Подшоҳӣ буд дар мағриби замин
پادشاهی بود در مغرب زمین
Ҷумлагии мағриби заминаш дар нигин
جملگی مغرب زمینش در نگین
Кишвараши маъмуру ганҷаши бекарон
کشورش معمور و گنجش بیکران
Ҳукм ӯ нофиз бар ақтори ҷаҳон
حکم او نافذ بر اقطار جهان
Рӯзу шаб дар фикри саҳбоу сурӯд
روز و شب در فکر صهبا و سرود
Фориғ аз бозича ӣ чархи кабӯд
فارغ از بازیچهٔ چرخ کبود
Навбатии он подшоҳи комкор
نوبتی آن پادشاه کامکار
Ронад лашкари сӯии малики Зангбор
راند لشکر سوی ملک زنگبار
Соҳати он маликро тороҷ кард
ساحت آن ملک را تاراج کرد
Боҷи гиронро ба зер боҷ кард
باج گیران را به زیر باج کرد
Ҳам зи сардорони эшон сргрФт
هم ز سرداران ایشان سر گرفت
Ҳам з бепоу саронишон зар гирифт
هم ز بی پا و سرانشان زر گرفت
Сохт онҷои пуштаҳо аз кушта ҳо
ساخت آنجا پشتهها از کشتهها
Барад аз онҷои ҳам зи зарҳо пушта ҳо
برد از آنجا هم ز زرها پشتهها
Зон сафар чун шуд Музаффари бозгашт
زان سفر چون شد مظفر بازگشت
Боз бо айшу тараби анбози гашт
باز با عیش و طرب انباز گشت
Соғари минои вшоқонро бкФ
ساغر مینا وشاقان را به کف
намешудандӣ бо шҳншаҳ ҳар тараф
میشدندی با شهنشه هر طرف
Гуҳи канори ҷӯйборони гуҳ ба боғ
گه کنار جویباران گه به باغ
Гуҳ ба тарафи кӯҳсорони гуҳ ба роғ
گه به طرف کوهساران گه به راغ
Дошт боғии рашки фирдавси барин
داشت باغی رشک فردوس برین
Дар канори шаҳри он шоҳ гузин
در کنار شهر آن شاه گزین
Икшбӣ аз шаҳр омад сӯии боғ
یک شبی از شهر آمد سوی باغ
То зи ғавғои лаҳза Эй ёбад фироқ
تا ز غوغا لحظهای یابد فراغ
Базми ъушратро дар онҷо соз кард
بزم عشرت را در آنجا ساز کرد
Мурғи ғам аз боғи дил парвоз кард
مرغ غم از باغ دل پرواز کرد
Соқён аз ҳар тарафи соғари бкФ
ساقیان از هر طرف ساغر به کف
Мавлоон дар рақси бозӣ ҳар тараф
لولیان در رقص بازی هر طرف
Мутрибон дар нағмаи пардозии ҳама
مطربان در نغمه پردازی همه
Шоҳидон дар нозу таннозии ҳама
شاهدان در ناز و طنازی همه
Ҳар тарафи сад машъала афрӯхтанд
هر طرف صد مشعله افروختند
Парниёни андар мшоъл сӯхтанд
پرنیان اندر مشاعل سوختند
Аз фурӯғи машъалу нури чароғ
از فروغ مشعل و نور چراغ
Рўзўш гардӣда равшани субҳи боғ
روزوَش گردیده روشن صحن باغ
Шаҳ дар он шаби бодаи чандон нӯш кард
شه در آن شب باده چندان نوش کرد
Каз худу ақлу хирад Фрмўш кард
کز خود و عقل و خرد فرموش کرد
Вонгаҳ аз шӯри шароби он киқбод
وانگه از شور شراب آن کیقباد
Масту лоиъқл дар он маҳфил фитод
مست و لایعقل در آن محفل فتاد
Дигарон ҳам ҷумла карданд он сулӯк
دیگران هم جمله کردند آن سلوک
Ореи анноси алии дайни мулӯк
آری الناس علی دین ملوک
Ҳоҷибу дарбони надиму шайху шоб
حاجب و دربان ندیم و شیخ و شاب
Ҷумлаи афтоданди мадҳушу хароб
جمله افتادند مدهوش و خراب
Чун зи шаби посии гузашти он шоҳи маст
چون ز شب پاسی گذشت آن شاه مست
Бар дарахтӣ такя фармуд ва нишаст
بر درختی تکیه فرمود و نشست
Дида бар атрофи боғи афканд ва дид
دیده بر اطراف باغ افکند و دید
Нахлу шамшоду санавбари сарви бед
نخل و شمشاد و صنوبر سرو و بید
Ғунчау гули ёсамину Настаран
غنچه و گل یاسمین و نسترن
Лолаи зору снблстону чаман
لالهزار و سنبلستان و چمن
Партави шамъу фурӯғи машъала
پرتو شمع و فروغ مشعله
Талъати ҷому сафои ҳелҳала
طلعت جام و صفای هلهله
Шавқи гашту сайри боғу гулистон
شوقِ گشت و سیر باغ و گلستان
Шоҳро аз ҷо баровард он замон
شاه را از جا برآورد آن زمان
Масту лоиъқли баромади шаҳи зи ҷой
مست و لایعقل برآمد شه ز جای
Фориғ аз кед сипеҳри дирпоӣ
فارغ از کید سپهر دیرپای
Пас хиромон шуд ба тарафи бӯстон
پس خرامان شد به طرف بوستان
Шуд бар атрофи чамани домани кашон
شد بر اطراف چمن دامن کشان
Ёваронаши ҷумлаи мадҳуш аз мудом
شد به طرف باغ تنها در خرام
Шуд ба тарафи боғ танҳо дар хиром
یاورانش جمله مدهوش از مدام
намехиромед инчунин он шоҳи род
میخرامید اینچنین آن شاه راد
То гузораш бар дар боғи аўФтод
تا گذارش بر در باغ اوفتاد
Дар кушодаи ҳоҷиб ва дарбон бихоб
در گشاده، حاجب و دربان به خواب
Ҳам бихоб ва ҳам зи шӯр май хароб
هم به خواب و هم ز شور می خراب
Шаҳ дар омад маст аз боғи Ирам
شه در آمد مست از باغ ارم
На аз хадам бо ӯ касе не аз ҳашам
نه از خدم با او کسی نی از حشم
Сӯй саҳро шуд равони биҳушу маст
سوی صحرا شد روان بیهوش و مست
Гоҳ мерафт ва замонӣ ме нишаст
گاه میرفت و زمانی مینشست
Дашт бепоён ва бе андозаи роҳ
دشت بی پایان و بی اندازه راه
Роҳ ӯ бихўишу шаби тору сиёҳ
راه او بی خویش و شب تار و سیاه
Раҳи ҳамеи пўиид ва мақсӯдӣ набӯд
ره همی پویید و مقصودی نبود
Моя медод аз каф ва судӣ набӯд
مایه میداد از کف و سودی نبود
Марди дунёи ҷӯй эй мард гузин
مرد دنیا جوی ای مرد گزین
Ҳаст ҳолаш бетафовут инчунин
هست حالش بی تفاوت اینچنین
Ёдҳо аз ҳуб дунё карда нӯш
بادهها از حب دنیا کرده نوش
Ҳуби дунёи барда аз ваии ақлу ҳуш
حب دنیا برده از وی عقل و هوش
Роҳи дунёи рӯз ва шаб бигрифта пеш
راه دنیا روز و شب بگرفته پیش
намеравад огаҳ на аз каси неи зи хеш
میرود آگه نه از کس نی ز خویش
Масту бихўд дар такопуи солу моҳ
مست و بیخود در تکاپو سال و ماه
Фарқ нашносад миёни роҳу чоҳ
فرق نشناسد میان راه و چاه
Май навардади рӯзу шаби ин роҳи жӯл
مینوردد روز و شب این راه ژول
наменагардад икдм аз рафтани малул
مینگردد یک دم از رفتن ملول
намеравад мастонаи ин раҳро ҳаме
میرود مستانه این ره را همی
наменаёсоед аз ин рафтани дамӣ
مینیاساید از این رفتن دمی
Гар на мастӣ эй рафиқи хӯбрӯй
گر نه مستی ای رفیق خوبروی
Мақсадат бошад куҷо бо ман бигӯӣ
مقصدت باشد کجا با من بگوی
Бозгу бо ман ки мақсӯдат куҷост
بازگو با من که مقصودت کجاست
Аинрҳтро дар чаҳ манзил интиҳост
این رهت را در چه منزل انتهاست
Ҳеҷ оқил дидаастӣ эй рафиқ
هیچ عاقل دیده استی ای رفیق
Кӯ надонад мақсад ва пуед тариқ
کو نداند مقصد و پوید طریق
Мақсад аз омад шуд ҳар рӯзаи ?ут
مقصد از آمد شد هر روزهات
Аз дар шоҳу гадои дарюзаи ?ут
از در شاه و گدا دریوزهات
Ин давиданҳои субҳу шоми ту
این دویدنهای صبح و شام تو
Раҳи нўрдиҳоӣ бе анҷоми ту
ره نوردیهای بی انجام تو
Саъй беандоза ӣ солу маат
سعی بی اندازهٔ سال و مهت
Ранҷ бе поёни гоҳу бигҳт
رنج بی پایان گاه و بیگهت
Ҳеҷ май доне чаҳ бошад эй Фтӣ
هیچ میدانی چه باشد ای فتی
Кӣ фароғати ёбӣ аз ранҷу ъно
کی فراغت یابی از رنج و عنا
Тай шавад раҳ дар кадомин марҳала
طی شود ره در کدامین مرحله
Кӣ ба манзил мерасад ин қофила
کی به منزل میرسد این قافله
То бкӣ дар рӯзу шаби хоҳии давид
تا به کی در روز و شب خواهی دوید
Кӣ ба мақсади зини сафар хоҳӣ расед
کی به مقصد زین سفر خواهی رسید
Охирин манзил кадомаст эй писар
آخرین منزل کدام است ای پسر
эй мусофир кӣ сроиди ин сафар
ای مسافر کی سر آید این سفر
То чаҳ манзили роҳ паймое бигӯ
تا چه منزل راه پیمایی بگو
Роҳ беманзил набошад эй амӯ
راه بی منزل نباشد ای عمو
Гар бигӯе мақсадам бошад маош
گر بگویی مقصدم باشد معاش
намекунам баҳри маоши ӣнҷои талош
میکنم بهر معاش اینجا تلاش
Ин бадан ҳар рӯзаи рӯзӣ боядаш
این بدن هر روزه روزی بایدش
Ҳар дам аз нав эҳтиёҷӣ зоядаш
هر دم از نو احتیاجی زایدش
Бому айвон боядаш мурдоду тир
بام و ایوان بایدش مرداد و تیر
Неи бадӣ аз кохи конӯнаши гзир
نی بدی از کاخ و کانونش گزیر
Дар тамӯзаши тӯрӣу каттони хуррам
در تموزش توری و کتان خرم
Пўстинши баҳр баҳман оварам
پوستینش بهر بهمن آورم
Дар сафар аз асбу астар чора нест
در سفر از اسب و استر چاره نیست
Дар ватани бегоҳу бистар кас назист
در وطن، بی گاه و بستر کس نزیست
Гӯямат эй онкии ъушри ҳафт ва ҳашт
گویمت ای آنکه عشر هفت و هشت
Андарин алоҳқ аз умрати гузашт
اندرین الاحق از عمرت گذشت
Дигарати умед чандон зист нест
دیگرت امید چندان زیست نیست
Худ умедати ғайри даҳ ё бист нест
خود امیدت غیر ده یا بیست نیست
Бошиддат дар ҳар тарафи сад мазраъа
باشدت در هر طرف صد مزرعه
Гилаҳо ҳам мартаъа дар мартаъа
گلهها هم مرتعه در مرتعه
Боғу бустони биҳсоб аз ҳар канор
باغ و بستان بیحساب از هر کنار
Дарҳаму динори афзӯн аз шумор
درهم و دینار افزون از شمار
Гар кунӣ сармояи сарф эй марди соф
گر کنی سرمایه صرف ای مرد صاف
Солҳои биҳдт бошад кафоф
سالهای بی حدت باشد کفاف
Рӯзу шаби дигар чаро ҷон ме кунӣ
روز و شب دیگر چرا جان میکنی
Гирди худ чун анкабутон май танӣ
گرد خود چون عنکبوتان میتنی
Вар бигӯе мекунам ман эҳтиёт
ور بگویی میکنم من احتیاط
Май фиребии хешро аз эҳтиёт
میفریبی خویش را از احتیاط
Охири ин эҳтиётатро бигӯӣ
آخر این احتیاطت را بگوی
Манзили охири биҷавӣу раҳи бпўӣ
منزل آخر بجوی و ره بپوی
Дар чаҳ манзил май шӯии фориғи зи бим
در چه منزل میشوی فارغ ز بیم
Токҷо ҳамроҳат ояд ин ъзим
تاکجا همراهت آید این عزیم
Чанд гардад моя ?ут ёбад сабот
چند گردد مایهات یابد ثبات
Кӣ раҳад аз дастбурди ҳодисот
کی رهد از دستبرد حادثات
эй бародари ончӣ май тарсӣ аз он
ای برادر آنچه میترسی از آن
Беш ва кам дар пеши он яксон бидон
بیش و کم در پیش آن یکسان بدان
Чунки уфтад сайли он водӣ ба роҳ
چونکه افتد سیل آن وادی به راه
намебимонад кӯҳ дар роҳаш на коҳ
نی بماند کوه در راهش نه کاه
Чун биҷунбад сарсари ин кӯҳсор
چون بجنبد صرصر این کوهسار
Барканд ҳам бурҷ аз ҷои ҳам ҳисор
برکند هم برج از جا هم حصار
Баҳри фарзанд ар захира менаҳй
بهر فرزند ار ذخیره مینهی
Мағзи хари пас хӯрдаеу аблаҳӣ
مغز خر پس خوردهای و ابلهی
То чаҳ ҳад аз баҳри фарзанд эй амӯ
تا چه حد از بهر فرزند ای عمو
Май рӯй ин роҳро бо ман бигӯӣ
میروی این راه را با من بگوی
Ҳеҷ поён дорад оё ин сафар
هیچ پایان دارد آیا این سفر
Ҳаргиз оё ин сафар ояд басар
هرگز آیا این سفر آید به سر
Дорад ар поёнии ин роҳи дароз
دارد ار پایانی این راه دراز
Бозгу бо мухлис эй мухлиси навоз
بازگو با مخلص ای مخلص نواز
Гар набошад ин сафарро охирӣ
گر نباشد این سفر را آخری
Пас рӯй андари куҷогар на харӣ
پس روی اندر کجا گر نه خری
Дашт бепоёну роҳи бекарон
دشت بی پایان و راه بیکران
Шоми торик ва ту лоиъқл дар он
شام تاریک و تو لایعقل در آن
Бидлилу раҳнамо ва бе рафиқ
بی دلیل و رهنما و بی رفیق
Кӯркӯронаи ҳамеи пўиии тариқ
کورکورانه همی پویی طریق
Сахт май байнам ки чун он подшоҳ
سخت میبینم که چون آن پادشاه
Рӯзгорат оқибат гардад табоҳ
روزگارت عاقبت گردد تباه
Ҳеҷ донеи ҳоли шоҳи мустатоб
هیچ دانی حال شاه مستطاب
Кӯ ҳаме мерафт биҳушу хароб
کو همی میرفت بیهوش و خراب