Дида ӣ оғози байн бар кандаи бод

دیدهٔ آغازبین برکنده باد

То абад аз хоку хорои кандаи бод

تا ابد از خاک و خارا کنده باد

Ин сухан бигзор ва сим кун баён

این سخن بگذار و سیم کن بیان

Гуфт сими онкии андари хокдон

گفت سیم آنکه اندر خاکدان

Ҳар гуруҳеи бинии андари хона Эй

هر گروهی بینی اندر خانه‌ای

Ҷамъ гашта гирди як девона Эй

جمع گشته گرد یک دیوانه‌ای

Чунки ӯро днгу аблаҳ дида анд

چونکه او را دنگ و ابله دیده‌اند

Ҷумлагӣ бар риш ӯ хандида анд

جملگی بر ریش او خندیده‌اند

Карда он бечораро дунбол данд

کرده آن بیچاره را دنبال دند

намекунандаш ҳамчуи гӯлони решханд

می کنندش همچو گولان ریشخند

Он якаш гуяд ки эй бобои ман

آن یکش گوید که ای بابای من

Ваон яке дигари зиҳии мавлои ман

وان یکی دیگر زهی مولای من

Он яке ҷад хондаш ва он як падар

آن یکی جد خواندش وآن یک پدر

Венаи бародар ъаму холаши он дигар

وین برادر عم و خالش آن دگر

Он якаш гуяд туе шӯии азиз

آن یکش گوید تویی شوی عزیز

Гуядаш он як тўро ҳастам каниз

گویدش آن یک تو را هستم کنیز

Зини фусуни чандин бар он мискини дманд

زین فسون چندین بر آن مسکین دمند

То диҳад бечораи гардан дар каманд

تا دهد بیچاره گردن در کمند

Дайну имон дар раҳи эшон наад

دین و ایمان در ره ایشان نهد

Аз паии ороми эшон ҷон диҳад

از پی آرام ایشان جان دهد

эй басои шабҳо ба рӯзи орад ба ранҷ

ای بسا شبها به روز آرد به رنج

эй басӣ рӯзон кунад шаб дар шиканҷ

ای بسی روزان کند شب در شکنج

То ба шабҳо хоби эшон хуш буд

تا به شبها خواب ایشان خَوش بود

То таоми рӯзашони дилкаш буд

تا طعام روزشان دلکش بود

Теғҳо бар сар хӯрд аз неку бад

تیغها بر سر خورد از نیک و بد

То кулоҳӣ бар сари эшон наад

تا کلاهی بر سر ایشان نهد

эй басо оташ барафрӯзад бҷон

ای بسا آتش برافروزد به جان

То кунад равшани чароғи базмашон

تا کند روشن چراغ بزمشان

Хўоишро бар об ва бар оташ занад

خویش را بر آب و بر آتش زند

Бемуҳобо бо тан ба дарёи афканд

بی محابا تن به دریا افکند

Баси биёбонҳо навардад дар талаб

بس بیابانها نوردد در طلب

Бас диҳад шабгиру аиўорши тъб

بس دهد شبگیر و ایوارش تعب

То кунад омодаи нону обашон

تا کند آماده نان و آبشان

То диҳад тартиби хонумонишон

تا دهد ترتیب خانمانشان

Гуҳ харӣ гардад диҳад тани зерибор

گه خری گردد دهد تن زیر بار

Гуҳ шавад гов ва равад андари шёр

گه شود گاو و رود اندر شیار

Мондаам ҳайрону саргардони дарин

مانده‌ام حیران و سرگردان درین

Ҳеҷ доноро надидам ин чунин

هیچ دانا را ندیدم اینچنین

Чун шуниданд ин баёнро обён

چون شنیدند این بیان را آبیان

Бо ҳикоят гӯ бигуфтанд эй фалон

با حکایت‌گو بگفتند ای فلان

Он ситамкорон кунанд оё раҳо

آن ستمکاران کنند آیا رها

Ҳичгаҳи домони он бечора ро

هیچگه دامان آن بیچاره را

Гарданаш пайваста бошад дар каманд

گردنش پیوسته باشد در کمند

ё ба ӯ гоҳе тараҳҳум ме кунанд

یا به او گاهی ترحم می‌کنند

Сол ва ма бошад ба занадонишон асир

سال و مه باشد به زندانشان اسیر

ё буд гоҳе зи ҳабс ӯро гзир

یا بود گاهی ز حبس او را گزیر

Гуфт неи неи пой ӯ дар банд нест

گفت نی نی پای او در بند نیست

Гарданаши ҳам дар хам ованд нест

گردنش هم در خم آوند نیست

намеравад ҳарҷо ки хоҳад бе сухан

می‌رود هرجا که خواهد بی سخن

Гоҳи Мисру гоҳи шому гуҳи Яман

گاه مصر و گاه شام و گه یمن

Обён гуфтанд чун бошад чунин

آبیان گفتند چون باشد چنین

Пас нбгризд чаро он мсткин

پس نبگریزد چرا آن مستکین

Чун набошад пой ӯ андари ҷидор

چون نباشد پای او اندر جدار

Назд эшон аз чаҳ рӯ дорад қарор

نزد ایشان از چه رو دارد قرار

Май нбгризд чаро аз чангашон

می‌نبگریزد چرا از چنگشان

То шавад фориғи зи ору нангашон

تا شود فارغ ز عار و ننگشان

Гуфт манеҳам зини басӣ дар Фкртм

گفت من هم زین بسی در فکرتم

Ҳайрати андари ҳайрати андари ҳайратам

حیرت اندر حیرت اندر حیرتم

Ҳамчуи ман кандар таҳайюр эй маон

همچو من کاندر تحیر ای مهان

Мондаам аз кору бори мардумон

مانده‌ام از کار و بار مردمان

Кин чаҳ саргардонӣасту печу тоб

کاین چه سرگردانیست و پیچ و تاب

Вена чаҳ худсӯзӣу ранҷи биҳсоб

وین چه خودسوزی و رنج بیحساب

эй чаҳ ҷаҳласт ва чаҳ ҳмқи бекарон

این چه جهل است و چه حمق بیکران

Сӯхтан худро зи баҳри дигарон

سوختن خود را ز بهر دیگران

Дигарон дар фикри кору бори худ

دیگران در فکر کار و بار خود

Дар хаёли равнақи бозори худ

در خیال رونق بازار خود

Ту з худ карда Фромши рӯзу шаб

تو ز خود کرده فرامش روز و شب

Баҳри эшон дар ъно ва дар тъб

بهر ایشان در عنا و در تعب

Оташӣ аз ҳубашон афрӯхтӣ

آتشی از حبشان افروختی

Хештанро андари оташи сӯхтӣ

خویشتن را اندر آتش سوختی

Гар харии дорӣ ки гуҳ бориш кунӣ

گر خری داری که گه بارش کنی

Гоҳи ҷӯи бидиҳӣ ва тимораш кунӣ

گاه جو بدهی و تیمارش کنی

Баҳри эшон ту харӣ бе иштибоҳ

بهر ایشان تو خری بی اشتباه

Лекини эшон не диҳандат ҷӯ на коҳ

لیکن ایشان نی‌دهندت جو نه کاه

Ҳону ҳон то фурсатӣ боқӣаст хез

هان و هان تا فرصتی باقیست خیز

Пеши гир эй ҷони ман роҳи гурез

پیش گیر ای جان من راه گریز

Дасту сар бояд агар иқдом кард

دست و سر باید اگر اقدام کرد

Ҳафтсад пой дигар ҳам вом кард

هفتصد پای دگر هم وام کرد

Ҳам қадам кун дасту сарро эй писар

هم‌قدم کن دست و سر را ای پسر

Вокн аз ҳам зончаҳ гуфтам бештар

واکن از هم زآنچه گفتم بیشتر

Нима кун шабро ва бигурез аз миён

نیمه کن شب را و بگریز از میان

Аз қафо мекун назар то қирвон

از قفا می‌کن نظر تا قیروان

Чунки рафтӣ аз майонишон эй азиз

چونکه رفتی از میانشان ای عزیز

Май гризў май гризў май гурез

می‌گریز و می‌گریز و می‌گریز

эй мусулмонони фиғони зини душманон

ای مسلمانان فغان زین دشمنان

Душманони умр гоҳе ҷони ситон

دشمنان عمر گاهی جان ستان

Душманони дӯст аммо номашон

دشمنان دوست اما نامشان

Ҳам зи хӯни мо лаболаби ҷомашон

هم ز خون ما لبالب جامشان

Обашон аз ашки чашми мостӣ

آبشان از اشک چشم ماستی

Шира ӣ ҷонҳоишони ҳлўостӣ

شیرهٔ جانهایشان حلواستی

Ин якеро номи фарзанди азиз

این یکی را نام فرزند عزیز

наменабинад дар ту алои тези тез

می‌نبیند در تو الا تیز تیز

Яъне эй бобои ту токии монда Эй

یعنی ای بابا تو تا کی مانده‌ای

Кули нафас зоиқа нашунида Эй

کل نفس ذائقه نشنیده‌ای؟

Инак омад навбати мо эй падар

اینک آمد نوبت ما ای پدر

Боядат бастан кунун бори сафар

بایدت بستن کنون بار سفر

Зикрашони ҷузи мурдани бобои мадон

ذکرشان جز مردن بابا مدان

Фикрашони ҷузи ғорати яғмои мадон

فکرشان جز غارت یغما مدان

намекунанд ин тифлакон дил фурӯз

می‌کنند این طفلکان دلفروز

Дар ҳисоби ирси бобои шаб ба рӯз

در حساب ارث بابا شب به روز

Он яке дигар буд ҳамхобу ҷуфт

آن یکی دیگر بود همخواب و جفت

Муҳаррами пайдо ва пинҳон хӯрд ва хуфт

محرم پیدا و پنهان خورد و خفت

Рӯз гирад аз ту рахту нону об

روز گیرد از تو رخت و نان و آب

Шаби самоъу бӯсау паҳлуу хоб

شب سماع و بوسه و پهلو و خواب

Рӯз хоҳад молу имони тўро

روز خواهد مال و ایمان تو را

Шаб бакоҳад он ҷалби ҷони тўро

شب بکاهد آن جلب جان تو را

Рӯзҳо дар ҷангу даъвоу талаб

روزها در جنگ و دعوا و طلب

Баҳри ҳамдон меҳрбон гардад ба шаб

بهر حمدان مهربان گردد به شب

Алъёзболлаҳ аз икшби ҷимоъ

العیاذ بالله از یک شب جماع

Кам шавад фардоти ғавғоу низо

کم شود فردات غوغا و نزاع

Субҳи хотунро бибинӣ дар ғазаб

صبح خاتون را ببینی در غضب

Чин бар абрӯи пчи пчи андари зери лаб

چین بر ابرو پچ پچ اندر زیر لب

Бастаи дарҳо тифлакон бенону об

بسته درها طفلکان بی نان و آب

Бо ҳамаи хотуни бдшному итоб

با همه خاتون به دشنام و عتاب

Худ ту дар кунҷии ҳамеи гардии ниҳон

خود تو در کنجی همی گردی نهان

наменаёрад каси барояти обу нон

می نیارد کس برایت آب و نان

Бугзарад рӯзати чунин то шаби магар

بگذرد روزت چنین تا شب مگر

Таии даъворо бифармоед зикр

طی دعوا را بفرماید ذکر

Май наад сдгўнаҳи тӯҳмату аФтўро

می‌نهد صدگونه تهمت وَ افترا

Назд қозии он ситезаи мари тўро

نزد قاضی آن ستیزه مر تو را

эй ду сад нафрин ба занҳои накӯ

ای دو صد نفرین به زنهای نکو

Аз зан бдхў набояд гуфтугӯ

از زن بدخو نباید گفتگو

эй бародари он зану фарзанди байн

ای برادر آن زن و فرزند بین

Ҳеҷ душман бошад оё инчунин

هیچ دشمن باشد آیا اینچنین