Гунбади пирӯзаи гавани пари зи мшоъл

گنبد پیروزه‌گون پر ز مشاعل

Чанд бгштаҳаст гирди ин караи гул ?

چند بگشته است گرد این کرهٔ گل؟

Иллати ҷунбиш чаҳ буд аз аввал будаш ?

علت جنبش چه بود از اول بودش؟

Чист дарин қавли аҳли илми авоил ?

چیست درین قول اهل علم اوایل؟

Кист мари ин қуббаро муҳаррики аввал ?

کیست مر این قبه را محرک اول؟

Чист аз ин кор кард шуҳра ба ҳосил ?

چیست از این کار کرد شهره به حاصل؟

Аз пас бе феълии онкии феъли азу буд

از پس بی‌فعلی آنکه فعل ازو بود

Аз чаҳ қабл гашти бози сонеъу фоил ?

از چه قبل گشت باز صانع و فاعل؟

Ҷуз ки ба ҳоҷат наҷунбад онкӣ биҷунбад

جز که به حاجت نجنبد آنکه بجنبد

Вена нашавад бар уқули мубҳаму мушкил

وین نشود بر عقول مبهم و مشکل

Ҳоли з бефеъл агар ба феъли бигардад

حال ز بی‌فعل اگر به فعل بگردد

Он азалии ҳол буд муҳаддису зоил

آن ازلی حال بود محدث و زایل

Ҳаркии мар ӯро бар ин мақом бигирӣ

هرکه مر او را بر این مقام بگیری

Гарчи савораст оҷиз ояду роҷл

گرچه سوار است عاجز آید و راجل

Иллати ҷунбиш чаҳ чиз ? ҳоҷати ноқис

علت جنبش چه چیز؟ حاجت ناقص

Ҳосили сифат чаҳ чиз ? мардуми оқил

حاصل صفت چه چیز؟ مردم عاقل

Ноқиси муҳтоҷро камол ки бахшад

ناقص محتاج را کمال که بخشد

Ҷузи гуҳарӣ бениёзу сокину комил ?

جز گهری بی‌نیاز و ساکن و کامل؟

Бори дарахти ҷаҳон чаҳ омад ? мардум

بار درخت جهان چه آمد؟ مردم

Бори дарахтони зи тхмҳости далоил

بار درختان ز تخمهاست دلایل

Бор чу фарзанд ва , тухм ӯ падар ӯст

بار چو فرزند و، تخم او پدر اوست

Аз ҷӯи ҷӯи зоидў аз плпли плпл

از جو، جو زاید و از پلپل پلپل

Ту ки бар тухми олимӣ ки мар ӯ ро

تو که بر تخم عالمی که مر او را

Барги сухан гуфтанасту бори фазойил

برگ سخن گفتن است و بار فضایل

Сонеъи маснӯъро ту бошӣ фарзанд

صانع مصنوع را تو باشی فرزند

Пас чу падари шӯи Кариму одилу фозил

پس چو پدر شو کریم و عادل و فاضل

Қавли Масеҳ онкӣ гуфт « зии падари хеш

قول مسیح آنکه گفت «زی پدر خویش

намешавам » ин рамз буд назд аФозл

می‌شوم» این رمز بود نزد افاضل

Оқил донад ки ӯ чаҳ гуфт валикин

عاقل داند که او چه گفت ولیکن

Рҳбони гумроҳи гашту ҳрқли ҷоҳил

رهبان گمراه گشت و هرقل جاهل

Ҳарки надонад ки ин латифи сухани гӯй

هرکه نداند که این لطیف سخن گوی

Аз чаҳ қабл баста шуд чунин ба слосл

از چه قبل بسته شد چنین به سلاسل

Банд бидидаст баста чун на бидид аст

بند بدید است بسته چون نه بدید است

Банд ҳаме бинад аз урӯқу мафосил

بند همی بیند از عروق و مفاصل

Ғофил соҳӣаст аз шинохтани хеш

غافل ساهی است از شناختن خویش

То битавонӣ мҷўии суҳбати ғофил

تا بتوانی مجوی صحبت غافل

Аз пас дониши қадам ниҳод наёрад

از پس دانش قدم نهاد نیارد

Боз шавад пеши як дирам ба ду манзил

باز شود پیش یک درم به دو منزل

эй зпси мол дар бимонада шабу рӯз

ای ز پس مال دربمانده شب و روز

Нестии ало ки соя эй мутамаввил

نیستی الا که سایه‌ای متمول

Дил биниҳодӣ ба зл аз қабл мол

دل بنهادی به ذل از قبل مال

Иллати зли ту гашт дар бар ту дил

علت ذل تو گشت در بر تو دل

Мол чнаҳасту замонаи дом ҷаҳон аст

مال چنه است و زمانه دام جهان است

эй ҳамаи сол ба доми пари чнаҳи моил

ای همه سال به دام پر چنه مایل

Мурғ ки дар доми пари чнаҳ тамаъ афганд

مرغ که در دام پر چنه طمع افگند

Бахти бади онгоҳи хордши раги бсмл

بخت بد آنگاه خاردش رگ بسمل

Ҳирс биндозу об рӯй нигаҳи дор

حرص بینداز و آب‌روی نگه‌دار

Стар қаноат ба рӯй хеши Фрўҳл

ستر قناعت به روی خویش فروهل

Фитна машав хира бар ҳамоили заррин

فتنه مشو خیره بر حمایل زرین

Илми накӯтар , зълми сози ҳамоил

علم نکوتر، ز علم ساز حمایل

Фитнаи ин рӯзгори пари ғашу ғулӣ

فتنهٔ این روزگار پر غش و غلی

Зонка нагаштааст ҷонат беғаш ва бе ғул

زانکه نگشته است جانت بی غش و بی غل

Соил доно намонад ҳеҷ каси имрӯз

سائل دانا نماند هیچ کس امروز

Соил шоҳанд халқу соили омил

سائل شاهند خلق و سائل عامل

Гар ту ба сӯии саволи илми шитобӣ

گر تو به سوی سؤال علم شتابی

Пеши ту омил залил гардаду соил

پیش تو عامل ذلیل گردد و سائل

Дар раҳи дайни пўӣ бар сутури шариъат

در ره دین پوی بر ستور شریعت

Вази уламои дон дар ин тариқи манозил

وز علما دان در این طریق منازل

Гар ту бабрӣ ба ҷаҳди бодияи ҷаҳл

گر تو ببری به جهد بادیهٔ جهل

Оби туро баси ҷавоб ва , зоди масоил

آب تو را بس جواب و، زاد مسائل

Бар раҳ ғӯлон нишастаанд ҳазар кун

بر ره غولان نشسته‌اند حذر کن

Бози ниҳодаи даҳонҳо чу ҳўосл

باز نهاده دهان‌ها چو حواصل

Душман адланду зиди ҳикмат агар чанд

دشمن عدلند و ضد حکمت اگر چند

Яксара имрӯз ҳокиманду муъаддил

یکسره امروز حاکمند و معدل

Ҳар яке аз баҳри сайди ин зуъафо ро

هر یکی از بهر صید این ضعفا را

Тез чу ншпил кардаанд аномл

تیز چو نشپیل کرده‌اند انامل

Бингарашон то ба чашм сарат бибинӣ

بنگرشان تا به چشم سرت ببینی

Ҷойгаҳи ҳақи гирифтаи ҳайкали ботил

جایگه حق گرفته هیکل باطل

Хомашу оҳистагон ба рӯзи валикин

خامش و آهستگان به روز ولیکن

Дар майу маҷлис ба шаб ба сони ҷлоҷл

در می و مجلس به شب به سان جلاجل

Ҳар ки савобаши шаробу соқӣ ҳур аст

هر که ثوابش شراب و ساقی حور است

Такя зада бо мувофиқони мутақобил

تکیه زده با موافقان متقابل

Ва имрӯзи ӣнҷо ҳаме наёяд ҳаргиз

و امروز اینجا همی نیاید هرگز

Оҷил нақдаш диҳад ба насяи оҷл

عاجل نقدش دهد به نسیهٔ آجل

Ҳеҷ набинад ки ранҷ бинад як рӯз

هیچ نبیند که رنج بیند یک روز

Золим дар рӯзгори хеш ва на қотил

ظالم در روزگار خویش و نه قاتل

Балки стмкш ба ранҷ ва дар бимирад

بلکه ستمکش به رنج و درد بمیرد

Бози стмгор дайр монаду мқбл

باز ستمگار دیر ماند و مقبل

Ин ҳама макраст аз худои таъолӣ

این همه مکر است از خدای تعالی

Манишин эмини зи макраш эй мтғоФл

منشین ایمن ز مکرش ای متغافل

Роҳату ранҷ аз биҳишти хулду зи дӯзах

راحت و رنج از بهشت خلد و ز دوزخ

Чошнӣии дон дар ин сарой ба оҷил

چاشنیی‌ دان در این سرای به عاجل

Баҳри азим аз қиёси олам олӣ аст

بحر عظیم از قیاس عالم عالی است

Киштӣ ӯ чист ? ин қбоби асоФл

کشتی او چیست؟ این قباب اسافل

Бози ҷаҳони баҳр дигарасту бадв дар

باز جهان بحر دیگر است و بدو در

Шахси ту киштӣасту умри боди муқобил

شخص تو کشتی است و عمر باد مقابل

Боди муқобил чу ронад киштиро рост

باد مقابل چو راند کشتی را راست

Ҳам бирасонадаш , агар чаҳ дайр , ба соҳил

هم برساندش، اگر چه دیر، به ساحل

Соҳили ту маҳшараст нек биандеш

ساحل تو محشر است نیک بیندیش

То ба чаҳ бораст киштяти мутаҳаммил

تا به چه بار است کشتیت متحمل

Бориш афъол туаст , ваон ҳамаи фардо

بارش افعال توست، وان همه فردا

Шуҳраи ббошди сӯии шъўбу қабоил

شهره بباشد سوی شعوب و قبایل

Бингар то ақли кони расӯл худоӣ аст

بنگر تا عقل کان رسول خدای است

Бртў чаҳ хонд ки кардае зи рзоил

بر تو چه خواند که کرده‌ای ز رذایل

Бингар , пайвастӣ ончӣ гуфт бипайванд ?

بنگر، پیوستی آنچه گفت بپیوند؟

Бингар , бигусастӣ ончӣ гуфт ки бугсал ?

بنگر، بگسستی آنچه گفت که بگسل؟

ӣнҷо бингар ҳисоби хеши ҳам имрӯз

اینجا بنگر حساب خویش هم امروز

Коинҷо ҳозир шуданд мурсалу мурсал

کاینجا حاضر شدند مرسل و مرسل

То ба тағофули зи кор хеш науфтӣ

تا به تغافل ز کار خویش نیفتی

Фардои ногуҳ ба ранҷи номтбдл

فردا ناگه به رنج نامتبدل