Дами субҳ бо шоҳи хиролбшр
دم صبح با شاه خیرالبشر
зи сӯй Самарқанд омад хабар
ز سوی سمرقند آمد خبر
Ки эй додрас гӯш кун дод мо
که ای دادرس گوش کن داد ما
Туе марҷаъи оҳу фарёди мо
تویی مرجع آه و فریاد ما
Гуруҳеи зи қичоқу қавми хато
گروهی ز قیچاق و قوم خطا
зи андоза берун ниҳоданд по
ز اندازه بیرون نهادند پا
Ҳамаи тофтаи рӯи зи фармони барӣ
همه تافته رو ز فرمان بری
Ҷабинҳо пар аз чини ғоратгарӣ
جبین ها پر از چین غارتگری
Ба зоҳир чу ғунча забонҳо хамӯш
به ظاهر چو غنچه زبانها خموش
Ба ботин бар савори дил дар хурӯш
به باطن بر سوار دل در خروش
Ҳанузаш ки ин қавми ноэътимод
هنوزش که این قوم نااعتماد
Дар айём зоҳир нагардад фасод
در ایام ظاهر نگردد فساد
Сари неши эшон бибояд шикаст
سر نیش ایشان بباید شکست
Ба навъе ки бар хок гирданд паст
به نوعی که بر خاک گردند پست
Ба олам фитодаст ин гуфтугӯӣ
به عالم فتادست این گفتگوی
Ба сӯй мёнкол доранд рӯй
به سوی میانکال دارند روی
Шуд баҳр ва бар шоҳи абдулазиз
شد بحر و بر شاه عبدالعزیز
Чу бишунид ин қиссаи пурситез
چو بشنید این قصه پرستیز
Талаб кард мейрону мирзодагон
طلب کرد میران و میرزادگان
Ба эшон баён кард ин достон
به ایشان بیان کرد این داستان
Дар он рӯзи гардони рустами лақаб
در آن روز گردان رستم لقب
Ба кнгош кардани кшоднди лаб
به کنگاش کردن کشادند لب
Бигуфтанд бо ҳам пас аз гуфтугӯӣ
بگفتند با هم پس از گفتگوی
Ба крминаҳ бояд ниҳоданд рӯй
به کرمینه باید نهادند روی
Ба рӯз дигар подшоҳу сипоҳ
به روز دگر پادشاه و سپاه
Ниҳоданд пои азимат ба роҳ
نهادند پای عزیمت به راه
зи қалъа бурун шуд шаҳи неки рой
ز قلعه برون شد شه نیک رای
Назар кард сӯии Сикандари сарой
نظر کرد سوی سکندر سرای
Бигуфто туе шаҳрёнро падар
بگفتا تویی شهریان را پدر
Азин қалъау арки шӯ бо хабар
ازین قلعه و ارک شو با خبر
Надорам ба Ўрганҷёни эътимод
ندارم به اورگنجیان اعتماد
Ғбористи зи эшон маро дар ниҳод
غباریست ز ایشان مرا در نهاد
Ба таҳқиқи зи эшон чу ёбии хабар
به تحقیق ز ایشان چو یابی خبر
Фарсатон ба мо қосиди тези пар
فرستان به ما قاصد تیز پر
Дуо карда баргашт аз пеши шоҳ
دعا کرده برگشت از پیش شاه
Дар аркро кард оромгоҳ
در ارک را کرد آرامگاه
Шабу рӯз бар айш ва ъушрат нишаст
شب و روز بر عیش و عشرت نشست
зи ғифлат май шодмонӣ ба даст
ز غفلت می شادمانی به دست
Ба ногуҳ расед аввали шаби хабар
به ناگه رسید اول شب خبر
Расед инак Ўрганҷии хираи сар
رسید اینک اورگنجی خیره سر
Қиёмат шуд он шаб ба шаҳри ошкор
قیامت شد آن شب به شهر آشکار
Хилоиқи парешонтар аз зулфи ёр
خلایق پریشان تر از زلف یار
БиФтод дар шаҳру саҳрои хурӯш
بیفتاد در شهر و صحرا خروش
Замин шуд ба ҷунбиш замон шуд ба ҷӯш
زمین شد به جنبش زمان شد به جوش
Дами субҳи кини мурғи оташи нафас
دم صبح کین مرغ آتش نفس
Баромади барин лоҷувардии қафас
برآمد برین لاجوردی قفس
Фалаки ҷомаи нав чу дар бар кашид
فلک جامه نو چو در بر کشید
Ҷаҳони хешро зевар ва зар кашид
جهان خویش را زیور و زر کشید
Намоён шуд аз қиблаи гирди сипоҳ
نمایان شد از قبله گرد سپاه
Ғубораши гирифтаи рухи меҳру моҳ
غبارش گرفته رخ مهر و ماه
Сипоҳӣ чу мӯру малах бе ҳисоб
سپاهی چو مور و ملخ بی حساب
Ба ҳам муттасил гашта чун мавҷи об
به هم متصل گشته چون موج آب
Расиданди сафи саф бар атрофи шаҳр
رسیدند صف صف بر اطراف شهر
Намӯдор аз рӯишони кину қаҳр
نمودار از رویشان کین و قهر
Ба наздики қалъаи яке боғ буд
به نزدیک قلعه یکی باغ بود
Азуи чори боғи Ирами доғ буд
ازو چار باغ ارم داغ بود
Шаҳ муҳтарам карда будаш банно
شه محترم کرده بودش بنا
Ниҳодаи фалаки ном ӯ длкшо
نهاده فلک نام او دلکشا
Ҳмондм дар онҷо фурӯд омаданд
هماندم در آنجا فرود آمدند
Баннои иқомати шаб онҷо заданд
بنای اقامت شب آنجا زدند
Мунодии биндохти зини гуфтугӯӣ
منادی بینداخت زین گفتگوی
Хилоиқи сӯии қалъаи оранд рӯй
خلایق سوی قلعه آرند روی
Давони бузургони сӯии дарвоза ҳо
دوان بزرگان سوی دروازه ها
Сӯии рахнаҳо соҳиби овоза ҳо
سوی رخنه ها صاحب آوازه ها
Ба ҳар гирди барраии гуруҳ дигар
به هر گرد برهی گروه دگر
з ҳар кунгарӣ одамӣ карда сар
ز هر کنگری آدمی کرده سر
Мусаллаҳи саросар ба тиру туфанг
مسلح سراسر به تیر و تفنگ
Ба худ карда омодаи асбоби ҷанг
به خود کرده آماده اسباب جنگ
Ҳамаи шаби дарин фикр хӯрду калон
همه شب درین فکر خورد و کلان
Ки фардо чаҳ пеш ояд аз осмон
که فردا چه پیش آید از آسمان
Киро фатҳ ва нусрат диҳад ёварӣ
که را فتح و نصرت دهد یاوری
Ки уфтад ба гирдоби ғоратгарӣ
که افتد به گرداب غارتگری
Киро хона эмин шавад зини бало
که را خانه ایمن شود زین بلا
Ки гардад ба ин дарду ғами мубтало
که گردد به این درد و غم مبتلا
Ки аз шаҳри тани ҷони саломати барад
که از شهر تن جان سلامت برد
Ки худро буруни зини қиёмати барад
که خود را برون زین قیامت برد
Киро сари з дастор гардад ҷудо
که را سر ز دستار گردد جدا
Киро созад айём бедасту по
که را سازد ایام بی دست و پا
Киро хеш ва фарзанд гардад асир
که را خویش و فرزند گردد اسیر
Ки гардад ғанӣ ва ки гардад фақир
که گردد غنی و که گردد فقیر
Чу шабро расонданди мардум ба рӯз
چو شب را رساندند مردم به روز
БроФрохти қади фитнаи хонаи сӯз
برافراخت قد فتنه خانه سوز
зи ҷои ҷумлаи Ўрганҷёни хостнд
ز جا جمله اورگنجیان خاستند
Паии қалъагирӣ саф оростанд
پی قلعه گیری صف آراستند
Гуруҳе пиёда шуданд аз саманд
گروهی پیاده شدند از سمند
Ба як дасти милтиқ ба дигари каманд
به یک دست ملتق به دیگر کمند
Лаби домани андари миён бар зада
لب دامن اندر میان بر زده
Равони сӯии дарвозаҳо срздаҳ
روان سوی دروازه ها سرزده
Расиданди ғўғокнон чун шағол
رسیدند غوغاکنان چون شغال
Ба дунболашони қавми дигари кшол
به دنبالشان قوم دیگر کشال
Камонҳои партоби куҳна ба мушт
کمان های پرتاب کهنه به مشت
Ба кафи тирҳо аз пари хорпушт
به کف تیرها از پر خارپشت
зи ғарбол дар бар кашида зи раҳ
ز غربال در بر کشیده ز ره
Саро пой хуфтонишон пари гиреҳ
سرا پای خفتانشان پر گره
Буд теғашони аррау ринда ҳо
بود تیغشان اره و رنده ها
Неу найза аз теғи бофанда ҳо
نی و نیزه از تیغ بافنده ها
Камарбандашони ресмони дурушт
کمربندشان ریسمان درشت
Каллаи худҳои косаи санги пушт
کله خودها کاسه سنگ پشت
Камарбанди шамшерашони куҳнаи зиҳ
کمربند شمشیرشان کهنه زه
зи кафгири ашкстаҳи ту бе зира
ز کفگیر اشکسته تو بی زره
зи дамҳои рӯбоҳпурҳо ба сар
ز دم های روباه پرها به سر
Тибқҳои чубини куҳнаи писар
طبقهای چوبین کهنه پسر
Пари тирашон аз пари мокиён
پر تیرشان از پر ماکیان
Ба паҳлуи як овезашони устихон
به پهلو یک آویزشان استخوان
Тбрзиншони шонаи гӯсфанд
تبرزینشان شانه گوسفند
зи қмчиншони мунфаили пойбанд
ز قمچینشان منفعل پایبند
Ба бар ҷомаҳо пари зи захми дирафш
به بر جامه ها پر ز زخم درفش
Надидаи кафи поишон рӯй кафш
ندیده کف پایشان روی کفش
Ҳамаи қоқи линҷу гуруснаи шикам
همه قاق لنج و گرسنه شکم
Чу буқи сари Асияи сайри дам
چو بوق سر آسیا سیر دم
Ҳамаи реги резу ҳама ҷӯй кун
همه ریگ ریز و همه جوی کن
Ба даҳ пушти наддофу девори зан
به ده پشت نداف و دیوار زن
Чу харгӯши гаштанд дар ҷусту хез
چو خرگوش گشتند در جست و خیز
Расиданд бар қалъа чун хоки рез
رسیدند بر قلعه چون خاک ریز
Чу иأҷўҷ бар қалъаи монданди даст
چو یأجوج بر قلعه ماندند دست
Даромад ба сади Сикандари шикаст
درآمد به سد سکندر شکست
Баромади зи мардуми фиғон чун нафир
برآمد ز مردم فغان چون نفیر
Фитоданд охири ҳама аз сафир
فتادند آخر همه از صفیر
Сикандар ки будӣ тамоми аштлм
سکندر که بودی تمام اشتلم
Чу дид ин балои даст ва по кард гум
چو دید این بلا دست و پا کرد گم
Хилоиқи давони сӯии кошона ҳо
خلایق دوان سوی کاشانه ها
Нафаси сӯхтаи ҷониби хона ҳо
نفس سوخته جانب خانه ها
зи дунболи ин мардуми он қавм шавам
ز دنبال این مردم آن قوم شوم
Расиданд парвоз карда чу бум
رسیدند پرواز کرده چو بوم
Ба кафи теғ ҳар ҷонибӣ тохтанд
به کف تیغ هر جانبی تاختند
Буриданд дасту срондохтнд
بریدند دست و سرانداختند
Ба ҷўбори рафтанд монанди сайл
به جوبار رفتند مانند سیل
Ба вайронии хона ҳо карда майл
به ویرانی خانه ها کرده میل
Ба бозори хоҷаи гуруҳ дигар
به بازار خواجه گروه دگر
Гуруҳеи гули ободро карда сар
گروهی گل آباد را کرده سر
Гуруҳеи равони ҷониби атлмш
گروهی روان جانب اطلمش
Бкпони ҳамаи қавми куҳнаи кашиш
بکپان همه قوم کهنه کشش
Кашиданд тиру кшоднди шаст
کشیدند تیر و کشادند شصت
Ниҳоданд дигар ба тороҷи даст
نهادند دیگر به تاراج دست
Шикаста дар кӯйҳо бе або
شکسته در کوی ها بی ابا
Давони соҳиби хона дар кӯча ҳо
دوان صاحب خانه در کوچه ها
Чу ойинаи урёни ҳамаи манъмон
چو آئینه عریان همه منعمان
Гурезони сӯии хонаи муфлисон
گریزان سوی خانه مفلسان
зи кошонаи хоҷаҳо то гадо
ز کاشانه خواجه ها تا گدا
Пилосӣ намонданд ба ҷузи бӯрё
پلاسی نماندند به جز بوریا
Зану марди яксон дар он трктоз
زن و مرد یکسان در آن ترکتاز
Фақиру ғаниро намонад имтиёз
فقیر و غنی را نماند امتیاز
Сароҳо чу даст гадо шуд тиҳӣ
سراها چو دست گدا شد تهی
Буд лоғарии охири фарбеҳӣ
بود لاغری آخر فربهی
Яке перҳан мекашид аз барӣ
یکی پیرهن می کشید از بری
Муқайяд ба тунбони кашии дайгарӣ
مقید به تنبان کشی دیگری
Яке бар сари кӯчаи милтиқ ба даст
یکی بر سر کوچه ملتق به دست
Ба хӯни рехтани мустаъиди ҳамчуи маст
به خون ریختن مستعد همچو مست
Яке бар сари дасти барандаи теғ
یکی بر سر دست برنده تیغ
Давон бар сари бомҳо бе дареғ
دوان بر سر بامها بی دریغ
Бағалро яке карда пари симу зар
بغل را یکی کرده پر سیم و زر
Яке ҷомаи шоли сӯфӣ ба бар
یکی جامه شال صوفی به بر
Яке танги карбоси махмал ба дӯш
یکی تنگ کرباس مخمل به دوش
Яке дайгарӣ гашта зарбафти пӯш
یکی دیگری گشته زربفت پوش
Якеро ба кафи уштури пари зи бор
یکی را به کف اشتر پر ز بار
зи ҳайрати равони сорибон дар қатор
ز حیرت روان ساربان در قطار
зи кҷбозиии даҳри нобардаи ранҷ
ز کجبازیی دهر نابرده رنج
Фитоданд чун мори ҷумла ба ганҷ
فتادند چون مار جمله به گنج
зи тороҷи длҳоишон бар ҳузур
ز تاراج دلهایشان بر حضور
Ба хирмани дарафтода монанди мӯр
به خرمن درافتاده مانند مور
Гирифтанд аз хонаи молӣ ки буд
گرفتند از خانه مالی که بود
Шикастанд ҳар ҷои суфолӣ ки буд
شکستند هر جا سفالی که بود
Ба аспони тозии ҳам ҷилва гар
به اسپان تازی هم جلوه گر
Надидаи пдрҳоишон рӯй хар
ندیده پدرهایشان روی خر
Ятемонишони соҳиби уштурон
یتیمانشان صاحب اشتران
Бабри ҷомаҳо ҳамчуи савдогарон
ببر جامه ها همچو سوداگران
Ба хизмати ғуломону доҳони ҳама
به خدمت غلامان و داهان همه
Чу савдогарони сафоҳони ҳама
چو سوداگران صفاهان همه
Сарое ки набӯд нигаҳбони дарав
سرایی که نبود نگهبان درو
Даройанд дуздонаши осони дарав
درآیند دزدانش آسان درو
Ба шаҳрӣ ки набӯд дарави подшоҳ
به شهری که نبود درو پادشاه
Кшоид ба ғоратгарони қалъаи роҳ
کشاید به غارتگران قلعه راه
Кашид ин ситам то намоз дигар
کشید این ستم تا نماز دگر
Магас дайр гардад ҷудо аз шукр
مگس دیر گردد جدا از شکر
Чу аз ҳади гузашти он ҷафоу ситам
چو از حد گذشت آن جفا و ستم
Ба раҳм омад ин чархи пари печу хам
به رحم آمد این چرخ پر پیچ و خم
Анӯшаи яке қосиди сӯии шаҳр
انوشه یکی قاصد سوی شهر
Фиристод парварда бо қаҳру заҳр
فرستاد پرورده با قهر و زهر
Бигуфто бирав ҷониби хоҷа ҳо
بگفتا برو جانب خواجه ها
Пас онгаҳ бигӯ бар Сикандари саро
پس آنگه بگو بر سکندر سرا
Ба ҳам муттафиқ гашта хӯрду калон
به هم متفق گشته خورد و کلان
Расонанд худро барин остон
رسانند خود را برین آستان
зи мо гӯии дигар ба хӯрду бузург
ز ما گوی دیگر به خورد و بزرگ
Ки мо ҳам шубонему ҳамаи куҳнаи гург
که ما هم شبانیم و همه کهنه گرگ
Агар сари дрорнд ва ёвар шаванд
اگر سر درآرند و یاور شوند
Ба мо ҷониби шаҳр раҳбар шаванд
به ما جانب شهر رهبر شوند
Ба эшон шубонем то зинда ем
به ایشان شبانیم تا زنده ایم
Вагарнаи ҳамон гург даранда ем
وگرنه همان گرگ درنده ایم
зи бечорагии мардуму хоҷа ҳо
ز بیچارگی مردم و خواجه ها
Муҳайё ба худ сохтаи тӯҳфа ҳо
مهیا به خود ساخته تحفه ها
Ба ночори рафтанди беруни шаҳр
به ناچار رفتند بیرون شهر
Буруни оштӣу даруни пари зи қаҳр
برون آشتی و درون پر ز قهر
Яке бо анӯшаи расонади ин паём
یکی با انوشه رساند این پیام
Ки бодои туро тахту давлат ба ком
که بادا تو را تخت و دولت به کام
Расиданд инак бузургони аҳд
رسیدند اینک بزرگان عهد
Чбинҳо пар аз тӯҳфау қанду шаҳд
چبین ها پر از تحفه و قند و شهد
Талаб кард он соъат ва бор дод
طلب کرد آن ساعت و بار داد
Ба эшон дар машваратро кшод
به ایشان در مشورت را کشاد
Ба таслим аз ҷо қад оростанд
به تسلیم از جا قد آراستند
Бибастанд аҳд ва амон хостанд
ببستند عهد و امان خواستند
Ба номаши хатибони кшоднди лаб
به نامش خطیبان کشادند لب
Шуд он рӯзи ҳангомаи булъаҷаб
شد آن روز هنگامه بوالعجب
Ҳамаи халқи гаштанди ҳайрони кор
همه خلق گشتند حیران کار
Дигар то чаҳ созад ба мо рӯзгор
دگر تا چه سازد به ما روزگار
Биёи соқии он бодаи фили зӯр
بیا ساقی آن باده فیل زور
Ки мавҷаш буд пой то сари ғурур
که موجش بود پای تا سر غرور
Ба ман даҳ ки созад марои подшоҳ
به من ده که سازد مرا پادشاه
Рибоем зи хуршеди заррини кулоҳ
ربایم ز خورشید زرین کلاه