Дайгарӣ дар кор заръасту шёр

دیگری در کار زرع است و شیار

Неи шабаши орому неи рӯзаши қарор

نی شبش آرام و نی روزش قرار

Бугзарадгар дар ҳавои фавҷии ҷрод

بگذرد گر در هوا فوجی جراد

ӯ ҳаме хонд аъўз ваон икод

او همی خواند اعوذ و ان یکاد

Рӯз дар кносӣу саргини кашӣ

روز در کناسی و سرگین کشی

Шаби зи бими оқибати дили оташӣ

شب ز بیم عاقبت دل آتشی

Кишти ман имсол оё чун шавад

کشت من امسال آیا چون شود

Дахли он аз поркош афзӯн шавад

دخل آن از پار کاش افزون شود

Не куҷо гардад фузун борон куҷост

نی کجا گردد فزون باران کجاست

Кишти ман имсол медонам ҳбост

کشت من امسال می‌دانم هباست

Гуҳи гирифтори тақозои хароҷ

گه گرفتار تقاضای خراج

Гуҳ аз ӯ девонён хоҳанд боҷ

گه از او دیوانیان خواهند باج

Шуд баҳори гашту вақти бӯстон

شد بهار و وقت سیر بوستان

Вақти гули гашту чаман бо дӯстон

وقت گلگشتِ چمن با دوستان

Хоҷа ӣ моро куҷо бошад фироқ

خواجهٔ ما را کجا باشد فراغ

Кӣ тавонад кард сайри дашту боғ

کی تواند کرد سیر دشت و باغ

Ранҷи боғ аз хоҷаи сайр аз ин ва он

رنج باغ از خواجه سیر از این و آن

Кишти дашт аз ӯу гашт аз дигарон

کشت دشت از او و گشت از دیگران

Ваон дигар тоҷир на шаб дорад на рӯз

وان دگر تاجر نه شب دارد نه روز

Не биёад омад ба баҳмани неи тамӯз

نی به یاد آمد به بهمن نی تموز

Гуҳи сӯии он шаҳр ва гоҳе сӯии ин

گه سوی آن شهر و گاهی سوی این

Гуҳ ба рӯму гуҳ ба ҳинду гуҳ ба чин

گه به روم و گه به هند و گه به چین

Баҳри донагӣ дар талотуми рӯзу шаб

بهر دانگی در تلاطم روز و شب

наменаёсоед замонӣ аз талаб

می‌نیاساید زمانی از طلب

Дар ткодў то ба шабҳо рӯзҳо

در تکادو تا به شبها روزها

Шаби зи фикри биҳдаҳ дар сӯзҳо

شب ز فکر بیهده در سوزها

Гуҳи хаёли суд ва савдоҳои хом

گه خیال سود و سوداهای خام

Гоҳ дар дил бо шарикон дар хсом

گاه در دل با شریکان در خصام

Гуҳи ҳисоби мояи гуҳи суду зиён

گه حساب مایه گه سود و زیان

Гуҳи хаёлу ҳуҷрау бими дукон

گه خیال و حجره و بیم دکان

Ҳуҷраро дуздӣ магар хоҳад бурид

حجره را دزدی مگر خواهد برید

ёбихоҳад сохт қуфлашро калид

یا بخواهد ساخت قفلش را کلید

Ман чаҳ хоҳам кард бо муштии аёл

من چه خواهم کرد با مشتی عیال

Чун кунам бо бачаҳои хурдсол

چون کنم با بچه‌های خردسال

Тифлҳои нони хури ҳақи ношинос

طفلهای نان خور حق ناشناس

Венаи занон бе ҳуқуқи нои сипос

وین زنان بی حقوق نا سپاس

Ман чаҳ хоҳам кард бо фарзанду зан

من چه خواهم کرد با فرزند و زن

Боядам ночор рафтан аз ватан

بایدم ناچار رفتن از وطن

Ва он яке маҳбӯси тазвиру риё

وآن یکی محبوس تزویر و ریا

Ва он дигар дар қайди талбису дағо

وآن دگر در قید تلبیس و دغا

Аҳли дунёро бдингўни ҳолҳо

اهل دنیا را بدینگون حالها

Рӯзҳошон бугзарад дар солҳо

روزهاشان بگذرد در سالها

Ҳеҷашон аз рӯзи мурдани ёди не

هیچشان از روز مردن یاد نی

Ҷисмашони ҷузи қалъаи фӯлоди не

جسمشان جز قلعه فولاد نی

Марг бошад ҳақ вале ҳамсоя ро

مرگ باشد حق ولی همسایه را

Хона ояд бар сар аммо доя ро

خانه آید بر سر اما دایه را

Ман куҷоу мурдан эй марди хабир

من کجا و مردن ای مرد خبیر

Мурдан чун ман касе осони мгир

مردن چون من کسی آسان مگیر

Ин танамро қалъа ӣ фӯлоди байн

این تنم را قلعهٔ فولاد بین

Чори арқонами қавии бунёди байн

چار ارکانم قوی بنیاد بین

Хоҷа дар хобаст ногуҳи мушакӣ

خواجه در خوابست ناگه موشکی

Май ҷаҳди беруни зи сӯрохи андакӣ

می‌جهد بیرون ز سوراخ اندکی

Хоҷаи пиндорад ки дуздӣ ме равад

خواجه پندارد که دزدی می‌رود

Май ҷаҳд аз хобу берун май дӯд

می‌جهد از خواب و بیرون می‌دود

Сари бараҳна май дӯди болоу зер

سر برهنه می‌دود بالا و زیر

Ҳай бигир ва ҳай бигир ва ҳай бигир

هی بگیر و هی بگیر و هی بگیر

Дузд омад хонаро тороҷ кард

دزد آمد خانه را تاراج کرد

Мояам бараду маро муҳтоҷ кард

مایه‌ام برد و مرا محتاج کرد

Ҷамъ ойед эй ҳамаи ҳамсоягон

جمع آیید ای همه همسایگان

Аломону аломону аломон

الامان و الامان و الامان

Субҳ омад хоҷа ӣ мо бистарии сет

صبح آمد خواجهٔ ما بستری‌ست

Ҳай чаро ин хоҷа аз сиҳҳати барии сет

هی چرا این خواجه از صحت بری‌ست

Ҳай чаҳ шуд ӯро чаро таб карда аст

هی چه شد او را چرا تب کرده است

Хоҷа гуё дӯши сармо хӯрда аст

خواجه گویا دوش سرما خَورده است

Ҳай бихонед ин табиб ва он табиб

هی بخوانید این طبیب و آن طبیب

Ҳай биёред ин даворо бе шикеб

هی بیارید این دوا را بی شکیب

Рӯз дигар шуд фиғон ва шеванаст

روز دیگر شد فغان و شیونست

Чист ҳаии хоҷа бакор мурданаст

چیست هی خواجه کار مردنست

Ҳай чаҳ шуд тобуту кофуру кафан

هی چه شد تابوت و کافور و کفن

Ҳаии куҷои ғассолу мақарӣ қабр кун

هی کجا غسال و مقری قبر کن

Хоҷаи пинҳон дар лаҳад гардид зуд

خواجه پنهان در لحد گردید زود

Худ ту гӯйии хоҷае ҳаргиз набӯд

خود تو گویی خواجه‌ای هرگز نبود

Хоҷаи охир бо ҳамаи бод ва бирават

خواجه آخر با همه باد و بروت

Бо камоли инки ҳии лоямут

با کمال اینکه حی لایموت

Аз садои пои мӯшии ҷонспрд

از صدای پای موشی جان سپرد

Мушакии беруни давиду хоҷаи мард

موشکی بیرون دوید و خواجه مرد

эй тФў бар инчунин мотмкдаҳ

ای تفو بر اینچنین ماتمکده

Ов бар ин манзилгаҳи деву дада

اف بر این منزلگه دیو و دده

АлФрори ин ғофилони зини деви ҷой

الفرار ای عاقلان زین دیو جای

Алҳзр эй ғофилони зини ғами сарой

الحذر ای غافلان زین غم سرای

Ҷой манзил нест ӣнҷо эй писар

جای منزل نیست اینجا ای پسر

Сайлу сарсарро дар ин бошад гузар

سیل و صرصر را در این باشد گذر

Раҳгузори сайлро хона макун

رهگذار سیل را خانه مکن

Пеши сарсари хирманат дона макун

پیش صرصر خرمنت دانه مکن

Дар раҳи ин сайлнатавон сохт боғ

در ره این سیل نتوان ساخت باغ

Пеши ин сарсар макун равшани чароғ

پیش این صرصر مکن روشن چراغ

Сақф ашкстаҳаст дар зераши мхўоб

سقف اشکسته است در زیرش مخواب

Хона гардад бар сарати ногуҳи хароб

خانه گردد بر سرت ناگه خراب

Киштӣу тӯфону баси дарёи амиқ

کشتی و توفان و بس دریا عمیق

Хешро берун фикан зуд эй рафиқ

خویش را بیرون فکن زود ای رفیق

Саркашаст асб ва ба раҳи кӯҳу камар

سرکش است اسب و به ره کوه و کمر

Ҳин аз ин мураккаби фурӯди ои зӯдтар

هین از این مرکب فرود آی زودتر

наменапиндорам валикин эй амӯ

می‌نپندارم ولیکن ای عمو

К-эйӣ аз мураккаби зи панди ман фурӯ

کایی از مرکب ز پند من فرو

наменапиндорам ки ин андарзу панд

می‌نپندارم که این اندرز و پند

Рахна созад дар дилат эй арҷманд

رخنه سازد در دلت ای ارجمند

наменапиндорам пазирои сухан

می‌نپندارم پذیرایی سخن

Бали малулу тира май гардии зи ман

بل ملول و تیره می‌گردی ز من

Коми табъати зини суханҳои чўдр

کام طبعت زین سخنهای چو دُر

Талх мегардад балӣ алҳақ мар

تلخ می‌گردد بلی الحق مُر

эй басиро дони ширини корҳо

ای بسی رادان شیرین کارها

Беш аз ин гуфтанд аз ин гуфторҳо

بیش از این گفتند از این گفتارها

Борҳои бишнидае гуфторашон

بارها بشنیده‌ای گفتارشان

Дидае ҳам корашону борашон

دیده‌ای هم کارشان و بارشان

Не аён бахшед судати неи хабар

نی عیان بخشید سودت نی خبر

Неи асар аз айн дидӣ наз асар

نی اثر از عین دیدی نز اثر

Пас куҷо судат диҳад гуфтори ман

پس کجا سودت دهد گفتار من

Боз дорад кӣ тўрои инкори ман

باز دارد کی تو را انکار من

Беҳтар он бошад ки бар бандами забон

بهتر آن باشد که بربندم زبان

Ин сухан бигзорам акнӯн дар миён

این سخن بگذارم اکنون در میان