Дами субҳи султони гардуни шиква
دم صبح سلطان گردون شکوه
Баромад ба болои Албурзи кӯҳ
برآمد به بالای البرز کوه
Равон кард киштӣ ба дарёии об
روان کرد کشتی به دریای آب
Паии ғорати малики афросйоб
پی غارت ملک افراسیاب
Шаҳи кишвари Балхи сбҳонқлӣ
شه کشور بلخ سبحانقلی
Казу гашти ойинаҳо мнҷлӣ
کزو گشت آئینه ها منجلی
Паии таҳнияти суҳбатӣ соз кард
پی تهنیت صحبتی ساز کرد
Дар анҷоми ҳангома оғоз кард
در انجام هنگامه آغاز کرد
Ки эй шермардон бо гирудор
که ای شیرمردان با گیرودار
Ба даврон шудаи фитнае ошкор
به دوران شده فتنه ای آشکار
Муҳамади нзрбии яке нома Эйӣ
محمد نظربی یکی نامه ایی
Фиристода бо сахти ҳангома Эйӣ
فرستاده با سخت هنگامه ایی
Нўшстсти к-эии шоҳи олии мақом
نوشستست کای شاه عالی مقام
Туро мо ҳама чокарему ғулом
تو را ما همه چاکریم و غلام
Қадам дар рикоби ҷнибти гузор
قدم در رکاب جنیبت گذار
Аннани тоби шӯи сӯии малики бухор
عنان تاب شو سوی ملک بخار
Дарин машварат чист роҳи савоб
درین مشورت چیست راه صواب
Ба якбор доданд ҷумлаи ҷавоб
به یکبار دادند جمله جواب
Муборак буд бо ту тоҷи шаҳӣ
مبارک بود با تو تاج شهی
Туро боди пояндаи шоҳаншаҳӣ
تو را باد پاینده شاهنشهی
Бизан кӯси шоҳӣ ки навбат з туаст
بزن کوس شاهی که نوبت ز توست
Таъаммул макун тоҷи давлат з туаст
تأمل مکن تاج دولت ز توست
зи ту раҳи намӯдани далерии зи мо
ز تو ره نمودن دلیری ز ما
зи ту сарварии маликгирӣ зи мо
ز تو سروری ملک گیری ز ما
Туро мо ҳамаи банда ва чокарем
تو را ما همه بنده و چاکریم
Ба фармони ту ҷумла фармон барем
به فرمان تو جمله فرمان بریم
Ба шаҳр Бухоро расед ин хабар
به شهر بخارا رسید این خبر
Ки карда Муҳамади назари фитнаи сар
که کرده محمد نظر فتنه سر
Фаромӯш кардаст ҳақи намак
فراموش کردست حق نمک
Намӯда раҳи ғайр бар мардумак
نموده ره غیر بر مردمک
Шаҳи осмони қадари абдулазиз
شه آسمان قدر عبدالعزیز
Сарангушт ғайрат гузид аз ситез
سرانگشت غیرت گزید از ستیز
БгФтн ба чанде зи номи оварон
بگفتن به چندی ز نام آوران
Ки бандед чун неи зи сад ҷомён
که بندید چون نی ز صد جامیان
Ба қршии расониди худро чу бод
به قرشی رسانید خود را چو باد
Бароред ӯро дамор аз ниҳод
برآرید او را دمار از نهاد
Бадали номи он қавми як як шимурд
بدل نام آن قوم یک یک شمرد
Ба ғозӣ беу аллоҳи барадии супурд
به غازی بی و الله بردی سپرد
Дўонднди Рахши тавваҷуҳи чунон
دواندند رخش توجه چنان
Ки худро расонданди шаб дар миён
که خود را رساندند شب در میان
Аз эшон нашуд ҳеҷ каси бохабар
از ایشان نشد هیچ کس باخبر
Фурӯи рафтаи мардум ба хоби саҳар
فرو رفته مردم به خواب سحر
Ба болини ғифлати гирифтаи қарор
به بالین غفلت گرفته قرار
Шаби посбонони шаби зиндаи дор
شب پاسبانان شب زنده دار
Чу шаҳри адами бастаи дарвозҳо
چو شهر عدم بسته دروازها
Гиреҳ дар дарун гашта овозҳо
گره در درون گشته آوازها
Нишастанд ҳар як з рӯй ситез
نشستند هر یک ز روی ستیز
Ба атрофи он қалъа чун хоки рез
به اطراف آن قلعه چون خاک ریز
зи тадбир ҳар ҷонибӣ тохтанд
ز تدبیر هر جانبی تاختند
Дар охири чунин маслиҳат сохтанд
در آخر چنین مصلحت ساختند
зи як гӯшае рахна бояд намӯд
ز یک گوشه ای رخنه باید نمود
Пас онгаҳ дар қалъа бояд гушӯд
پس آنگه در قلعه باید گشود
Чу бар худ гирифтанд ин рои пеш
چو بر خود گرفتند این رای پیش
Дарӣ боз карданд бар рӯй хеш
دری باز کردند بر روی خویش
Ба як бори ҷумла дарун омаданд
به یک بار جمله درون آمدند
Навой мухолифи з ҳар сӯ заданд
نوای مخالف ز هر سو زدند
Муҳамади назар бе шунид ин фиғон
محمد نظر بی شنید این فغان
Сабки ҷусти он шаби зи хоби гарон
سبک جست آن شب ز خواب گران
Бипурсед ин шӯру ғавғо з чист
بپرسید این شور و غوغا ز چیست
Дар ин вақти ин фитна бар по з кист
در این وقت این فتنه بر پا ز کیست
Ҳанузаш накарда суханро тамом
هنوزش نکرده سخن را تمام
Лабаш буд дар гуфтугӯии калом
لبش بود در گفتگوی کلام
Чу таркиш ба атроф ӯ рехтанд
چو ترکش به اطراف او ریختند
Ба даст ва гиребонаш овехтанд
به دست و گریبانش آویختند
Ба занҷир ғул сохтанд устувор
به زنجیر غل ساختند استوار
Даҳонаш бибастанд чун рӯзаи дор
دهانش ببستند چون روزه دار
Бкрднди сӯии Бухорои равон
بکردند سوی بخارا روان
Ба гардани ду шоху расан дар миён
به گردن دو شاخ و رسن در میان
Чу аз кор қршӣ бипардохтанд
چو از کار قرشی بپرداختند
Сӯии боисўн асп андохтанд
سوی بایسون اسپ انداختند
Ба он қалъа доданд худро қарор
به آن قلعه دادند خود را قرار
Дарави банд ӯ сохтанд устувор
درو بند او ساختند استوار
Нишаста ҳануз аз ҷабини гирди роҳ
نشسته هنوز از جبین گرد راه
Накарда дамии гарми оромгоҳ
نکرده دمی گرم آرامگاه
Даромад з дар қосидии тези пар
درآمد ز در قاصدی تیز پر
Бар аҳвол пуршӯр дод ин хабар
بر احوال پرشور داد این خبر
Ки сбҳонқлии хон ба сад изтироб
که سبحانقلی خان به صد اضطراب
Сӯй килФ бигузашт аз рӯй об
سوی کیلف بگذشت از روی آب
Гуруҳе ҷудо кард аз лашкараш
گروهی جدا کرد از لشکرش
Ҳамаи тези дам чун дами ханҷараш
همه تیز دم چون دم خنجرش
Сӯии қалъа дрФ шуд раҳнамо
سوی قلعه درف شد رهنما
Сар қавм кардаш шакури тўхбо
سر قوم کردش شکور توخبا
Чу ин қиссаи он қавмро шуд аён
چو این قصه آن قوم را شد عیان
Биҷустанд аз ҷо чу бабри баён
بجستند از جا چو ببر بیان
Бигуфтанд агар зин сафар саркашем
بگفتند اگر زین سفر سرکشیم
Либоси накӯномӣ аз баркашем
لباس نکونامی از برکشیم
Чу бар пушти зин ҷой гирад сипоҳ
چو بر پشت زین جای گیرد سپاه
Ҳамон ба шавад кушта дар размгоҳ
همان به شود کشته در رزمگاه
Сипоҳӣ ки ҷон рӯй бистар диҳад
سپاهی که جان روی بستر دهد
Ба сари ҷои дастори мъҷр наад
به سر جای دستار معجر نهد
Касе хизмат шаҳ равад ибтидо
کسی خدمت شه رود ابتدا
Сиррӣ пешкашҳо кунад ҷони фидо
سری پیشکشها کند جان فدا
Чу ғунчаи ҳамон ба ки икдл шавем
چو غنچه همان به که یکدل شویم
Азуи бештар бар сар ӯ рӯем
ازو بیشتر بر سر او رویم
Гар эшон касӣранд ва мо андакӣ
گر ایشان کثیرند و ما اندکی
Ба кам бӯдан мо набошад шаккӣ
به کم بودن ما نباشد شکی
Набояд азин хешро кам шимурд
نباید ازین خویش را کم شمرد
Набояд ба дорандаи худро супурд
نباید به دارنده خود را سپرد
Агар бахт бо мо кунад ёварӣ
اگر بخت با ما کند یاوری
Барорем номӣ ба ном оварӣ
برآریم نامی به نام آوری
Агар давлат аз мости нопойдор
اگر دولت از ماست ناپایدار
Азин умри беҳудаи морости ор
ازین عمر بیهوده ماراست عار
Расонданди ин ҷои суолу ҷавоб
رساندند این جا سئوال و جواب
Пас онгаҳ ниҳоданд по дар рикоб
پس آنگه نهادند پا در رکاب
Чу дар хонаи зин макон сохтанд
چو در خانه زین مکان ساختند
Илмҳо з ҳар сӯ барафрохтанад
علم ها ز هر سو برافراختند
Ниҳоданд рӯ дар биёбони далер
نهادند رو در بیابان دلیر
Ба сайди аФгнӣ хуй карда чу шер
به صید افگنی خوی کرده چو شیر
Расиданди наздики он марҳала
رسیدند نزدیک آن مرحله
Чу гиреҳгӣ фитад дар камӣни гила
چو گرگی فتد در کمین گله
з ҳар ду тарафи қосидони назар
ز هر دو طرف قاصدان نظر
Хабардори гаштанд аз икдгр
خبردار گشتند از یکدگر
Фалак паҳн кард он замони рахти шом
فلک پهن کرد آن زمان رخت شام
Гирифтанд он шаб дар онҷои мақом
گرفتند آن شب در آنجا مقام
Ҳамаи шаби далерон бо неку ном
همه شب دلیران با نیک و نام
Ба худ сохтанд хоби ширини ҳаром
به خود ساختند خواب شیرین حرام
Фурӯи рафта ҳар як ба андеша ҳо
فرو رفته هر یک به اندیشه ها
Ки фардо чаҳ зояд азин шбшбҳо
که فردا چه زاید ازین شبشبها
Гар он бахту иқбол ёвар шавад
گر آن بخت و اقبال یاور شود
Киро таҳтаи хок бистар шавад
که را تخته خاک بستر شود
Чу лола кард тоҷ уфтад ба хӯн
چو لاله کرد تاج افتد به خون
Крои коса сар шавад сарнигӯн
کرا کاسه سر شود سرنگون
Кро хона гардад зи даврони хароб
کرا خانه گردد ز دوران خراب
Ки ёбад халосии зи тӯфони об
که یابد خلاصی ز طوفان آب
Ки гардад мусофири зи шаҳри бадан
که گردد مسافر ز شهر بدن
Кро созад айёми давр аз ватан
کرا سازد ایام دور از وطن
Ки аз хона зин баруфтад нигун
که از خانه زین برافتد نگون
Самандӣ ки бесоҳиб ояд бурун
سمندی که بی صاحب آید برون
Кро теғ гардад зи хӯни сурхи рӯ
کرا تیغ گردد ز خون سرخ رو
Ки ёбад зи баҳри зафари обрӯ
که یابد ز بحر ظفر آبرو
Чу андешаи шаб ба поён расед
چو اندیشه شب به پایان رسید
Гули субҳ аз боғ машриқ дамид
گل صبح از باغ مشرق دمید
Баромади з ҳар сӯи фиғону хурӯш
برآمد ز هر سو فغان و خروش
зи дунбол ӯ паҳн шуд бонги кӯс
ز دنبال او پهن شد بانگ کوس
Муаззин хурӯшидан оғоз кард
مؤذن خروشیدن آغاز کرد
Дар саҷда бар олимӣ боз кард
در سجده بر عالمی باز کرد
Вузӯ сохтанд аз барои намоз
وضو ساختند از برای نماز
Ниҳоданд сарҳо з рӯй ниёз
نهادند سرها ز روی نیاز
Чу бар вирд ва аврод шуд кори танг
چو بر ورد و اوراد شد کار تنگ
Фиғон кард аз ҳар тарафи табли ҷанг
فغان کرد از هر طرف طبل جنگ
БроФрохти раъйати садои нафир
برافراخت رأیت صدای نفیر
Фалак гуфт дор ва замин гуфт гир
فلک گفت دار و زمین گفت گیر
Саворони ҷангӣ чу тири нигоҳ
سواران جنگی چو تیر نگاه
Ниҳоданд рӯи ҷониби размгоҳ
نهادند رو جانب رزمگاه
Ду лашкар нагӯям ду дарёии кин
دو لشکر نگویم دو دریای کین
Наҳангон ӯ ҳамчуи шери ърин
نهنگان او همچو شیر عرین
Расиданди гардони з ҳар ду тараф
رسیدند گردان ز هر دو طرف
Чу мижгон хубон бибастанд саф
چو مژگان خوبان ببستند صف
Даромад ба майдон дар оғози кор
درآمد به میدان در آغاز کار
Чу бабри баёни ғозеи номдор
چو ببر بیان غازیی نامدار
Ба кафи найзаи Юсуфи Баҳодури зи пай
به کف نیزه یوسف بهادر ز پی
Чу шамшери Эраҷ ба паҳлавии вай
چو شمشیر ایرج به پهلوی وی
зи сӯй дигар ҳамчуи бол ҳамЭй
ز سوی دگر همچو بال همای
Раседаш ба кафи теғи маъсӯми сарой
رسیدش به کف تیغ معصوم سرای
Даромад зи сӯй дигар чун насим
درآمد ز سوی دگر چون نسیم
Мурассаъ камоне ба бозуи раҳим
مرصع کمانی به بازو رحیم
зи қавми ҷалоири яке бахти нек
ز قوم جلایر یکی بخت نیک
Ба номоварӣ буд трмизи бик
به نام آوری بود ترمیز بیک
Яке буд мирзои муъмини ҷӯйбор
یکی بود میرزا مؤمن جویبار
Ба кафи найзае дар миёни зулфиқор
به کف نیزه ای در میان ذوالفقار
Расиданди гарданкашони фавҷи фавҷ
رسیدند گردنکشان فوج فوج
Ба дунболи ҳам ҳамчуи занҷири мавҷ
به دنبال هم همچو زنجیر موج
Ба кафи теғҳо ҷилва гар шуд зи хашм
به کف تیغ ها جلوه گر شد ز خشم
Чу абрӯии хубон ба болои чашм
چو ابروی خوبان به بالای چشم
Баданҳо зи шамшер аФгор шуд
بدنها ز شمشیر افگار شد
Замини сияҳи арғавон вор шуд
زمین سیه ارغوان وار شد
Сари шери мардон ба пои саманд
سر شیر مردان به پای سمند
БиФтодаҳ чун ткмаҳи пои банд
بیفتاده چون تکمه پای بند
зи пои саворон тиҳӣ шуд рикоб
ز پای سواران تهی شد رکاب
Шуд аз сайли кини хонаи зини хароб
شد از سیل کین خانه زین خراب
Парид аз сипари қуббаҳои сипар
پرید از سپر قبه های سپر
Ҷудои гашт чун косаи сари зи сар
جدا گشت چون کاسه سر ز سر
Гусаста шуд аз зиҳи камони баланд
گسسته شد از زه کمان بلند
Ба гардани фитода чу хами каманд
به گردن فتاده چو خم کمند
зи тиру туфанг кӯс шуд бе наво
ز تیر و تفنگ کوس شد بی نوا
Чу хами шикастаи тиҳӣ аз садо
چو خم شکسته تهی از صدا
Зира ҷома шуд чоки чок аз хаданг
زره جامه شد چاک چاک از خدنگ
Кафан пора карданд мардони ҷанг
کفن پاره کردند مردان جنگ
Чунон гарм гардид бозори марг
چنان گرم گردید بازار مرگ
Пар аз нақд ҷон шуд сипарҳои гирд
پر از نقد جان شد سپرهای گرد
Дар он дами шакури ту қабои хато
در آن دم شکور تو قبای خطا
Ниҳодаши сари худ ба дори фано
نهادش سر خود به دار فنا
Ба туронёни бахт ёрӣ намӯд
به تورانیان بخت یاری نمود
Дар фатҳ бар рӯй эшон кашуад
در فتح بر روی ایشان کشود
Ба эрониён охир омад шикаст
به ایرانیان آخر آمد شکست
Зибр даст шуд оқибати зери даст
زبر دست شد عاقبت زیر دست
Аламдорро даст ва по шуд қалам
علمدار را دست و پا شد قلم
Бкрднди асбони дами худ илм
بکردند اسبان دم خود علم
Намонад оби шамшерҳоро ба ҷӯй
نماند آب شمشیرها را به جوی
Ба дарё ниҳоданд чун сайл рӯй
به دریا نهادند چون سیل روی
Сипоҳони балхии зи болои зин
سپاهان بلخی ز بالای زین
Фитоданд чун нақши по бар замин
فتادند چون نقش پا بر زمین
зи сари дидаи зҳрдорони Балх
ز سر دیده زهرداران بلخ
Бурун гашта чун мағзи бодоми талх
برون گشته چون مغز بادام تلخ
Якеро шудаи даст аз тани ҷудо
یکی را شده دست از تن جدا
Якеро сроФтодаҳ дар зери по
یکی را سرافتاده در زیر پا
Яке дасту по ғунча карда чу мушт
یکی دست و پا غنچه کرده چو مشت
Ба зери сипари хуфта чун санги пушт
به زیر سپر خفته چون سنگ پشت
Яке гашта дар зер ҷбаҳ хамӯш
یکی گشته در زیر جبه خموش
Ниҳон карда худро ба сӯрохи мӯш
نهان کرده خود را به سوراخ موش
Яке гашта пинҳони зи дасти аҷал
یکی گشته پنهان ز دست اجل
Даруни муғокӣ чу рӯбоҳи шул
درون مغاکی چو روباه شل
Бадани пораи пораи даруни риши риш
بدن پاره پاره درون ریش ریش
Раҳ омад худ гирифтанд пеш
ره آمد خود گرفتند پیش
Сӯии хусрави худ ба сад изтироб
سوی خسرو خود به صد اضطراب
Расиданд ҳар як ба ҳоли хароб
رسیدند هر یک به حال خراب
Буғурред он шоҳи Эрони замин
بغرید آن شاه ایران زمین
Ки бодои шуморо ҳазор офарин
که بادا شما را هزار آفرین
Чаҳ дидед аз ин як ду се хурдсол
چه دیدید از این یک دو سه خردسال
Ки бо худ гирифтед чандини вабол
که با خود گرفتید چندین وبال
Чаҳ пеш омад аз гардиши рӯзгор
چه پیش آمد از گردش روزگار
Ки кардед худро чунин шармсор
که کردید خود را چنین شرمسار
Аз эшон яке гуфт к-эии комҷу
از ایشان یکی گفت کای کامجو
Ба ин қавм натавон шудани рӯбарӯ
به این قوم نتوان شدن روبرو
Гуруҳе ки монанди рўӣинаҳи тан
گروهی که مانند روئینه تن
Таваҳҳум надоранд бар хештан
توهم ندارند بر خویشتن
Камонҳо ба бозуи ҳамаи тозаи зиҳ
کمان ها به بازو همه تازه زه
Бабри ҷомаи фатҳи ҷои зира
ببر جامه فتح جای زره
Ҳамаи оҳанӣни чангу бозуи дурушт
همه آهنین چنگ و بازو درشت
Ба якҷо шудаи муҷтамаъи ҳамчуи мушт
به یکجا شده مجتمع همچو مشت
Ба хӯни рехтан бе абои ҳамчуи маст
به خون ریختن بی ابا همچو مست
Чу мижгони хубони ҳамаи найзаи даст
چو مژگان خوبان همه نیزه دست
з мурдан надоранд ҳаргизи ҳазар
ز مردن ندارند هرگز حذر
Ба тиру синони синаҳоашон сипар
به تیر و سنان سینه هاشان سپر
Буд номи ғозии сари ин гуруҳ
بود نام غازی سر این گروه
Азуи пушти ин қавм бошад ба кӯҳ
ازو پشت این قوم باشد به کوه
Фалаки ёру давлат ба ӯ ёвар аст
فلک یار و دولت به او یاور است
Ба ҳар сӯ наад рӯи зафар ҳамраҳ аст
به هر سو نهد رو ظفر همره است
Шудаи хасмро хонаи зери замин
شده خصم را خانه زیر زمین
Ниҳодаст то пой бар пушти зин
نهادست تا پای بر پشت زین
Назар гар кунад сӯии Ширози ситез
نظر گر کند سوی شیراز ستیز
Наад ҳамчуи рӯбоҳи рӯ дар гурез
نهد همچو روباه رو در گریز
Чу бар фарқ душман занад теғи кин
چو بر فرق دشمن زند تیغ کین
براردи сар аз пушти гови замин
برآرد سر از پشت گاو زمین
Миёнаи қаду шери чанголи гирд
میانه قد و شیر چنگال گرد
Ба тадбири пер ва ба сол аст хӯрд
به تدبیر پیر و به سال است خورد
Яке мураккаб ӯрост дар зери по
یکی مرکب اوراست در زیر پا
Ба тани ҳамчуи дев ва ба сари аждаҳо
به تن همچو دیو و به سر اژدها
Кас аз пеш ояд ба дами дркшд
کس از پیش آید به دم درکشد
Ба ситами қафои мағз аз сар кашад
به ستم قفا مغز از سر کشد
Ба як ҳамла дар қалб душман занад
به یک حمله در قلب دشمن زند
Чу барқӣ ки худро ба хирман занад
چو برقی که خود را به خرمن زند
Хусумат ба ӯ ҳаст аз ақли давр
خصومت به او هست از عقل دور
зи оташи ҳамон ба кунад хаси нФўр
ز آتش همان به کند خس نفور
Асоси сухан чун бидонҷо расед
اساس سخن چون بدانجا رسید
Банноӣ ба қаср таъаммул надид
بنایی به قصر تأمل ندید
Аз онҷо ба трмиз кардаш убӯр
از آنجا به ترمیز کردش عبور
Шабии ҳам дар онҷо накарда ҳузур
شبی هم در آنجا نکرده حضور
зи дарё гузар карда монанди бод
ز دریا گذر کرده مانند باد
Сӯии манзили хештани рӯи ниҳод
سوی منزل خویشتن رو نهاد
Хӯрд сайл бар кӯҳ агар пеши по
خورد سیل بر کوه اگر پیش پا
Ба ночор гардад ба роҳи қафо
به ناچار گردد به راه قفا
Биёи соқии он бодаи муҳтарам
بیا ساقی آن باده محترم
Ки бошад ба якҷои собити қадам
که باشد به یکجای ثابت قدم
Ба ман даҳ ки дар лашкари ғами занам
به من ده که در لشکر غم زنم
Сафи душмани хеш бар ҳам занам
صف دشمن خویش بر هم زنم