Ҳеҷаш аз ин хонаи ғам дар дил набӯд
هیچش از این خانه غم در دل نبود
Варна ҳарфии ҳам аз он мушкил набӯд
ورنه حرفی هم از آن مشکل نبود
Дили парешон аз барои ноқа дошт
دل پریشان از برای ناقه داشت
Брхлоси ноқааш ҳиммат гумошт
بر خلاص ناقهاش همت گماشت
Икдўи уштур дар бар ӯ эътибор
یک دو اشتر در بر او اعتبار
Буд афзӯн аз сарои кирдигор
بود افزون از سرای کردگار
Аштўронш гуфт то вопас диҳанд
اشتُرانش گفت تا واپس دهند
Балки вопаси уштур ҳаркас диҳанд
بلکه واپس اشتر هر کس دهند
Ёфт Абдулмуталлиби он ҳӯшманд
یافت عبدالمطلب آن هوشمند
Каз ваии ин хоҳиш науфтодаш писанд
کز وی این خواهش نیفتادش پسند
ё ки худ ин моҷаро изҳор кард
یا که خود این ماجرا اظهار کرد
Биравӣ аз ин раҳи басӣ инкор кард
بر وی از این ره بسی انکار کرد
Ҳам накӯҳиш кард ҳам пархош кард
هم نکوهش کرد هم پرخاش کرد
Сарзанишҳо ва мломтҳош кард
سرزنشها و ملامتهاش کرد
Каз ду уштури дил парешон доштӣ
کز دو اشتر دل پریشان داشتی
Лек амри каъба саҳл ингоштӣ
لیک امر کعبه سهل انگاشتی
Гуфт Абдулмуталлиби он марди род
گفت عبدالمطلب آن مرد راد
Каз рухи шаҳи чашми бадбӣни дўрбод
کز رخ شه چشم بدبین دور باد
Ман худовандами шутурҳоро вале
من خداوندم شترها را ولی
Хонаро бошад худовандии қавӣ
خانه را باشد خداوندی قوی
Ман шутурро хоҷаам эй арҷманд
من شتر را خواجهام ای ارجمند
Хона дорад хоҷае баси зӯрманд
خانه دارد خواجهای بس زورمند
Ман шутурро моликам эй никмрд
من شتر را مالکم ای نیک مرد
Хона дорад моликии яктоу фард
خانه دارد مالکی یکتا و فرد
Хонаро бошад худои чираи даст
خانه را باشد خدایی چیره دست
Чяши дасташи паст ҳар болоу паст
پیش دستش پست هر بالا و پست
Хонаро бошад худовандии ҷалил
خانه را باشد خداوندی جلیل
Камтар аз мӯрии буриш сад нараҳ пел
کمتر از موری برش صد نره پیل
Пели чбўди бахтёни осмон
پیل چهبْوَد بختیان آسمان
Аз наҳифи қоидаши мункири шмон
از نهیب قائدش پیکر شمان
Мӯри лангиро диҳад фармон агар
مور لنگی را دهد فرمان اگر
Хӯрд созад устихони пели нар
خورد سازد استخوان پیل نر
Пашша аз амраши саф ороӣ кунад
پشه از امرش صف آرایی کند
Пжмрии шоҳӣ ва дороӣ кунад
پرمُری شاهی و دارایی کند
Анкабутиро кунад гуҳи пардаи дор
عنکبوتی را کند گه پردهدار
Гоҳи мӯриро кунад омӯзгор
گاه موری را کند آموزگار
Чунки гардад ӯ заъифонро паноҳ
چونکه گردد او ضعیفان را پناه
Мӯр широФкн шавад пари мўршоаҳ
مور شیر افکن شود، پرمور، شاه
Ман шутурро боядам дархост кард
من شتر را بایدم درخواست کرد
Кор хона хоҳад ӯ худ рост кард
کارِ خانه خواهد او خود راست کرد
Хонаеро кӯ худовандаш худост
خانهای را کو خداوندش خداست
Кӣ сухан дар ҳақи он аз ман сазост
کی سخن در حق آن از من سزاست
Ман кӣм то шоҳро ёрӣ кунам
من کیم تا شاه را یاری کنم
Хона ӣ ӯро нигаҳдорӣ кунам
خانهٔ او را نگهداری کنم
Дорад ӯ бунёди олами пойдор
دارد او بنیاد عالم پایدار
Хона ӣ эҷод аз ӯ шуд устувор
خانهٔ ایجاد از او شد استوار
Кӣ писандади хона ӣ худро хароб
کی پسندد خانهٔ خود را خراب
Ин миёни мо ва ту бошад ҳубоб
این میان ما و تو باشد حباب
Ғами маро бояд хӯрам бар аштўрон
غم مرا باید خورم بر اشتوران
ӯ ғам худ мехӯрд эй пилрон
او غم خود میخورد ای پیلران
Аз ман афтодааст поси аштўрон
از منِ افتاده است این اشتُران
ӯ ба поси хона ӣ худ бегмон
او بپاسد خانهٔ خود بی گمان
Ин бигуфт вази анҷумани беруни шитофт
این بگفت وز انجمن بیرون شتافت
Аштўрон бигирифт рўбр кӯҳ тофт
اشتُران بگرفت رو بر کوه تافت
Кӯҳи мушарраф бар сипоҳ ва бар ҳарам
کوهِ مشرف بر سپاه و بر حرم
То бибинад кори пелу хонаи ҳам
تا ببیند کار پیل و خانه هم
Рӯзи дигари парда ӣ шаб чун дарид
روز دیگر پردهٔ شب چون درید
Теғ бар кафи хури зи ховар сар кашид
تیغ بر کف، خور ز خاور سر کشید
Ашҳби хур рӯй дар майдони ниҳод
اشهب خور روی در میدان نهاد
Пели шабро ларза бар тани аўФтод
پیل شب را لرزه بر تن اوفتاد
Ончунон бар хеш аз даҳшат тапид
آنچنان بر خویش از دهشت تپید
Кохтўронши пашшаи сон аз тан парид
کاخترانش پشهسان از تن پرید
Бахтии хур бо зимоми зарнигор
بُختی خور با زمام زرنگار
Сар бурун оварад зини нилии ҳисор
سر برون آورد زین نیلی حصار
Пели шабро ранг аз пайкар парид
پیل شب را رنگ از پیکر پرید
Рӯи бгрдонид ва то мағриби давид
رو بگردانید و تا مغرب دوید
Абраҳа чун қулзумӣ омад Биҷӯш
ابرهه چون قلزمی آمد به جوش
Ваон сипоҳаши ҳамчуи абрӣ дар хурӯш
وان سپاهش همچو ابری در خروش
Пешрави пели сифеди кӯҳи тан
پیشِ رو پیل سفید کوه تن
Дар ақаби лашкар чу баҳрии мавҷи зан
در عقب لشکر چو بحری موج زن
Рӯ ба сӯй каъба овараданд зуд
رو به سوی کعبه آوردند زود
То бароранд аз баннояши гирду дӯд
تا برآرند از بنایش گرد و دود
Чун расед он пел то ҳади ҳарам
چون رسید آن پیل تا حد حرم
Яксар мӯе назд дигари қадам
یک سر مویی نزد دیگر قدم
Хона ӣ ҳақ чун намоён шуд здўр
خانهٔ حق چون نمایان شد ز دور
Пелро гуфтӣ ҳмондми гашти мӯр
پیل را گفتی همان دم گشت مور
Чашми кнҷр чун ба хонаи аўФтод
چشم کُنجَر چون به خانه اوفتاد
Хушк шуд чун чӯби хушку истод
خشک شد چون چوب خشک، ایستاد
Ҳайбати он хонаи басташи дасту пой
هیبت آن خانه بستش دست و پای
Ваон нашуд мақдӯр ҷунбидани зи ҷой
کهش نشد مقدور جنبیدن ز جای
Давр бош каъба дар додаш наҳиф
دور باش کعبه در دادش نهیب
Он наҳифи афканд дар поиши ктиб
آن نهیب افکند در پایش کِتیب
Як наҳифӣ омадаш каз изтироб
یک نهیبی آمدش کز اضطراب
Ҳам зҳоб аз ёд рафташ ҳам аёб
هم ذهاب از یاد رفتش هم ایاب
Монад барҷои хушку тани ларзон чу бед
ماند بر جا خشک و تن لرزان چو بید
Обаш аз чашмон чу чашма ме чакид
آبش از چشمان چو چشمه میچکید
Гуҳи збҳр саҷда ғалтидӣ ба хок
گه ز بهر سجده غلتیدی به خاک
Гуҳ кашидӣ наъраҳои ҳавлнок
گه کشیدی نعرههای هولناک
То ба басташи дасти қудрати поу даст
تا ببستش دست قدرت پا و دست
Неруяшро неруии қудрати шикаст
نیرویش را نیروی قدرت شکست
Пилбонони ончӣ бар вай ме заданд
پیلبانان آنچه بر وی میزدند
Нохҷш бар торак ва пай ме заданд
ناخجش بر تارک و پی میزدند
Пеши номади икқдм аз ҷои хеш
پیش نامد یک قدم از جای خویش
Рафта гуё то шиками андари хуляш
رفته گویا تا شکم اندر خلیش
Мондаи оре дар хуляши корашон
مانده آری در خلیش کارشان
Дар ҷабинаши накбату идборашон
در خلیش نکبت و ادبارشان
Гар бибандади пои тани золои гул
گر ببندد پای تن را لای گل
Пои дилро лек бандади лои гул
پای دل را لیک بندد لای دل
эй бародари аҳли дунёи зини сабаб
ای برادر اهل دنیا زین سبب
Оҷизанд андари раҳи саъйу талаб
عاجزند اندر ره سعی و طلب
Чунки ҳастанд аз ҳавои табъи хеш
چونکه هستند از هوای طبع خویش
Рафта аз по то басари андари хуляш
رفته از پا تا به سر اندر خلیش
Дар хуляши миллати авҳоми худ
در خلیش ملت و اوهام خود
Дар хуляши табъи нофарҷоми худ
در خلیش طبع نافرجام خود
Дар хуляши кору бори ин ҷаҳон
در خلیش کار و بار این جهان
Дар хуляши он алойиқ эй фалон
در خلیش آن علایق ای فلان
Дар хуляши хонау фарзанду зан
در خلیش خانه و فرزند و زن
Дар сараш бигузашта сесад не нажен
در سرش بگذشته سیصد نی نژن
Икқдми ёрои рафтанашон намонад
یک قدم یارای رفتنشان نماند
Қӯти дили неруӣ танашон намонад
قُوّت دل نیروی تنشان نماند
Дар миёни раҳ чу хар дар лои гул
در میان ره چو خر در لای و گل
Мондае дар гул нишаста пои дил
مانده ای در گل نشسته پای دل
Гоҳе аз мақсад чаҳ омад ёдашон
گاهی از مقصد چه آمد یادشان
Аз сурайё бугзарад фарёдашон
از ثریا بگذرد فریادشان
Оҳи муштоқона гоҳе баркашанд
آه مشتاقانه گاهی برکشند
Гуҳи басӯии роҳ мақсад саркашанд
گه به سوی راه مقصد سر کشند
Поишони лекин чу бошад дар хуляш
پایشان لیکن چو باشد در خلیش
Дар хуляши нафасу табъу ваҳми хеш
در خلیش نفس و طبع و وهم خویش
Пеш рафтани икқдми мақдӯрашон
پیش رفتن یک قدم مقدورشان
Нест аиўоӣ аз дили маҳҷӯрашон
نیست ای وای از دل مهجورشان
Борашони сангину мураккабашони заъиф
بارشان سنگین و مرکبشان ضعیف
Бо заъифии монда дар лои касиф
با ضعیفی مانده در لای کثیف
Аз пас ва аз пеши дуздон дар фаряш
از پس و از پیش دزدان در فریش
ҲамРаҳон чусту чобуки рафтаи пеш
همرهانِ چست و چابک رفته پیش
Пеши рафтаи корвони солорҳо
پیش رفته کاروان سالارها
Карда таии шбгирҳои аиўорҳо
کرده طی شبگیرها ایوارها
Дар криўаҳи мондаи ин бечорагон
در کریوه مانده این بیچارگان
Борашони сангину мураккаби нотавон
بارشان سنگین و مرکب ناتوان
Дар ҷаҳонанд дар хлишии пои хеш
درجهانند از خلیشی پای خویش
Пои дигарашони ҷаҳди андари хуляш
پای دیگرشان جهد اندر خلیش
Борашони харворҳо харворҳо
بارشان خروارها خروارها
Роҳашони кҳсорҳои кҳсорҳо
راهشان کهسارها کهسارها
Ноқаҳоашон лангу Луку лавсу кӯр
ناقههاشان لنگ و لوک و لوث و کور
Ҷодаҳоашон санглоху луашу лўр
جادههاشان سنگلاخ و لوش و لور
Дуздҳошон дар камӣн дар роҳҳо
دزدهاشان در کمین در راهها
Роҳҳоеи чоҳҳо дар чоҳҳо
راههایی چاهها در چاهها
Манеҳам аз он раҳравон ҳастам яке
من هم از آن رهروان هستم یکی
Оҷизӣ бедасту поеи ҳўшкӣ
عاجزی بی دست و پایی هوشکی
Қади хамидаи пойҳо пари обила
قد خمیده پایها پر آبله
Мондаи чандини марҳала аз қофила
مانده چندین مرحله از قافله
Ноқаам афтода аз по эй дареғ
ناقهام افتاده از پا ای دریغ
Бори ман харвори харвор эй дареғ
بار من خروار خروار ای دریغ
Бор набӯд инки ман анбоштам
بار نبود اینکه من انباشتم
Кӯҳро бар дӯши худ бгзоштм
کوه را بر دوش خود بگذاشتم
эй худои фарёд аз ин Албурзи кӯҳ
ای خدا فریاد از این البرز کوه
Ҷонам аз ин кӯҳ омад дар сутӯҳ
جانم از این کوه آمد در ستوه