Ҳар кас ба насаб нек ндонӣ ва ба олаш

هر کس به نسب نیک ندانی و به آلش

Бар нисбат ӯ нест гўо ба зи фаъолаш

بر نسبت او نیست گوا به ز فعالش

Зеро ки дарахтӣ ки мар ӯро нашносанд

زیرا که درختی که مر او را نشناسند

Бориши хабари орад ки чаҳ бӯдааст ниҳолаш

بارش خبر آرد که چه بوده است نهالش

Қавли ту чаҳ бораст ва ту пурбори дарахтӣ

قول تو چه بار است و تو پربار درختی

Ободи дарахтӣ ки чу хурмост мақолаш !

آباد درختی که چو خرماست مقالش!

Фазлу адаби марди маин нисбат ӯй аст

فضل و ادب مرد مهین نسبت اوی است

Шояд ки напурсӣ зи падари ваз ъам холаш

شاید که نپرسی ز پدر وز عم خالش

Аз кӯза чу об хуш хӯрдӣ набӯд бок

از کوزه چو آب خوش خوردی نبود باک

Гар чун хаз адкн набӯд нарми суфолаш

گر چون خز ادکن نبود نرم سفالش

Дар ҳикмат ва илмаст ҷамоли тани мардум

در حکمت و علم است جمال تن مردم

На дар ҳашаму асп ва ҷамоласт ҷамолаш

نه در حشم و اسپ و جمال است جمالش

Онҷо ки сухан дон бигушоед дар мантиқ

آنجا که سخن دان بگشاید در منطق

Аз марди сухан ҳаргиз гӯйанд нъолш ?

از مرد سخن هرگز گویند نعالش؟

Нафасӣ ки надорад пару бол аз ҳукму илм

نفسی که ندارد پر و بال از حکم و علم

Онҷо ки буд илм бисӯзад пару болаш

آنجا که بود علم بسوزد پر و بالش

Гар донои пурсад ки « чаро хок чу шуд санг

گر دانا پرسد که «چرا خاک چو شد سنگ

Чун хоки нёғорд чун оби зулолаш ? »

چون خاک نیاغارد چون آب زلالش؟»

Баси ҳалқи кушода ба хурофоту маҳолот

بس حلق گشاده به خرافات و محالات

Кӯ баста шавад сахти бад-ӣни сусти саволаш

کو بسته شود سخت بدین سست سؤالش

Гар нест ба ҷаъбаи ш дар чун тири мақолӣ

گر نیست به جعبه‌ش در چون تیر مقالی

Кас даст нагиранд зи пирӯзу инолш

کس دست نگیرند ز پیروز و ینالش

Вар нест ба дебои таниши ороста , шояд ,

ور نیست به دیبا تنش آراسته، شاید،

Чун хештан орост ба дебои хисолаш

چون خویشتن آراست به دیبای خصالش

Ҷаҳли оташ ҷон омад ва ҷон на?ил ҷаҳолат

جهل آتش جان آمد و جان نال جهالت

Вази оташ нодон нараҳад ҳаргизи нолш

وز آتش نادان نرهد هرگز نالش

Чун зончаҳ ндондш бипурсанд саволӣ

چون زانچه نداندش بپرسند سؤالی

Аз ҳавл шавад зоили азуи хобашу ҳолаш

از هول شود زایل ازو خوابش و هالش

Ваз гоҳ биафтад ба сӯии чоҳи фурӯдин

وز گاه بیفتد به سوی چاه فرودین

Ваз садр баронанд сӯии сафи нъолш

وز صدر برانند سوی صف نعالش

эй карда туро бастау мтўоъи фалони мейр

ای کرده تو را بسته و مطواع فلان میر

Он мехи кшни созу сияҳи аспи ъқолш

آن میخ کشن ساز و سیه اسپ عقالش

Ту ҳамбар он мейри шӯйгар тамаъи хеш

تو همبر آن میر شوی گر طمع خویش

Берун кунӣ аз давлат ва аз неъмату молаш

بیرون کنی از دولت و از نعمت و مالش

Мерай буд онкў чу ба гармобаи даройад

میری بود آنکو چو به گرمابه درآید

Холӣ шавад аз маликат ва аз ҷоҳу ҷалолаш ?

خالی شود از ملکت و از جاه و جلالش؟

Вонҷо ки сухани хезад аз чанд ва чаҳ ва чун

وانجا که سخن خیزد از چند و چه و چون

Донои сухани пешаи бихандади зи ақволаш !

دانای سخن پیشه بخندد ز اقوالش!

Бали мейр ҳакимӣаст ки андари дил ӯй аст

بل میر حکیمی است که اندر دل اوی است

Хайлу ҳашаму мамлакату ганҷу риҷолаш

خیل و حشم و مملکت و گنج و رجالش

Вонҷо ки сухани хезад аз оёти илоҳӣ

وانجا که سخن خیزد از آیات الهی

Суқрот сазад чокару Идрӣси аёлаш

سقراط سزد چاکر و ادریس عیالش

Онро набарам моли ҳамеи занн ки худованд

آن را نبرم مال همی ظن که خداوند

Дар санг ниҳодааст ва дар ин хоку раммолаш

در سنگ نهاده‌است و در این خاک و رمالش

Бали моли яке ҷавҳар олӣаст ки доно

بل مال یکی جوهر عالی است که دانا

Донад ки хирад шояд сандӯқу ҷуволаш

داند که خرد شاید صندوق و جوالش

Он мол худоӣаст ки зинҳор ниҳода аст

آن مال خدای است که زنهار نهاده‌است

Андари дили покизаи пайғамбару олаш

اندر دل پاکیزهٔ پیغمبر و آلش

Он об ҳаётаст ки ҷовид бимонад

آن آب حیات است که جاوید بماند

Нафасӣ ки азин дод Карими мутаъолаш

نفسی که ازین داد کریم متعالش

Зини мол ва азин об расед Аҳмади тозӣ

زین مال و ازین آب رسید احمد تازی

Дар олами гӯяндаи доно ба камолаш

در عالم گویندهٔ دانا به کمالش

Нури азалиро чу дилаши рост ба пазируфт

نور ازلی را چو دلش راست به پذیرفت

Аллоҳ замин шуд ки надиданд мисолаш

الله زمین شد که ندیدند مثالش

Вази баракати ин нур фурӯ хонд қирон ро

وز برکت این نور فرو خواند قران را

Бнбштаҳ бар афлок ва бару баҳру ҷиболаш

بنبشته بر افلاک و بر و بحر و جبالش

Ваон кас ки ҳаме гуяд коўози шунӯдӣ

وان کس که همی گوید کاواز شنودی

Мандяш аз он ҷоҳилу мниўши маҳолаш

مندیش از آن جاهل و منیوش محالش

Венаи нур бар авлоди набӣ боқӣ гашта аст

وین نور بر اولاد نبی باقی گشته است

Каз нафаси паямбар ба васӣ буд висолаш

کز نفس پیمبر به وصی بود وصالش

Зеро ки нашуд додгар аз карда пушаймон

زیرا که نشد دادگر از کرده پشیمان

На низ з корӣ бигрифтааст малолаш

نه نیز ز کاری بگرفته است ملالش

Зин нур биёбӣ ту агар сахт бакӯшӣ

زین نور بیابی تو اگر سخت بکوشی

Бо онкӣ наёбӣ зи ҳамаи халқи ҳмолш

با آنکه نیابی ز همه خلق همالش

Он кас кигараш аъамӣ дар хоб бибинад

آن کس که گرش اعمی در خواب ببیند

Равшан шавадаш дидаи зи пари нури хаёлаш

روشن شودش دیده ز پر نور خیالش

Он кас ки агар номаш бар даҳр бихонанд

آن کس که اگر نامش بر دهر بخوانند

Фархунда шавад соъату рӯзу мау солаш

فرخنده شود ساعت و روز و مه و سالش

То буд қазо буд вафодори яминаш

تا بود قضا بود وفادار یمینش

То ҳаст қадар ҳаст рзохўоаҳи шимолаш

تا هست قدر هست رضاخواه شمالش

Олам ба мисли бдхўу носоз арӯсӣ аст

عالم به مثل بدخو و ناساز عروسی است

Вази халқ ҷаҳон нест ҷуз ӯ шӯии ҳалолаш

وز خلق جهان نیست جز او شوی حلالش

Ҳар кӯ ба зинои қасд ҷаҳон дорад аз авбош

هر کو به زنا قصد جهان دارد از اوباش

Баси зуди биоранд дар ин нангу нколш

بس زود بیارند در این ننگ و نکالش

Кӣ нарм кунад ҷуз ки ба фармони рӯонаш

کی نرم کند جز که به فرمان روانش

Ин шер ба зери қидмати гардану ёлаш ?

این شیر به زیر قدمت گردن و یالش؟

То саъди худованд ба ман бандаи бпиўст

تا سعد خداوند به من بنده بپیوست

Бигусасти зи ман даҳру брстми зи ваболаш

بگسست ز من دهر و برستم ز وبالش

Имрӯз казу толеъи масъӯд шудаи ситам

امروز کزو طالع مسعود شده‌ستم

Аз даҳр кӣ андешами вази бими заволаш ?

از دهر کی اندیشم وز بیم زوالش؟

Ҳар кӯи сараш аз тоъати он шер битобад

هر کو سرش از طاعت آن شیر بتابد

Гар шер нараст ӯ , бихӯрад модаи шголш

گر شیر نر است او، بخورد ماده شگالش

Вари толеъи фолаш ба мисли муштарӣ ояд

ور طالع فالش به مثل مشتری آید

Миррӣх наад доғӣ бар талъати фолаш

مریخ نهد داغی بر طلعت فالش