ

می‌کند افسرده آنجا هر دلی

эй падар бар хок на рухсори ман

ای پدر بر خاک نه رخسار من

То набинад дидаи ?ути дидори ман

تا نبیند دیده‌ات دیدار من

Бар қафоем ханҷари хўнриз на

بر قفایم خنجر خونریز نه

Беш аз ин дар амри ҳақи муҳлати мада

بیش از این در امر حق مهلت مده

Инчунин карду басӣ ханҷар кашид

اینچنین کرد و بسی خنجر کشید

Он кашӣданро асари номади падед

آن کشیدن را اثر نامد پدید

Гуфт нӯки ханҷаратро эй падар

گفت نوک خنجرت را ای پدر

Бар қафои ман фурӯ бар зӯдтар

بر قفای من فرو بر زودتر

Нӯки ханҷар бар қафоӣ ӯ фишурд

نوک خنجر بر قفای او فشرد

Не фурӯ шуд неи сари мӯеи стрд

نی فرو شد نی سر مویی سترد

Шуд халили аллоҳ ба ханҷари хашмнок

شد خلیل‌الله به خنجر خشمناک

Ханҷари афканд аз ғазаб аз каф ба хок

خنجر افکند از غضب از کف به خاک

Кин чаҳ ҳоластат ки акнӯн шуд падед

کین چه حال استت که اکنون شد پدید

Шуд куҷои сару анзлнои алҳдид

شد کجا سِرّ و انزلناالحدید

Гӯ чаҳ шуд он оби оташи хои ту

گو چه شد آن آب آتش‌خای تو

Он лаби тезу дам барои ту

آن لب تیز و دَم بُرّای تو

Олати қаҳрӣ чаҳ шуд қаҳҳории ?ут

آلت قهری چه شد قهاری‌ات

Абри хўнборӣ чаҳ шуд хўнбории ?ут

ابر خونباری چه شد خونباری‌ات

Гуфт маъзӯрам бидор эй бўолкрм

گفت معذورم بدار ای بوالکرم

Гар на дар дасти ту фармон май барам

گر نه در دست تو فرمان می‌برم

Ту ҳамеи гӯйии бабри лекини зи ғайб

تو همی گویی ببر لیکن ز غیب

Оядам ҳар дами Нидо бешаку риб

آیدم هر دم ندا بی شک و ریب

Ҳақ ҳаме гуяд мабар ин ноӣ ро

حق همی گوید مبر این نای را

Хӯни марези он фарқи Фрқдсоӣ ро

خون مریز آن فرق فرقدسای را

Олатами ман бехабар аз кори худ

آلتم من بی خبر از کار خود

Неи зи худ орому неи ҳнгори худ

نی ز خود آرام و نی هنگار خود

Гар бигӯед ҳақи бабри афлок ро

گر بگوید حق ببر افلاک را

Чоки созами ҳам фалаки ҳам хок ро

چاک سازم هم فلک هم خاک را

Вар бифармоед мабарон он ҷаноб

ور بفرماید مبران آن جناب

Неи ҳаворо май шикофами ман на об

نی هوا را می‌شکافم من نه آب

Неи ман танҳо чунинам эй хабир

نی من تنها چنینم ای خبیر

Ҷумлаи зарроти олами дони асир

جمله ذرات عالم دان اسیر

Пеши ҳукми ҳақ ҳама гӯшанду чашм

پیش حکم حق همه گوشند و چشم

То чаҳ фурмонишон расад аз меҳру хашм

تا چه فرمانشان رسد از مهر و خشم

Гар бигӯед чархро ороми гир

گر بگوید چرخ را آرام گیر

То абад гардад фаромӯшаши масир

تا ابد گردد فراموشش مسیر

Вар бифармоед замин каз ҷои ҷаҳд

ور بفرماید زمین کز جا جهد

Гоми аввал бар сари гардун наад

گام اول بر سر گردون نهد

Оби зи амраши он якеро ҷон диҳад

آب ز امرش آن یکی را جان دهد

Ваон дигарро барадам събон диҳад

وان دگر را بر دم ثعبان دهد

Гоҳ аз лутфаш шавад айни алҳаёт

گاه از لطفش شود عین‌الحیات

Гуҳи зи қаҳраши баҳри тӯфони мамот

گه ز قهرش بحر توفان ممات

Боди зи амраш гоҳ гирданд бисот

باد ز امرش گاه گرداند بساط

Олӣ ва соФл диҳад гоҳи ихтилот

عالی و سافل دهد گاه اختلاط

Гар зи лутфаши луқма ӣ ноне диҳад

گر ز لطفش لقمهٔ نانی دهد

Луқма ӣ нони бандаро ҷонӣ диҳад

لقمهٔ نان بنده را جانی دهد

Вар диҳад аз қаҳр гирад дар гулӯ

ور دهد از قهر گیرد در گلو

То ба сад хорӣ сетанд ҷон ӯ

تا به صد خواری ستاند جان او

Ҳар сабабро аз мусаббиби дони асар

هر سبب را از مسبب دان اثر

Он сабабҳоро тилисмӣ дар назар

آن سببها را طلسمی در نظر

Рост гӯям эй рафиқи меҳрбон

راست گویم ای رفیق مهربان

Ҷуз баҳона нест асбоби ҷаҳон

جز بهانه نیست اسباب جهان

Бо мусаббиби ин сабабҳо ҳеҷ нест

با مسبب این سببها هیچ نیست

Ҷоҳилонро ғайри тоб ва печ нест

جاهلان را غیر تاب و پیچ نیست

Сад сабабро гар кунад биФоидаҳ

صد سبب را گر کند بی فایده

Бесабаб гоҳе диҳад сад оида

بی سبب گاهی دهد صد عایده

Сад калидат гоҳ накушояд дарӣ

صد کلیدت گاه نگشاید دری

Гуҳи кушояд бе калидати кишварӣ

گه گشاید بی کلیدت کشوری

Гуҳ сабаб созад гуҳии сӯзади сабаб

گه سبب سازد گهی سوزد سبب

Аз сабаб бигузар мусаббибро талаб

از سبب بگذر مسبب را طلب

Даст аз ин асбоб биҳосл бидор

دست از این اسباب بی حاصل بدار

Домани лутфи мусаббиби дасти ор

دامن لطف مسبب دست آر

Гар сабаб бояд сабаби соз ту ӯст

گر سبب باید سبب‌ساز تو اوست

Бе сабаби ҳам чораи пардоз ту ӯст

بی سبب هم چاره‌پرداز تو اوست

Андарин водии хирад савдое аст

اندرین وادی خرد سودایی اَست

Ақл ҳайронаст ва сўФстоиӣ аст

عقل حیرانست و سوفسطایی اَست

Олимӣ май сӯзад ва сӯзанда кӯ

عالمی می‌سوزد و سوزنده کو

Мурдагонанд ӣнҳамаи он зиндаи кӯ

مردگانند اینهمه آن زنده کو

Оташӣ пайдост аФзўндаҳи кӯ

آتشی پیداست افروزنده کو

Сӯзад ва месозад ин созандаи кӯ

سوزد و می‌سازد این سازنده کو

намекунад месозад ин меъмори кӯ

می‌کَند می‌سازد این معمار کو

ӣнҳама хобанд он бедори кӯ

اینهمه خوابند آن بیدار کو

Май дард май дузади ин хайёт кист

می‌درد می‌دوزد این خیاط کیست

Ин даридан духтан аз баҳр чист

این دریدن دوختن از بهر چیست

Май дарав май дузи дукон ту аст

می‌در و می‌دوز دکان تو است

намекун ва май сози айвон ту аст

می‌کن و می‌ساز ایوان تو است

Май каш ва май бахши асирони тўоим

می‌کُش و می‌بخش اسیران توایم

Ҳар чаҳ мехоҳӣ бикун он тўоим

هرچه می‌خواهی بکن آن توایم

Дар харобии ҳоти сад ободӣ аст

در خرابی‌هات صد آبادی اَست

Дар қафоӣ ҳар ғамати сад шодӣ аст

در قفای هر غمت صد شادی اَست

Чун ту киштӣ дар ивази сад ҷони диҳӣ

چون تو کُشتی در عوض صد جان دهی

Ваа чаҳ ҷони сад ҷони ҷовидони диҳӣ

وه چه جان صد جان جاویدان دهی

эй хушо он куштан ва андохтан

ای خوشا آن کشتن و انداختن

Ваон дариданҳоу вайрони сохтан

وان دریدنها و ویران ساختن

Дар пас ҳар куштании сад зиндагии сет

در پس هر کشتنی صد زندگی‌ست

Ҳар дариданро ду сад дӯзандагии сет

هر دریدن را دو صد دوزندگی‌ست

Кард вайрони пас иморат ме кунад

کرد ویران پس عمارت می‌کند

Ваон иморатро зиёрат ме кунад

وان عمارت را زیارت می‌کند

Оҳ агар бошад дариданҳо зи худ

آه اگر باشد دریدنها ز خَود

наменагирад бахяи инҳо то абад

می‌نگیرد بخیه اینها تا ابد

Оҳ аз он вайронӣ каз худ буд

آه از آن ویرانی کز خود بود

То абади ном иморат нашунӯд

تا ابد نام عمارت نشنود

Мужда ӣ аҳёءи ъндолрб аз он

مژدهٔ احیاء عندالرب از آن

Баҳри ин ахлди илои аларзи маон

بهر این اخلد الی‌الارض مهان

Ин ҳикоят муддатӣ хоҳад мадид

این حکایت مدتی خواهد مدید

Баҳри Исмоил қурбонӣ расед

بهر اسماعیل قربانی رسید