эй хондаи басии илм ва ҷаҳон гашта саросар ,

ای خوانده بسی علم و جهان گشته سراسر،

Ту бар замӣ ва аз ?бирти ин чархи мудаввар

تو بر زمی و از برت این چرخ مدور

Ин чархи мудаввар чаҳ хатар дорад зии ту

این چرخ مدور چه خطر دارد زی تو

Чун баҳра худ ёфтӣ аз дониши мзмр ?

چون بهرهٔ خود یافتی از دانش مضمر؟

То кӣ ту ба тан бар хурӣ аз неъмати дунё ?

تا کی تو به تن بر خوری از نعمت دنیا؟

Як чанд ба ҷон аз нъми дониши брхўр

یک چند به جان از نِعَم دانش بر خور

Бесуд буд ҳар чаҳ хӯрд мардум дар хоб

بی سود بود هر چه خورد مردم در خواب

Бедори шиносади мазаи манфиату зр

بیدار شناسد مزهٔ منفعت و ضر

Хуфта чаҳ хабар дорад аз чарху кавокиб ?

خفته چه خبر دارد از چرخ و کواکب؟

Додар чаҳ рондааст бар ин гӯии мғбр ?

دادار چه رانده است بر این گوی مُغَبَّر؟

Ин хок сияҳ бинад ва он доираи сабз

این خاک سیه بیند و آن دایرهٔ سبز

Гуҳи равшану гуҳи тираи гуҳии хушку гуҳӣ тар

گه روشن و گه تیره گهی خشک و گهی تر

Неъмати ҳама он донад каз хок бар ояд

نعمت همه آن داند کز خاک بر آید

Бо хоки ҳамон хок накӯ ояду дархур

با خاک همان خاک نکو آید و درخور

Бо сӯрати некӯ ки биомезад бо ӯ

با صورت نیکو که بیامیزد با او

Бо ҷбаҳи сқлотўн бо шеъри мтир

با جبهٔ سقلاطون با شعر مطیّر

Бо тишнагӣ ва гуруснагӣ дорад меҳнат

با تشنگی و گرسنگی دارد محنت

Сирии шимурди хайру ҳамаи гуруснагии шар

سیری شمرد خیر و همه گرسنگی شر

Бедори шӯ аз хоби хуш , эй хуфтаи чиҳил сол ,

بیدار شو از خواب خوش، ای خفته چهل سال،

Бингар ки з ёронат намонданд кас эдар

بنگر که ز یارانت نماندند کس ایدر

Аз хобу хури анбоз ту гаштааст бҳоӣм

از خواب و خور انباز تو گشته است بهائم

Омезиши ту бештар астанда камтар

آمیزش تو بیشتر است انده کمتر

Чизе ки стўронт бидон бо ту шариканд

چیزی که ستورانت بدان با تو شریکند

Миннат наниҳад бар ту бидон эзади довар

منّت ننهد بر تو بدان ایزد داور

Неъмат набӯд онкии сутурони бхўрндш

نعمت نبود آنکه ستوران بخورندش

На малик буд онкӣ ба дасти оради қайсар

نه ملک بود آنکه به دست آرد قیصر

Гар малик ба дасти оре ва неъмат бишносӣ

گر ملک به دست آری و نعمت بشناسی

Марди хиради онгоҳ ҷудо донадат аз хар

مرد خرد آنگاه جدا داندت از خر

Бандяш ки шуд малики сулаймону сулаймон

بندیش که شد ملک سلیمان و سلیمان

Чунон ки Сикандар шуд бо малики Сикандар

چونان که سکندر شد با ملک سکندر

Имрӯз чаҳ фарқаст аз ин малик бидон малик ?

امروز چه فرق است از این ملک بدان ملک؟

Ин мурда ва он мурдау амлоки мбтр

این مرده و آن مرده و املاک مبتّر

Бигузашта чаҳ андӯҳ ва чаҳ шодӣ бар доно

بگذشته چه اندوه و چه شادی بر دانا

Нои омадаи андӯҳ ва гузаштааст баробар

ناآمده اندوه و گذشته است برابر

Андеша кун аз ҳоли броҳиму зи қурбон

اندیشه کن از حال براهیم و ز قربان

Ваон азми броҳим ки баради зи писари сар

وان عزم براهیم که بُرَّد ز پسر سر

Гар кардӣ ин азм касе зи озри фикрат

گر کردی این عزم کسی ز آزر فکرت

Нафрини кундӣ ҳар кас бар озри бутгар

نفرین کندی هر کس بر آزر بتگر

Гар маст нае манишин бо мисатони якҷо

گر مست نه ای منشین با مستان یکجا

Андеша кун аз ҳоли худ имрӯзи накӯтар

اندیشه کن از حال خود امروز نکوتر

Анҷоми ту эзад ба қирон кард васият

انجام تو ایزد به قران کرد وصیت

Бингар ки шафиъи ту кадомаст ба маҳшар

بنگر که شفیع تو کدام است به محشر

Фарзанди ту имрӯз буд ҷоҳилу осӣ

فرزند تو امروز بود جاهل و عاصی

Фардот чаҳ фарёд расад пеши гаравгар ?

فردات چه فریاد رسد پیش گروگر؟

ё ?герати падари габр буд модари тарсо

یا گرت پدر گبر بود مادر ترسا

Хушнӯдии эшон ба ҷузи оташ чаҳ диҳад бар ?

خشنودی ایشان به جز آتش چه دهد بر؟

Доне ки худованди нафармуд ба ҷузи ҳақ

دانی که خداوند نفرمود به جز حق

Ҳақи гӯйу ҳақи андешу ҳақи оғозу ҳақ овар

حق گوی و حق اندیش و حق آغاز و حق آور

Қуфл аз дил бурдору қирони раҳбар худ кун

قفل از دل بردار و قران رهبر خود کن

То роҳи шиносӣ ва кушода шавадат дар

تا راه شناسی و گشاده شودت در

Вар роҳ наёбӣ на аҷаб дорам азирок

ور راه نیابی نه عجب دارم ازیراک

Ман чун ту басӣ будам гумроҳу мҳир

من چون تو بسی بودم گمراه و محیّر

Бигузашта зҳҷрти пас сесад наваду чор

بگذشته ز هجرت پس سیصد نود و چار

Биниҳод марои модар бар маркази ағбр

بنهاد مرا مادر بر مرکز اغبر

Боланда бедониш монанди наботӣ

بالندهٔ بی‌دانش مانند نباتی

Каз хок сияҳ зояд вази оби муқаттар

کز خاک سیه زاید وز آب مقطّر

Аз ҳоли наботии брсидм ба сутурӣ

از حال نباتی برسیدم به ستوری

Як чанд ҳаме будам чун мурғак бе пар

یک چند همی بودم چون مرغک بی پر

Дар ҳоли чаҳоруми асар мардумӣ омад

در حال چهارم اثر مردمی آمد

Чун нотиқа раҳ ёфт дар ин ҷисми мукаддар

چون ناطقه ره یافت در این جسم مکدر

Паймӯда шуд аз гунбад бар ман чиҳил ва ду

پیموده شد از گنبد بر من چهل و دو

Ҷӯёни хиради гашти марои нафаси сухани вар

جویان خرد گشت مرا نفس سخن‌ور

Расми фалаку гардиши айёму маволед

رسم فلک و گردش ایام و موالید

Аз доно бишунидам ва бархонад зи дафтар

از دانا بشنیدم و برخواند ز دفتر

Чун ёфтам аз ҳаркаси беҳтари тани худ ро

چون یافتم از هرکس بهتر تن خود را

Гуфтам « зи ҳамаи халқ касе бояд беҳтар :

گفتم «ز همه خلق کسی باید بهتر:

Чун бози зи мурғон ва чу уштури зи бҳоӣм

چون باز ز مرغان و چو اشتر ز بهائم

Чун нахли зи ашҷор ва чу ёқӯти зи ҷавҳар

چون نخل ز اشجار و چو یاقوت ز جوهر

Чун фарқон аз кутуб ва чу каъбаи зи банноҳо

چون فرقان از کتب و چو کعبه ز بناها

Чун дили зи тани мардуму хуршеди зи ахтар »

چون دل ز تن مردم و خورشید ز اختر»

зи андешаи ғамии гашти марои ҷон ба тафаккур

ز اندیشه غمی گشت مرا جان به تفکر

Тарснда шуд ин нафаси мФкри зи мФкр

ترسنده شد این نفس مفکِّر ز مفکَّر

Аз шофиӣу молики вази қавли ҳанифӣ

از شافعی و مالک وز قول حنیفی

Ҷустами раҳи мухтори ҷаҳони довари раҳбар

جُستم رهِ مختار جهان داور رهبر

Ҳар як ба яке роҳ дигар кард ишорат

هر یک به یکی راه دگر کرد اشارت

Ин сӯй хутан хонд марои он сӯии барбар

این سوی ختن خواند مرا آن سوی بربر

Чун чун ва чаро хостаму ояти муҳкам

چون چون و چرا خواستم و آیت محکم

Дар аҷз ба печиданд , ин кӯр шуд он кар

در عجز بپیچیدند، این کور شد آن کر

Як рӯзи бхўондми зи қирони ояти байъат

یک روز بخواندم ز قران آیت بیعت

Коизд ба қирон гуфт ки « бади дасти ман аз бар »

کایزد به قران گفت که «بد دست من از بر»

Он қавм ки дар зери шаҷар байъат карданд

آن قوم که در زیر شجر بیعت کردند

Чун ҷаъфару миқдод ва чу салмон ва чу бўзр

چون جعفر و مقداد و چو سلمان و چو بوذر

Гуфтам ки « кунун он шаҷару даст чигунааст ,

گفتم که «کنون آن شجر و دست چگونه است،

Он даст куҷо ҷӯям ва он байъату маҳзар ? »

آن دست کجا جویم و آن بیعت و محضر؟»

Гуфтанд ки « онҷонаҳи шаҷари мондў на он даст

گفتند که «آنجا نه شجر ماند و نه آن دست

Кони ҷамъ пароганда шуд он дасти мастир

کان جمع پراگنده شد آن دست مستّر

Онҳо ҳама ёрон расӯланду биҳиштӣ

آنها همه یاران رسولند و بهشتی

Махсӯс бидон байъат ва аз халқи мухайяр »

مخصوص بدان بیعت و از خلق مخیّر»

Гуфтам ки « ба қуръон дар пайдост ки Аҳмад

گفتم که «به قرآن در پیداست که احمد

Бшир ва нзираст ва Сироҷасту мунаввар

بشّیر و نذیر است و سراج است و منوّر

Вар хоҳад куштан ба даҳани кофар ӯ ро

ور خواهد کشتن به دهن کافر او را

Равшан кунадаш эзад бар комаи кофар

روشن کندش ایزد بر کامهٔ کافر

Чунаст ки имрӯз намондааст аз он қавм ?

چون است که امروز نمانده‌است از آن قوم؟

Ҷуз ҳақ набӯд қавли ҷаҳони довари Акбар

جز حق نبود قول جهان داور اکبر

Мо даст ки гирему куҷои байъати яздон

ما دست که گیریم و کجا بیعت یزدان

То ҳмҷўм мақдам набӯд дод мхр ?

تا همچو مقدّم نبود داد مؤخّر؟

Мо ҷурм чаҳ кардем нзодим бидон вақт ?

ما جرم چه کردیم نزادیم بدان وقت؟

Маҳрӯми чроӣими зи пайғамбару музтар ? »

محروم چرائیم ز پیغمبر و مضطر؟»

Рӯем чу гул зард шуд аз дарди ҷаҳолат

رویم چو گل زرد شد از درد جهالت

Венаи сарв ба новақти бхмид чу чанбар

وین سرو به ناوقت بخمید چو چنبر

зи андеша ки хокаст ва наботаст ва сутур аст

ز اندیشه که خاک است و نبات است و ستور است

Бар мардум дар олам инаст мҳср

بر مردم در عالم این است محصّر

Имрӯз ки махсӯсанд ин ҷону тани ман

امروز که مخصوص‌اند این جان و تن من

Ҳам нусхаи даҳрами ман ва ҳам даҳри мукаддар

هم نسخهٔ دهرم من و هم دهر مکدّر

Доно ба мисли машк ва зу дониш чун буи

دانا به مثل مشک، وزو دانش چون بوی

ё ҳам ба мисли кӯҳ ва зу дониш чун зар

یا هم به مثل کوه، وزو دانش چون زر

Чун буиу зар аз машк ҷудо гардад вази санг

چون بوی و زر از مشک جدا گردد وز سنگ

Беқадар шавад санг ва шавад машки музаввар

بی قدر شود سنگ و شود مشک مزوّر

Ин зари куҷо дар шавад аз машк азон пас ?

این زر کجا در شود از مشک ازان پس؟

Хезами хабарии пурсам аз он дарҷи мухбир

خیزم خبری پرسم از آن درج مخبّر

Бархестам аз ҷойу сафар пеш гирифтам

برخاستم از جای و سفر پیش گرفتم

Наз хонум ёд омад ва наз гулшану манзар

نز خانم یاد آمد و نز گلشن و منظر

Аз порсӣу тозии вази ҳиндии вази тарк

از پارسی و تازی وز هندی وز ترک

Вази санадӣу рӯмӣу зи ибрии ҳама яксар

وز سندی و رومی و ز عبری همه یکسر

Вази фалсафӣу монавӣу собӣу даҳрӣ

وز فلسفی و مانوی و صابی و دهری

Дархостами ин ҳоҷату пурсидам бе мар

درخواستم این حاجت و پرسیدم بی‌مر

Аз санги басӣ сохтаам бистару болин

از سنگ بسی ساخته‌ام بستر و بالین

Вази абри басӣ сохтаам хаймау чодар

وز ابر بسی ساخته‌ام خیمه و چادر

Гоҳе ба нишебӣ шуда ҳам гӯшаи моҳӣ

گاهی به نشیبی شده هم گوشهٔ ماهی

Гоҳе ба сари кӯҳии бартари зи ду пайкар

گاهی به سر کوهی برتر ز دو پیکر

Гоҳе ба заминӣ ки дарави об чу мармар

گاهی به زمینی که درو آب چو مرمر

Гоҳе ба ҷаҳонӣ ки дарави хок чу ахгар

گاهی به جهانی که درو خاک چو اخگر

Гуҳи дарёи гуҳи болои гуҳ рафтан бе роҳ

گه دریا گه بالا گه رفتن بی‌راه

Гуҳи кӯҳу гуҳии регу гуҳии ҷӯйу гуҳии ҷир

گه کوه و گهی ریگ و گهی جوی و گهی جر

Гуҳи ҳабл ба гардан бар монанди штрбон

گه حبل به گردن بر مانند شتربان

Гуҳи бор ба пушти андар монандаи астар

گه بار به پشت اندر مانندهٔ استر

Прсндаҳ ҳаме рафтам аз ин шаҳр бидон шаҳр

پرسنده همی رفتم از این شهر بدان شهر

Ҷӯяндаи ҳамеи гаштам аз ин баҳр бидон бар

جوینده همی گشتم از این بحر بدان بر

Гуфтанд ки « мавзӯи шариъат на ба ақл аст

گفتند که «موضوع شریعت نه به عقل است

Зеро ки ба шамшер шуд исломи муқарар »

زیرا که به شمشیر شد اسلام مقرر»

Гуфтам ки « намоз аз чаҳ бар атфолу мҷонин

گفتم که «نماز از چه بر اطفال و مجانین

Воҷиб нашавад то нашавад ақли мҷбр ? »

واجب نشود تا نشود عقل مجبّر؟»

Тақлиди нпзрФтму ҳуҷҷати ннҳФтм

تقلید نپذرفتم و حجت ننهفتم

Зеро ки нашуд ҳақ ба тақлиди мшҳр

زیرا که نشد حقّ به تقلید مشهّر

Эзад чу бихоҳад бигушоед дар раҳмат

ایزد چو بخواهد بگشاید در رحمت

Душворӣ осон шаваду саъби муяссар

دشواری آسان شود و صعب میسّر

Рӯзии брсидм ба дар шаҳрии кон ро

روزی برسیدم به در شهری کان را

Аҷроми фалаки бандаи бад , афлоки мусаххар

اجرام فلک بنده بد، افلاک مسخّر

Шаҳрӣ ки ҳамаи боғи пар аз сарву пар аз гул

شهری که همه باغ پر از سرو و پر از گل

Девори зумурради ҳамау хоки мушаҷҷар

دیوار زمرد همه و خاک مشجّر

Саҳроаши мунаққаши ҳама монандаи дебо

صحراش منقّش همه مانندهٔ دیبا

Обаши асали софӣ монандаи кавсар

آبش عسل صافی مانندهٔ کوثر

Шаҳрӣ ки дарав нест ҷуз аз фазли манолӣ

شهری که درو نیست جز از فضل منالی

Боғӣ ки дарав нест ҷуз аз ақли санавбар

باغی که درو نیست جز از عقل صنوبر

Шаҳрӣ ки дарав дебо пӯшанд ҳакямон

شهری که درو دیبا پوشند حکیمان

На тофтаи мода ва на бофтаи нар

نه تافتهٔ ماده و نه بافتهٔ نر

Шаҳрӣ ки ман онҷои брсидм хирадам гуфт

شهری که من آنجا برسیدم خردم گفت

« ӣнҷо баталаб ҳоҷату зин манзил магзар »

«اینجا بطلب حاجت و زین منزل مگذر»

Рафтам бар дарбонаш ва бигуфтам сухани худ

رفتم بر دربانش و بگفتم سخن خود

Гуфто « мабар андӯҳ ки шуд кант ба гавҳар

گفتا «مبر اندوه که شد کانت به گوهر

Дарёӣ муайянаст дар ин хоки маъонӣ

دریای معین است در این خاک معانی

Ҳам дар гиронмоя ва ҳам оби мутаҳҳар

هم درّ گرانمایه و هم آب مطهّر

Ин чарх баринаст пар аз ахтари олӣ

این چرخ برین است پر از اختر عالی

Лобл ки биҳиштаст пар аз пайкари дилбар »

لابَل که بهشت است پر از پیکر دلبر»

Ризвонаши гумони барадами ин чун бишунидам

رضوانش گمان بردم این چون بشنیدم

Аз гуфтан бо маънӣ ва аз лафз чу шукр

از گفتن با معنی و از لفظِ چو شکّر

Гуфтам ки « марои нафас заъифаст ва нижанд аст

گفتم که «مرا نفس ضعیف است و نژند است

Мангар ба дуруштӣ ӣ тани венаи гӯнаи аҳмар

منگر به درشتی‌ی تن وین گونهٔ احمر

Дору нахӯрам ҳаргиз беҳуҷҷату бурҳон

دارو نخورم هرگز بی حجت و برهان

Ваз дард наяндешаму нниўшми мункир »

وز درد نیندیشم و ننیوشم منکر»

Гуфто « мабаранда ки ман ӣнҷои табибам

گفتا «مبر انده که من اینجای طبیبم

Бар ман бикун он иллати машрӯҳу муфассир »

بر من بکن آن علت، مشروح و مفسّر»

Аз аввалу охираши бпрсидми онгоҳ

از اول و آخرش بپرسیدم آنگاه

Вази иллати тадбир ки ҳаст асли мудаббир

وز علت تدبیر که هست اصل مُدَبَّر

Вази ҷинси бпрсидми вази санъату сӯрат

وز جنس بپرسیدم وز صنعت و صورت

Вази қодири пурсидаму тақдири муқаддар

وز قادر پرسیدم و تقدیر مقدّر

Кин ҳар ду ҷудо нест як аз дигари доим

کاین هر دو جدا نیست یک از دیگر دایم

Чун шояд тақдими яке бар дуӣ дигар ?

چون شاید تقدیم یکی بر دوی دیگر؟

ӯ сонеъи ин ҷунбишу ҷунбиши сабаб ӯ

او صانع این جنبش و جنبش سبب او

Муҳтоҷи ғанӣ чун буду мзлми анвар ?

محتاج غنی چون بود و مظلم انور؟

Вази ҳоли расӯлону рисолоти мухолиф

وز حال رسولان و رسالات مخالف

Вази иллати таҳрими даму хамри мухаммир

وز علت تحریم دم و خمر مخمّر

Вонгоаҳи бпрсидм аз арқони шариъат

وانگاه بپرسیدم از ارکان شریعت

Кин панҷ намоз аз чаҳ сабаби гашти муқарар ?

کاین پنج نماز از چه سبب گشت مقرّر؟

Вази рӯза ки фармудаш моҳи нуҳум аз сол

وز روزه که فرمودش ماه نهم از سال

Вази ҳоли закоти дираму зари мудаввар

وز حال زکات درم و زر مدوّر

Вази хумси фӣу ъушри заминӣ ки диҳанд об

وز خُمسِ فی و عُشرِ زمینی که دهند آب

Ин аз чаҳ мхмс шуд ва он аз чаҳ мъшр ?

این از چه مخمّس شد و آن از چه معشّر؟

Вази иллати миросу тафовут ки дарав ҳаст

وز علت میراث و تفاوت که درو هست

Чун баради бародари яке ва нимӣ хоҳар ?

چون برد برادر یکی و نیمی خواهر؟

Вази қисмати арзоқи бпрсидм ва гуфтам

وز قسمت ارزاق بپرسیدم و گفتم

« чунаст ғамии зоҳид ва бе ранҷи ситамгар ?

«چون است غمی زاهد و بی‌رنج ستمگر؟

Биноу қавӣ чун зайд ва он дгарии боз

بینا و قوی چون زید و آن دگری باز

МкФўФ ҳаме зояду маълули зи модар ?

مکفوف همی زاید و معلول ز مادر؟

Як зоҳиди ранҷур ва дигар зоҳид беранҷ !

یک زاهد رنجور و دگر زاهد بی‌رنج!

Як кофари шодон ва дигар кофари ғмхўр !

یک کافر شادان و دگر کافر غمخور!

Эзад накунад ҷуз ки ҳама дод , валикин

ایزد نکند جز که همه داد، ولیکن

Хурсанд нагардад хирад аз дида ба мухбир

خرسند نگردد خرد از دیده به مَخبَر

Ман рӯзи ҳамеи байнаму гўӣӣ ки шабаст ин

من روز همی بینم و گوئی که شب است این

Вар ҳуҷҷат хоҳам ту бёҳнҷии ханҷар

ور حجت خواهم تو بیاهنجی خنجر

Гўӣӣ « ба фалони ҷои яке санг шариф аст

گوئی «به فلان جای یکی سنگ شریف است

Ҳар кас ки зиёрат кунадаш гашти муҳаррир

هر کس که زیارت کندش گشت محرّر

Озр ба санам хонд маро ва ту ба сангӣ

آزر به صنم خواند مرا و تو به سنگی

Имрӯзи марои пас ба ҳақиқати тӯии озр »

امروز مرا پس به حقیقت تویی آزر»

Доно ки бгФтмши ман ин даст ба барзад

دانا که بگفتمش من این دست به بر زد

Сад раҳмат ҳар рӯз бар он даст ва бар он бар

صد رحمت هر روز بر آن دست و بر آن بر

Гуфто « бидиҳам доруӣ бо ҳуҷҷату бурҳон

گفتا «بدهم داروی با حجت و برهان

Лекини бунаами Меҳрии муҳкам ба лабат бар »

لیکن بنهم مهری محکم به لبت بر»

зи офоқу зи анфуси ду гўо ҳозир кардаш

ز آفاق و ز انفس دو گوا حاضر کردش

Бар хӯрданӣу шарбат ва ман марди ҳнрўр

بر خوردنی و شربت و من مرد هنرور

Розӣ шудаму меҳри бикрад онгаҳу дору

راضی شدم و مهر بکرد آنگه و دارو

Ҳар рӯз ба тадриҷ ҳаме дод музаввар

هر روز به تدریج همی داد مزوّر

Чун иллат зоил шуд бикшод забонам

چون علت زایل شد بگشاد زبانم

Монанди мъсФр шуд рухсори мзъФр

مانند معصفر شد رخسار مزعفر

Аз хоки маро бар фалак оварад ҷаҳондор

از خاک مرا بر فلک آورد جهاندار

Як бурҷ маро дод пар аз ахтари азҳр

یک برج مرا داد پر از اختر ازهر

Чун санг бидам , ҳастам имрӯз чу ёқӯт

چون سنگ بُدم، هستم امروز چو یاقوت

Чун хок бидам , ҳастам имрӯз чу анбар

چون خاک بُدم، هستم امروز چو عنبر

Дастам ба кафи даст набӣ дод ба байъат

دستم به کف دست نبی داد به بیعت

Зери шаҷари олии пари сояи мусмир

زیر شجر عالی پر سایهٔ مثمر

Дарёӣ бишунидӣ ки бурун ояд аз оташ ?

دریا بشنیدی که برون آید از آتش؟

Рӯбаҳ бишунидӣ ки шавад ҳамчуи ғазанфар ?

روبه بشنیدی که شود همچو غضنفر؟

Хуршед тавонад ки кунад ёқӯт аз санг

خورشید تواند که کند یاقوت از سنگ

Каз даст табоиъ нашавад низ мғир ?

کز دست طبایع نشود نیز مغیّر؟

Ёқӯти манам инаку хуршеди ман он кас

یاقوت منم اینک و خورشید من آن کس

Каз нури ваии ин олам торӣ шавад анвар

کز نور وی این عالم تاری شود انور

Аз рашки ҳамеи номи нгўимш дар ин шеър

از رشک همی نام نگویمش در این شعر

Гӯям ки « халилӣаст ки ши афлотӯни чокар

گویم که «خلیلی است که‌ش افلاطون چاکر

Устод табибасту муаййиди зи худованд

استاد طبیب است و مؤید ز خداوند

Бал каз ҳукму илм мисоласту мусаввир »

بل کز حکم و علم مثال است و مصوّر»

Обод бар он шаҳр ки вай бошад дарбонаш

آباد بر آن شهر که وی باشد دربانش

Обод бар он киштӣ кӯ бошад лангар

آباد بر آن کشتی کو باشد لنگر

эй маъниро назми сухани санҷи ту мизон ,

ای معنی را نظم سخن سنج تو میزان،

эй ҳикматро бар ту ки насрӣаст мстр ,

ای حکمت را برّ تو که نثری است مسطّر،

эй хайли адаб саф зада андари хтби ту ,

ای خیل ادب صف‌زده اندر خطب تو،

эй илм зада бар дар фазли ту мъскр ,

ای علم‌زده بر در فضل تو معسکر،

Хоҳам ки зи ман бандаи мтўоъи саломӣ

خواهم که ز من بندهٔ مطواع سلامی

Пӯяндау поянда чу як вирди мқмр

پوینده و پاینده چو یک ورد مقمّر

Зояндау боиндаҳ чу афлоку табоиъ

زاینده و باینده چو افلاک و طبایع

То бандау рухшанда чу хуршед ва чу ахтар

تابنده و رخشنده چو خورشید و چو اختر

Чун қатраи чакидаи з бар наргису шамшод

چون قطره چکیده ز بر نرگس و شمشاد

Чун боди вазидаи з бар сӯсану ъбҳр

چون باد وزیده ز بر سوسن و عبهر

Чун васли нкўрўёни матбӯъу дили ангез

چون وصل نکورویان مطبوع و دل‌انگیز

Чун лафзи хирадмандони машрӯҳу муфассир

چون لفظ خردمندان مشروح و مفسّر

Пари фоидау неъмат чун абр ба наврӯз

پر فایده و نعمت چون ابر به نوروز

Каз кӯҳ фурӯ ояд чу машки муаттар

کز کوه فرو آید چو مشک معطر

Вофеу муборак чуад дами исои Марям

وافی و مبارک چو دم عیسی مریم

Олӣ ва биёроста чун гунбади ахзар

عالی و بیاراسته چون گنبد اخضر

Зии хозини илму ҳукму хонаи маъмур

زی خازن علم و حِکَم و خانهٔ معمور

Бо номи бузурги он ки бадви даҳри Муъаммар

با نام بزرگ آن که بدو دهر معمّر

Зии толеъи саъд ва дар иқболи хдоӣӣ

زی طالع سعد و در اقبال خدائی

Фахри башар ва бар сари олами ҳамаи афсар

فخر بشر و بر سر عالم همه افسر

Монандиу ҷигари гӯшаи ҷаду падари хеш

مانند و جگر گوشهٔ جدّ و پدر خویش

Дар садр чу пайғамбар ва дар ҳарб чу ҳайдар

در صدر چو پیغمبر و در حرب چو حیدر

Бар мураккабаш аз талъат ӯ даҳри мқмр

بر مرکبش از طلعت او دهر مقمّر

Вази мураккаб ӯ хоки замини ҷумлаи мънбр

وز مرکب او خاک زمین جمله معنبر

Бар номи худованд бар ин васфи саломӣ

بر نام خداوند بر این وصف سلامی

Дар маҷлис бархонад абӯи ёқӯби азбр

در مجلس برخواند ابو یعقوب از بر

Вонгоаҳ бар он кас ки маро кардааст озод

وانگاه بر آن کس که مرا کرده‌است آزاد

Устоду табиби ману мояи хираду фар

استاد و طبیب من و مایهٔ خرد و فر

эй сӯрати илму тани фазлу дили ҳикмат

ای صورت علم و تن فضل و دل حکمت

эй фоидаи мардумӣу муфаххари муфаххар

ای فایدهٔ مردمی و مفخر مفخر

Дар пеши ту устода бар ин ҷомаи пашмин

در پیش تو استاده بر این جامهٔ پشمین

Ин колбуди лоғар бо гӯнаи асФр

این کالبد لاغر با گونهٔ اصفر

Ҳқо ки ба ҷузи дасти ту бар лаб наниҳодам

حقّا که به جز دست تو بر لب ننهادم

Чун бар ЊАЉАРУЛАСВАД ва бар хоки паямбар

چون بر حجرالاسود و بر خاک پیمبر

Шаш соли ббўдм бар ммсўли муборак

شش سال ببودم بَرِ ممثول مبارک

Шаш сол нишастам ба дар каъбаи муҷовир

شش سال نشستم به در کعبه مجاور

Ҳар ҷо ки бум то бузем ман гуҳу бегоҳ

هر جا که بوم تا بزیم من گه و بیگاه

Дар шукр ту дорам қаламу дафтару мҳбр

در شکر تو دارم قلم و دفتر و محبر

То ърър аз бод навонаст ҳамеи бод

تا عرعر از باد نوان است همی باد

Ҳазрат ба ту ороста чун боғ ба ърър

حضرت به تو آراسته چون باغ به عرعر