эй ба сари бардаи хираи умри тавил

ای به سر برده خیره عمر طویل

Ҳама бар қоли қолу гуфтани қил

همه بر قال قال و گفتن قیل

Хабари оре ки ин ривоят кард

خبر آری که این روایت کرد

Ҷаъфар аз саъду саъд аз асмъил

جعفر از سعد و سعد از اسمعیل

Ки писар буд ду мари одам ро

که پسر بود دو مر آدم را

Маи қобилу кеҳтараши Њобил

مه قابیل و کهترش هابیل

Мари киинро худоӣ мо багазед

مر کهین را خدای ما بگزید

То бикушташ бад-ӣни ҳасади қобил

تا بکشتش بدین حسد قابیل

Андари ин қиссаи нафъ ва фоида чист ?

اندر این قصه نفع و فایده چیست؟

Бинмоӣ ону бФгни ин ттўил

بنمای آن و بفگن این تطویل

Гар муроди ту зини сухан қисса аст

گر مراد تو زین سخن قصه است

Нест ин қиссаи сахти хуб ва набел

نیست این قصه سخت خوب و نبیل

Чун нахонӣ ҳадиси дъду рубоб

چون نخوانی حدیث دعد و رباب

ё ҳадиси бсинаҳу ани ҷамил ?

یا حدیث بثینه و ان جمیل؟

Кони азин хуштараст , дода бидиҳ

کان ازین خوشتر است، داده بده

Хашми як сӯ Фгн биор далел

خشم یک سو فگن بیار دلیل

Вар ндонӣ ту ёри қобилӣ

ور ندانی تو یار قابیلی

Мондаи ҷовид дар азоби вбил

مانده جاوید در عذاب وبیل

Нест огоҳят ки пар мисл аст

نیست آگاهیت که پر مثل است

эй хирадманди сар ба сари танзил

ای خردمند سر به سر تنزیل

Каъбаро май ки хост кард хароб ?

کعبه را می که خواست کرد خراب؟

СўрҳолФилро бидиҳ тафсил

سورةالفیل را بده تفصیل

Гар ндонӣ ки ин мисли бар кист

گر ندانی که این مثل بر کیست

Биравӣ бар тариқи малъуни пел

بروی بر طریق ملعون پیل

Нест танзили сӯии ақли магар

نیست تنزیل سوی عقل مگر

Об дар зери коҳ бе тоўил

آب در زیر کاه بی‌تاویل

Андари уфтӣ ба чоҳи нодонӣ

اندر افتی به چاه نادانی

Чун наёбӣ ба сӯии илми сиблат

چون نیابی به سوی علم سبیل

Ҳеҷ мардуми магар ба нодонӣ

هیچ مردم مگر به نادانی

Бар сари хеш кӣ занад сҷил ?

بر سر خویش کی زند سجیل؟

Ҳеҷ каси дидае ки гуфт « манам

هیچ کس دیده‌ای که گفت «منم

Адуии Ҷабраилу Микоил » ?

عدوی جبرئیل و میکائیل»؟

ё чаҳ гўӣии сарои пайғамбар

یا چه گوئی سرای پیغمبر

Ҷуз ба бедонишӣ фурухт Ақил ?

جز به بی‌دانشی فروخت عقیل؟

БФгн аз пушти хеши ҷаҳлу бдонк

بفگن از پشت خویش جهل و بدانک

Ҷаҳл борӣаст сахти зишту сақил

جهل باری است سخت زشت و ثقیل

Дилу ҳиммати баланд ва равшан кун

دل و همت بلند و روشن کن

Рӯй равшан чаҳ суду қад чу майл ?

روی روشن چه سود و قد چو میل؟

Чун наёмухтӣ чаҳ доне гуфт ?

چون نیاموختی چه دانی گفت؟

Чиз бурноед аз тиҳии занбил

چیز برناید از تهی زنبیل

Кардӣ аз бар қирону пеши адиб

کردی از بر قران و پیش ادیب

Наҳви саъдони нахонда , сарфи халил

نحو سعدان نخوانده، صرف خلیل

Вонгаҳе « қоли қоли ҳдсно »

وانگهی «قال قال حدثنا»

Гуфтае садҳазор бар тақлил

گفته‌ای صدهزار بر تقلیل

Чаҳ ба кори инат ? чун зи мушкил ҳо

چه به کار اینت؟ چون ز مشکل‌ها

Огаҳӣ нестат касӣру қалил

آگهی نیستت کثیر و قلیل

То нарафтӣ ба ҳаҷ нае ҳоҷӣ

تا نرفتی به حج نه‌ای حاجی

Гарчи кардӣ салби кабӯд ба нил

گرچه کردی سلب کبود به نیل

Тан ба илму амал Фриштаҳ кун

تن به علم و عمل فریشته کن

Ном чаҳ солеҳ ва чаҳ асмъил

نام چه صالح و چه اسمعیل

Тара ва сирка ҳаст ва нонет нест

تره و سرکه هست و نانت نیست

Қоматат кӯтаҳасту ҷомаи тавил

قامتت کوته است و جامه طویل

Об ва қандил ҳаст бо ту валек

آب و قندیل هست با تو ولیک

Равғанат ҳеҷ нест дар қандил

روغنت هیچ نیست در قندیل

Лоҷарам чунат мард пеш ояд

لاجرم چونت مرد پیش آید

Зу бибоядат ҷусти майл ба майл

زو ببایدت جست میل به میل

Аз ту зоил нагашт иллати ҷаҳл

از تو زایل نگشت علت جهل

Чун табибят кард ъзроӣил

چون طبیبیت کرد عزرائیل

Бо сбксор кас макун суҳбат

با سبکسار کس مکن صحبت

То наМонӣ ҳақиру хору залил

تا نمانی حقیر و خوار و ذلیل

зи астару маҳмилати фурӯди уфтӣ

ز استر و محملت فرود افتی

эй писар , чун сабк будат ъдил

ای پسر، چون سبک بودت عدیل

Мгзини чиз бар сахо ки сано

مگزین چیز بر سخا که ثنا

Моҳӣаст ва сахо бирав ншпил

ماهی است و سخا برو نشپیل

Дӯд дӯзах набинад инчи сахӣ

دود دوزخ نبیند ایچ سخی

Буии ҷинати наёбади инчи бахил

بوی جنت نیابد ایچ بخیل

Ҷуз ки дар кори дайн ва ҷустани илм

جز که در کار دین و جستن علم

Дар ҳама корҳо макун таъҷил

در همه کارها مکن تعجیل

Чун буд бар ҳароми вақфи танат

چون بود بر حرام وقف تنت

ё буд бар ҳиҷои забонати сиблат

یا بود بر هجا زبانت سبیل

Ба ҳамаи умри мари туро набӯд

به همه عمر مر تو را نبود

Ҷуз ки деви лъини надиму вакил

جز که دیو لعین ندیم و وکیل

Зулҷалол аз ту ҳеҷ розӣ нест

ذوالجلال از تو هیچ راضی نیست

Чанд ҷўӣии ризои мейри ҷалил ?

چند جوئی رضای میر جلیل؟

Бнкўҳии ҷуҳуду тарсо ро

بنکوهی جهود و ترسا را

Ту чаҳ дорӣ бар ин ду тани тафзил ?

تو چه داری بر این دو تن تفضیل؟

Чун ндонӣ ки фазл қуръон чист

چون ندانی که فضل قرآن چیست

Пас чаҳ фарқони туро ва чаҳ Инҷил

پس چه فرقان تو را و چه انجیل

Сайли марг аз фарози қасд ту кард

سیل مرگ از فراز قصد تو کرد

Хез , бархез аз мҳўли мсил

خیز، برخیز از مهول مسیل

Кардае ҳеҷ тӯшае раҳро ?

کرده‌ای هیچ توشه‌ای ره را؟

Нек бингар яке ба рои асил

نیک بنگر یکی به رای اصیل

Бингар он ҳавли рӯзро ки кунад

بنگر آن هول روز را که کند

Ҳавл ӯ кӯҳро ксиби мҳил

هول او کوه را کثیب مهیل

Бад бадал шуд ба некат ар накунӣ

بد بدل شد به نیکت ار نکنی

Мари гузидаи худоиро табдил

مر گزیدهٔ خدای را تبدیل

Вази ҷаҳони илми дайни барӣу сахо

وز جهان علم دین بری و سخا

Ҳикмат ва панд монад аз ту бадӣл

حکمت و پند ماند از تو بدیل

Шеъри ҳуҷҷати бадӣли ҳуҷҷати дор

شعر حجت بدیل حجت‌دار

Пари зи маънии хубу лафзи ҷазил

پر ز معنی خوب و لفظ جزیل