Шабӣ аз муқтазои осмонӣ
شبی از مقتضای آسمانی
Дилам кард орзӯии Комронӣ
دلم کرد آرزوی کامرانی
Маро буд ошнои айш парвар
مرا بود آشنای عیش پرور
Муҳайё дошт доими шеру шукр
مهیا داشت دایم شیر و شکر
Чаҳ ёр аз пой то сари меҳрбонӣ
چه یار از پای تا سر مهربانی
Ҷабинаши бӯсаи гоҳи шодмонӣ
جبینش بوسه گاه شادمانی
Муҳаббат дар ниҳод ӯ сиришта
محبت در نهاد او سرشته
Дилаши покиза чун табъи фиришта
دلش پاکیزه چون طبع فرشته
Ба наққошии илм чун калаки Монӣ
به نقاشی علم چون کلک مانی
Равони дасташ чу оби зиндагонӣ
روان دستش چو آب زندگانی
зи тасвири гул ӯ лолаи музтар
ز تصویر گل او لاله مضطر
Шафақ аз ранги шингарфаш ба хӯн тар
شفق از رنگ شنگرفش به خون تر
Дуот ғунча ӯ ҷӯшаи гул
دوات غنچه او جوشه گل
Қлмдонш буд минқори булбул
قلمدانش بود منقار بلبل
Чу рӯй барги гул пардоз созад
چو روی برگ گل پرداز سازد
Чу булбули калаки мӯ парвоз созад
چو بلبل کلک مو پرواز سازد
Ба гулгар сӯрат одам нагорд
به گل گر صورت آدم نگارد
Ба сӯрати хона ӯ ҷони дарорад
به صورت خانه او جان درآرد
Барои имтиҳон гардад чу саркаш
برای امتحان گردد چو سرکش
Кашад бар сӯрати тасвири баргаш
کشد بر صورت تصویر برگش
зи қӯти хома Монӣ бимонад
ز قوت خامه مانی بماند
Камонашро кашӣдан кӣ тавонад
کمانش را کشیدن کی تواند
Ба таҳрираши сиёҳии доғи лола
به تحریرش سیاهی داغ لاله
Ниҳодаи пеш ӯ рангини пиёла
نهاده پیش او رنگین پیاله
Гули тасвир ӯ пайваста хандад
گل تصویر او پیوسته خندد
Бад-ӣни сӯрат касе сӯрат набандад
بدین صورت کسی صورت نبندد
Ба ҳар сӯрат кашад ӯ чашму абрӯ
به هر صورت کشد او چشم و ابرو
Тавон ошиқ шудан бар сӯрат ӯ
توان عاشق شدن بر صورت او
Гиреҳ аз пайчак ӯ нофи оҳӯ
گره از پیچک او ناف آهو
Гулаш чун ғунча гул медиҳад бӯ
گلش چون غنچه گل می دهد بو
Кашадгар сӯрати оҳӯии мишкӣн
کشد گر صورت آهوی مشکین
Ба бӯяш корвон оянд аз чин
به بویش کاروان آیند از چین
Ба меҳмон карда буд ӯ хонаи бунёд
به مهمان کرده بود او خانه بنیاد
Ба тарҳ ӯ қалами ангушти беҳзод
به طرح او قلم انگشت بهزاد
Фарангӣ бар заминаши рехтаи ранг
فرنگی بر زمینش ریخته رنگ
Ба гардиши чида аз лаъл батон санг
به گردش چیده از لعل بتان سنگ
Чаҳ хонаи сӯрат ӯ нақши ширин
چه خانه صورت او نقش شیرین
Харобаши хонаи суратгари чин
خرابش خانه صورتگر چین
Буд ороста чун байти маъмур
بود آراسته چون بیت معمور
Чароғашро фатилаи шамъи кофур
چراغش را فتیله شمع کافور
Хӯрд об аз заминаши сабзаи боғ
خورد آب از زمینش سبزه باغ
зи девораши гулистони Ирами доғ
ز دیوارش گلستان ارم داغ
Чароғ ӯ кунад дар ҳар нафаси гул
چراغ او کند در هر نفس گل
Кашад дӯди чароғаши нақши сунбул
کشد دود چراغش نقش سنبل
Дараш доим барои миҳмонон
درش دایم برای میهمانان
Кшодаҳ чун кафи дасти карямон
کشاده چون کف دست کریمان
Қумоши бистар ӯ махмалу гул
قماش بستر او مخمل و گل
Ба болинаши пари қўи боли булбул
به بالینش پر قو بال بلبل
зи мأўои худ он шаби поФшондм
ز مأوای خود آن شب پافشاندم
Дар он манзили шаби худ бгзрондм
در آن منزل شب خود بگذراندم
Чу шаби субҳдам ӯ иди иқбол
چو شب صبحدم او عید اقبال
Мубораки рӯз ӯ чун аввали сол
مبارک روز او چون اول سال
Чу субҳ аз ҷомаи хоб ноз бархест
چو صبح از جامه خواب ناز برخاست
Ҷаҳонро боз зу зевар биёрост
جهان را باز زو زیور بیاراست
Видоъаш кардам ва рафтам ба хона
وداعش کردم و رفتم به خانه
Тавваҷуҳ зад қадам бар остона
توجه زد قدم بر آستانه
з ҷо бархест он фархундаи ахтар
ز جا برخاست آن فرخنده اختر
Чун гули ҷайби маро пар карда аз зар
چون گل جیب مرا پر کرده از زر
Гулоб хуррамӣ зад аз дилами ҷӯш
گلاب خرمی زد از دلم جوش
Кашидам шодмонӣ дар оғӯш
کشیدم شادمانی در آغوش
Қадами сӯии макон худ кашидам
قدم سوی مکان خود کشیدم
Ба чандини айшу хўшўқтии расидам
به چندین عیش و خوشوقتی رسیدم
Дарӣ дидам ба нокомии кшодаҳ
دری دیدم به ناکامی کشاده
Ба роҳами дидаи воءи истода
به راهم دیده واء ایستاده
Даруни хонаи он дами понҳодм
درون خانه آن دم پانهادم
зи ҳайрати пушт бар девор додам
ز حیرت پشت بر دیوار دادم
Назарро чун ба якҷо ҷамъ кардам
نظر را چون به یکجا جمع کردم
Мунаввари дидаро чун шамъ кардам
منور دیده را چون شمع کردم
Наомад пеши чашмами ҳеҷ асбоб
نیامد پیش چشمم هیچ اسباب
Шудам аз бе қарории ҳамчуи симоб
شدم از بی قراری همچو سیماب
Ба худ гуфтам ки болини серуми кӯ
به خود گفتم که بالین سرم کو
Ба паҳлу аз пари қўи бистарами кӯ
به پهلو از پر قو بسترم کو
Намад аз зери пои ман ки барда
نمد از زیر پای من که برده
Матоъ хонаам чашм ки хӯрда
متاع خانه ام چشم که خورده
Ба рӯй хона худ дӯхтам чашм
به روی خانه خود دوختم چشم
Намонда дар бисот хонаам пашм
نمانده در بساط خانه ام پشم
Фиғони ногуҳи зи қуфл дар баромад
فغان ناگه ز قفل در برآمد
Ки имшаби турфаи дуздӣ бар сар омад
که امشب طرفه دزدی بر سر آمد
Қавии чанголи гиреҳгии тези хашмӣ
قوی چنگال گرگی تیز خشمی
Ба бозуи фили зӯру танги чашмӣ
به بازو فیل زور و تنگ چشمی
Парида аз ҷабинаши нури ислом
پریده از جبینش نور اسلام
зи кор ӯ шудаи Иблиси бадном
ز کار او شده ابلیس بدنام
зи бандии хонаи айёми ҷуста
ز بندی خانه ایام جسته
Дар номӯсро сафҳо шикаста
در ناموس را صفها شکسته
Ҳасад мезад даруни синааш ҷӯш
حسد می زد درون سینه اش جوش
Лабаш ҳамчун лаби девори хомӯш
لبش همچون لب دیوار خاموش
зи белаши нохун ва аз тешаи дандон
ز بیلش ناخن و از تیشه دندان
Фгндаҳи рахнаҳо дар чоҳи зиндон
فگنده رخنه ها در چاه زندان
Шуда аз гарданаши занҷири дилгир
شده از گردنش زنجیر دلگیر
Ба пой ӯ накарда кандаи таъсир
به پای او نکرده کنده تأثیر
Кашанд аз даст ӯ зиндониёни банг
کشند از دست او زندانیان بنگ
Буд пайвастаи зиндониёни азуи танг
بود پیوسته زندانیان ازو تنگ
Асас кардаст ӯро борҳои банд
عسس کردست او را بارها بند
Намакро борҳо хӯрдаст чун қанд
نمک را بارها خوردست چون قند
Ба пеш шбрўон карданд нолон
به پیش شبروان کردند نالان
зи дасташи ресмони шонаи гардон
ز دستش ریسمان شانه گردان
Сар ӯро зи дори андешае не
سر او را ز دار اندیشه ای نی
Ба ғайр аз дуздӣ ӯро пешае не
به غیر از دزدی او را پیشه ای نی
Қадӣ дорад баробар бо лаби бом
قدی دارد برابر با لب بام
Ниҳон дар соя ӯ сояи шом
نهان در سایه او سایه شام
Гуруснаи чашм чун чашми гадоён
گرسنه چشم چون چشم گدایان
Лабаши афтода аз ёди лаби нон
لبش افتاده از یاد لب نان
Ба ҳар қуфлӣ ки ангушташ раседӣ
به هر قفلی که انگشتش رسیدی
Шудӣ он қуфлро пайдои калидӣ
شدی آن قفل را پیدا کلیدی
Ба дуздӣ ҳар куҷо ӯ пои ниҳода
به دزدی هر کجا او پا نهاده
зи бим ӯ шуда он дар кшодаҳ
ز بیم او شده آن در کشاده
Вале бо ин ҳамаи авсофи хаси дузд
ولی با این همه اوصاف خس دزد
Барад аз зери сари муздурро музд
برد از زیر سر مزدور را مزد
Ман онҷо то саҳар дар хоби роҳат
من آنجا تا سحر در خواب راحت
Кшодаҳи дузди ӣнҷои дасти ғорат
کشاده دزد اینجا دست غارت
Ман онҷо дар сухани саргарм чун шамъ
من آنجا در سخن سرگرم چون شمع
Нишаста дузди ӣнҷо бо дили ҷамъ
نشسته دزد اینجا با دل جمع
Дарун хонаам ҷузи бӯрёи не
درون خانه ام جز بوریا نی
Ба зери пои ғайр аз нақши пои не
به زیر پای غیر از نقش پا نی
Буд пиҳи сӯзи ман аз пиҳи холӣ
بود پیه سوز من از پیه خالی
Фитода бар сараши ёди клолӣ
فتاده بر سرش یاد کلالی
Чароғам гашта саргардон чу гирдоб
چراغم گشته سرگردان چو گرداب
Диҳад ҷон аз барои равғани об
دهد جان از برای روغن آب
Ба рӯй сина минқал мезанад хишт
به روی سینه منقل می زند خشت
Нишаста сари гарон аз фикри ангушт
نشسته سر گران از فکر انگشت
Агар оташ кунам дар ғмхонаҳи равшан
اگر آتش کنم در غمخانه روشن
зи дӯдаш кӯр гардад чашми равзан
ز دودش کور گردد چشم روزن
з бе асбобем дар сина чок аст
ز بی اسبابیم در سینه چاک است
Матоъи хонаи ман об ва хок аст
متاع خانه من آب و خاک است
Чаҳ гӯям ман ба рӯй хонаи худ
چه گویم من به روی خانه خود
Шавам шарманда аз кошонаи худ
شوم شرمنده از کاشانه خود
Шудаш тороҷ ӯ кунҷии фаромӯш
شدش تاراج او کنجی فراموش
зи дасти дузди гаштами хона бар дӯш
ز دست دزد گشتم خانه بر دوش
Туро бод эй фалаки даврони мусаллам
تو را باد ای فلک دوران مسلم
Ба як шодӣ кунӣ омодаи сад ғам
به یک شادی کنی آماده صد غم
Чу ин ғавғои ман ёрон шуниданд
چو این غوغای من یاران شنیدند
Ба дили пурсӣ марои як як расиданд
به دل پرسی مرا یک یک رسیدند
Яке гуфто чу зинҷои поФшрдӣ
یکی گفتا چو زینجا پافشردی
Чаро ин хонаро ҳамраҳи набардӣ
چرا این خانه را همره نبردی
Яке гуфто чу дил дар рафтанат буд
یکی گفتا چو دل در رفتنت بود
Дар ин хона мекардӣ гул андӯд
در این خانه می کردی گل اندود
Яке гуфто агар медоштӣ пос
یکی گفتا اگر می داشتی پاس
Чаро бар дар накардӣ қуфли васвос
چرا بر در نکردی قفل وسواس
Яке мегуфт эй фархундаи ҳамдам
یکی می گفت ای فرخنده همدم
Чаро бар дар нагуфтӣ бош муҳкам
چرا بر در نگفتی باش محکم
Ҳамон ба даст аз ин ва он башуем
همان به دست از این و آن بشویم
Сухан аз саргузашт худ нагӯям
سخن از سرگذشت خود نگویم
Худоё дод ман зини дузди бустон
خدایا داد من زین دزد بستان
Тан ӯро асири банди гардон
تن او را اسیر بند گردان
Мадаи дигари азин бандаши халосӣ
مده دیگر ازین بندش خلاصی
Ки то ҷонаш барояд дар маосӣ
که تا جانش برآید در معاصی
Биё эй сидо аз ҷаври гардун
بیا ای سیدا از جور گردون
Дили худро макун чун ғунчаи пари хӯн
دل خود را مکن چون غنچه پر خون
Ба кунҷи хонаи худ чори зону
به کنج خانه خود چار زانو
Нишин аз ҷодаи сози худ ивази ҷӯ
نشین از جاده ساز خود عوض جو