Биллоҳ ар бишносӣ эшонро дуруст
بالله ار بشناسی ایشان را درست
Сад биёбон май гурезии ҷлдўчст
صد بیابان میگریزی جلد و چست
Он яке дар соҳилии домии ниҳод
آن یکی در ساحلی دامی نهاد
Одами обӣ ба домаши аўФтод
آدم آبی به دامش اوفتاد
Пас гирифт ӯро ва оварадаш ба даҳ
پس گرفت او را و آوردش به ده
Офариниши аҳл даҳ карданду зиҳ
آفرینش اهل ده کردند و زه
Чанд рӯзӣ бо дилӣ аз ғуссаи чок
چند روزی با دلی از غصه چاک
Ҳамнишинӣ кард бо суккони хок
همنشینی کرد با سکان خاک
Оқибати сайёд ӯро шод кард
عاقبت صیاد او را شاد کرد
Сӯии дарёи барадаш ва озод кард
سوی دریا بردش و آزاد کرد
Аҳли дарёи гирди он гаштанди ҷамъ
اهل دریا گرد آن گشتند جمع
Ҷумла чун парвонаи андари гирди шамъ
جمله چون پروانه اندر گرد شمع
Зу бпрсиднди ҳоли хокён
زو بپرسیدند حال خاکیان
Он шигифтӣҳо ки дид онҷои аён
آن شگفتیها که دید آنجا عیان
Гуфт дидам баси аҷоиб дар замин
گفت دیدم بس عجایب در زمین
Гашта зонҳо дил ба сад ҳасрати қарин
گشته زانها دل به صد حسرت قرین
Лек дидам ман се чизи булъаҷаб
لیک دیدم من سه چیز بوالعجب
Дар шигифтами ман аз инҳо рӯзу шаб
در شگفتم من از اینها روز و شب
Аввал он бошад ки бар лавҳии сипед
اول آن باشد که بر لوحی سپید
Аз сиёҳии нақшҳо оранди падед
از سیاهی نقشها آرند پدید
Ҳамчуи он нақшӣ ки мегардад рақам
همچو آن نقشی که میگردد رقم
Дар дили муъмини зи исёну зулм
در دل مؤمن ز عصیان و ظلم
Ореи ореи дили з нур омад падед
آری آری دل ز نور آمد پدید
Зон сабаб дар фитрат омад он сипед
زان سبب در فطرت آمد آن سپید
Чун зи илм ва аз амал ёбад ҷило
چون ز علم و از عمل یابد جلا
Он сипедӣ мешавад нуру зё
آن سپیدی میشود نور و ضیا
Дар табаи корӣу исёну гуноҳ
در تبهکاری و عصیان و گناه
намешавад пайдо дар он холи сиёҳ
میشود پیدا در آن خال سیاه
Чун гуноҳ дигар омад дар вуҷӯд
چون گناه دیگر آمد در وجود
Нуқта ӣ дигар бар он нуқта фузуд
نقطهٔ دیگر بر آن نقطه فزود
Ҳамчунин то чун гунаҳ бисёр шуд
همچنین تا چون گنه بسیار شد
Лавҳи дили пари нқтҳоӣ тор шуд
لوح دل پر نقطهای تار شد
Мунбасит гардад аз он пас он нқт
منبسط گردد از آن پس آن نقط
Сафҳа яксар тор гардад зини нмт
صفحه یکسر تار گردد زین نمط
Дар тамоми лавҳи дили он нқтҳо
در تمام لوح دل آن نقطها
Ҷамъ гардад зи ибтидо то интиҳо
جمع گردد ز ابتدا تا انتها
Гашти пайдо чун нқтро иҷтимо
گشت پیدا چون نقط را اجتماع
Хоҳи хатмаши гӯу хоҳии антбоъ
خواه ختمش گو و خواهی انطباع
Зон сипас умеди хайр аз дили мадор
زان سپس امید خیر از دل مدار
Нола ӣ вохибтоаҳ аз дил барор
نالهٔ واخیبتاه از دل برآر
Пас фиристанд он нуқӯши бизбон
پس فرستند آن نقوش بی زبان
Аз хатоу ттаҳи сӯии қирвон
از خطا و تتّه سوی قیروان
Марди қӣрӣ май шиносад бе калом
مرد قیری میشناسد بی کلام
Қасди ттӣу хатоеро тамом
قصد تتّی و خطایی را تمام
Дар яминаши онкии муштии хишту гул
در یمینش آنکه مشتی خشت و گل
Сусттар аз аҳди хубони чгл
سستتر از عهد خوبان چگل
Чида бар болои ҳам тиғоли вор
چیده بر بالای هم تیغالوار
Карда номаши коху лоху шоҳи вор
کرده نامش کاخ و لاخ و شاروار
Дил ба он банданду хўонндши ватан
دل به آن بندند و خوانندش وطن
Вндрон хусбанд бо ороми тан
وندران خسبند با آرام تن
На аз харобии биму неи бок аз ҳадар
نه از خرابی بیم و نی باک از هدر
Неи гурез аз каср ва на аз ҳдмши ҳазар
نی گریز از کسر و نه از هدمش حذر
ё вуҷӯди онкии ҳаркас бе хабар
یا وجود آنکه هرکس بی خبر
Сад ҳазорон зон фурӯд ояд басар
صد هزاران زان فرود آید به سر
эй басои сарҳо ниҳон дар хоки азин
ای بسا سرها نهان در خاک ازین
эй басои тани туъма ӣ джгони азин
ای بسا تن طعمهٔ دژگان ازین
Рӯзи дигари бози созандаши зи нав
روز دیگر باز سازندش ز نو
Баркашанд аз шаҳи ҳамеи брғўу ғў
برکشند از شخ همی برغو و غو
К-эии тараби кини хонаро пардохтем
کای طرب، کین خانه را پرداختیم
Баҳри бўиҳиӣ ҳисорӣ сохтем
بهر بویحیی حصاری ساختیم
Не дар аввал бимашон кинаст суст
نی در اول بیمشان کاینست سست
Не дар охири пандашони конро бикушт
نی در آخر پندشان کان را بکشت
Ореи ореи ҷузви кулро тобеъ аст
آری آری جزو کل را تابع است
Венаи нсқ дар ҷузв аз кул шойиъ аст
وین نسق در جزو از کل شایع است
Сустии бунёди даҳри бимдор
سستی بنیاد دهر بیمدار
Ғифлату мастии аҳли рӯзгор
غفلت و مستی اهل روزگار
Он яке сорӣаст дар ҳар масканӣ
آن یکی ساریست در هر مسکنی
Венаи яке ҳам ҷории андари ҳртнӣ
وین یکی هم جاری اندر هر تنی
Хуии гул аз ҷузъи он пидостӣ
خوی کُل از جزء آن پیداستی
Табъи ҷузъ аз табъи кули брпостӣ
طبع جزء از طبع کل برپاستی
Хуии зишти даҳр дар аҷзои он
خوی زشت دهر در اجزای آن
Гашта сорӣ эй рафиқи меҳрбон
گشته ساری ای رفیق مهربان
Пастӣу сустӣу касру инҳидом
پستی و سستی و کسر و انهدام
БиўФоиӣу суқӯту анФсом
بیوفایی و سقوط و انفصام
Ҷумлаи инҳо хуй даҳраст эй қарин
جمله اینها خوی دهر است ای قرین
Гашта дар иҷрои он ҷории чунин
گشته در اجزای آن جاری چنین
Барсаригар рӯзгори афсари ниҳод
بر سری گر روزگار افسر نهاد
Бар гулӯяш аз қафои ханҷари ниҳод
بر گلویش از قفا خنجر نهاد
Кӯс навбат зад баҳр дар бомгоҳ
کوس نوبت زد به هر در بامگاه
Табли риҳлати кӯфташ дар шомгоҳ
طبل رحلت کوفتش در شامگاه
Кохи ҳаркасро броФрозди сабоҳ
کاخ هرکس را برافرازد صباح
Шамъи гӯраши брФрўзд дар рўоҳ
شمع گورش برفروزد در رواح
Дар баҳоронгар гулистонро хшўд
در بهاران گر گلستان را خشود
Ҳам дар он дар барзах гулчин гушӯд
هم در آن در برزخ گلچین گشود
Гар кашонад абри сӯии бӯстон
گر کشاند ابر سوی بوستان
Сарсар аз дунбол он созад равон
صرصر از دنبال آن سازد روان
Онкиро шабгири шбгўён ба бом
آنکه را شبگیر شبگویان به بام
Дидамаш машғӯли шбгўиӣ ба шом
دیدمش مشغول شبگویی به شام
Гар паранд дашт бахшад тахту тоҷ
گر پرند دشت بخشد تخت و تاج
Созадат имрӯзи муҳтоҷи блоҷ
سازدت امروز محتاج بلاج
Гар дар оғӯш аз сари меҳрати кашанд
گر در آغوش از سر مهرت کشند
Хоҳад аз дандони кини меҳрати газанд
خواهد از دندان کین مهرت گزند
Орадат гар хон неъмати ранги ранг
آردت گر خوان نعمت رنگ رنگ
Ҳаст дар ҳар рангӣ аз он сад шрнг
هست در هر رنگی از آن صد شرنگ
Қоматии ташрифи онро дрнёФт
قامتی تشریف آن را درنیافت
То ки нассоҷаши кафан аз пай набофт
تا که نساجش کفن از پی نبافت
Оҷурии баҳри сарои каси надод
آجری بهر سرای کس نداد
То ба қолаби хишти қабрашро ниҳод
تا به قالب خشت قبرش را نهاد
Ҷумлаи инҳо хуй даҳраст эй писар
جمله اینها خوی دهر است ای پسر
Дида бигушо хуии абноиши нигар
دیده بگشا خوی ابنایش نگر
Хуии эшон дидаи пӯшӣ аз савоб
خوی ایشان دیدهپوشی از صواب
Дидаро нодида овардани ҳисоб
دیده را نادیده آوردن حساب
Хонаро дидан ки меояд фурӯд
خانه را دیدن که میآید فرود
По ниҳодан дар даруни хонаи зуд
پا نهادن در درون خانه زود
Шевани ҳамсояи бшнидни баланд
شیون همسایه بشنیدن بلند
Аз тағофул кардан онро решханд
از تغافل کردن آن را ریشخند
Дидани тобути ҳмолон ба роҳ
دیدن تابوت حمالان به راه
Ҳам ба тобуташ накардан як нигоҳ
هم به تابوتش نکردن یک نگاه
Зини тағофулҳо худоё дод дод
زین تغافلها خدایا داد داد
Ин тағофули хоки мо бар бод дод
این تغافل خاک ما بر باد داد
эй худо хоҳам дилии андарзи гир
ای خدا خواهم دلی اندرزگیر
Дида ӣ ҳақи байну ҷонии ҳақ пазир
دیدهٔ حق بین و جانی حق پذیر
Пардаҳои ғифлати афзӯн аз шумор
پردههای غفلت افزون از شمار
Гстридаҳи пеши чашми эътибор
گستریده پیش چشم اعتبار
Дида Эй хоҳам худоёи парда дар
دیدهای خواهم خدایا پرده در
То шикофади пардаҳоро србср
تا شکافد پردهها را سر به سر
Дида Эй дариду амри анҷоми байн
دیدهای در ید و امر انجام بین
Дидае ҳам донаи байни ҳам доми байн
دیدهای هم دانه بین هم دام بین