Ақл май доне чаҳ бошад эй писар

عقل می‌دانی چه باشد ای پسر

Онкӣ бошад сӯии ҷинати роҳбар

آنکه باشد سوی جنت راهبر

Ақл май доне чаҳ бошад эй рафиқ

عقل می‌دانی چه باشد ای رفیق

Онкӣ барраанд тўро аз ҳар мзиқ

آنکه برهاند تو را از هر مضیق

Ақли ҳамроҳӣ буд султони шинос

عقل همراهی بود سلطان شناس

Май шиносади шоҳро дар ҳар либос

می‌شناسد شاه را در هر لباس

Ақлро бошад дўчшмии дурбин

عقل را باشد دو چشمی دوربین

Вази ҳазорон майли чашми дурбин

وز هزاران میل چشم دوربین

Дида Эй дорад ҳуҷб сӯрох кун

دیده دارد حجب سوراخ کن

Пардаҳоро бар дард аз бех ва бен

پرده‌ها را بردرد از بیخ و بن

Дида ӣ баси тезбини дидори ҷӯй

دیده‌ای بس تیزبین دیدار جوی

Дар шаби диҷўри нақши пои ҷӯй

در شب دیجور نقش پای جوی

Дидҳои ақл бошад шоҳи байн

دیدهای عقل باشد شاه بین

Шоҳро бе пардаи андаргоҳи байн

شاه را پی برده اندرگاه بین

Пойгоҳашро дар айвони ҷалол

پایگاهش را در ایوان جلال

Арш дар айвон ӯ сафи нъол

عرش در ایوان او صف نعال

Шоҳро бинад ба ҳикмати ҳукмрон

شاه را بیند به حکمت حکمران

Бар макону ломакони ҳукмаши равон

بر مکان و لامکان حکمش روان

Дар ҳаримаши заррае беёр нест

در حریمش ذره‌ای بی یار نیست

Заррае аз кор ӯ бекор нест

ذره ای از کار او بیکار نیست

Чархро бинад камари бастаи вшоқ

چرخ را بیند کمر بسته وشاق

Меҳру маро ҳам ду машъал дар равоқ

مهر و مه را هم دو مشعل در رواق

Бар дар ӯ шаби яке зангии ғулом

بر در او شب یکی زنگی غلام

Субҳи рӯмии бачае кофури фом

صبح، رومی بچه‌ای کافور فام

Шоҳро бо ҳар гадо бинад аён

شاه را با هر گدا بیند عیان

наменабинад ҳеҷ танро бе равон

می‌نبیند هیچ تن را بی روان

Ақлро бошад ду гӯши ҳақи нюаш

عقل را باشد دو گوش حق نیوش

Гӯшҳо дорад ба овози сурӯш

گوشها دارد به آواز سروش

Май ниўшди гӯш ӯ зикри малик

می‌نیوشد گوش او ذکر ملک

Ҳам навой нағма ӣ сӯқи фалак

هم نوای نغمهٔ سوق فلک

Сари мо ман шиӣӣ ало ёфта

سر ما مِن شیئیٍ الا یافته

Ҳамду тасбеҳ ҳсоро ёфта

حمد و تسبیح حصارا یافته

Ақлро бошад забонии рости гӯй

عقل را باشد زبانی راست گوی

Ҳар суханро бе кам ва бе кости гӯй

هر سخن را بی کم و بی کاست گوی

Ҳикматаш аз лаби фурӯи резади ҷавоб

حکمتش از لب فرو ریزد جواب

Фҳўи айни алсдқи инбўъи алсўоб

فهو عین الصدق ینبوع الصواب

Ақлро пое буд гардуни навард

عقل را پایی بود گردون نورد

Пеши поиши пасти сақфи ложвард

پیش پایش پست سقف لاژورد

Пойҳои ақл бошад арши пўӣ

پایهای عقل باشد عرش پوی

Аршро дар як қадам то фарши пўӣ

عرش را در یک قدم تا فرش پوی

Ақли ҷонро сӯии ҷонон май барад

عقل، جان را سوی جانان می‌برد

Қатраҳоро сӯии Аммон май барад

قطره‌ها را سوی عمان می‌برد

Ақли ҷонатро раҳо созад зи ғам

عقل جانت را رها سازد ز غم

Ҳам дил аз андӯҳ ва ҳам тан аз суқм

هم دل از اندوه و هم تن از سقم

Ҳам буд дар рӯзи ваҳдати ёри ту

هم بود در روز وحدت یار تو

Ҳам буд дар шоми ғами ғмхўори ту

هم بود در شام غم غمخوار تو

Ҳаркиро ақлу хирад анбоз шуд

هرکه را عقل و خرد انباز شد

Бар Рахши дарҳои шодӣ боз шуд

بر رخش درهای شادی باز شد

Ҳаркиро дар хӯрд инҳо дода анд

هرکه را درخورد اینها داده‌اند

Ҳарчӣ ӯро дод бояд дода анд

هرچه او را داد باید داده‌اند

Гар тўрои ҳиммати шикам парвардан аст

گر تو را همت شکم پروردن است

Ҷамъи он ва ин барои хӯрдан аст

جمع آن و این برای خوردن است

Ҳам мизоҷи гов ва хар бошӣ яқин

هم‌مزاج گاو و خر باشی یقین

Пешу болоӣ барои худ гузин

پیش و بالایی برای خود گزین

Охурӣ аз баҳр ӯ бунёд кун

آخوری از بهر او بنیاد کن

Вази алафи зорони ҳам ӯро ёд кун

وز علفزاران هم او را یاد کن

Ҳркҷои бинии харӣ дар охурӣ

هرکجا بینی خری در آخوری

Ёд ӯ кун каз ҷавонии брхўрӣ

یاد او کن کز جوانی برخوری

Вари тўрои ҳиммат ба халқ озорӣ аст

ور تو را همت به خلق آزاری است

Ҳамла ӣ даридан хунхорӣ аст

حملهٔ دریدن خونخواری است

Хешро бишнос ҳастӣ аз сбоъ

خویش را بشناس هستی از سباع

Анмои алоҷноси иърФи болтбоъ

انما الاجناس یعرف بالطباع

Сӯии мардуми ҳамла чун ореи сегӣ

سوی مردم حمله چون آری سگی

Вари зании захмии сегӣ пас бдргӣ

ور زنی زخمی سگی، پس بد رگی

ЪФъФи саги дони ҳамаи дашноми худ

عفعف سگ دان همه دشنام خود

Ҳак кун аз девони мардуми номи худ

حک کن از دیوان مردم نام خود

Вари бадарӣ ё ту гиреҳгӣ ё паланг

ور بدرّی یا تو گرگی یا پلنگ

Ҳаст инсонро з ҳам наАМИТ нанг

هست انسان را ز هم‌نامیت ننگ

Ҳамчунон худро аз аинсон кун қиёс

همچنین خود را از اینسان کن قیاس

Хешро аз табъу хуии худ шинос

خویش را از طبع و خوی خود شناس

Назд доноён буд ин ошкор

نزد دانایان بود این آشکار

эй сафойии ин суханро вогузор

ای صفایی این سخن را واگذار