Монда ба имгон ба миёни ҷибол
مانده به یمگان به میان جبال
Нестам аз аҷз ва на низ аз клол
نیستم از عجز و نه نیز از کلال
Яксараи ушшоқ мақол мананд
یکسره عشاق مقال منند
Дар гуҳу бега ба хуросони риҷол
در گه و بیگه به خراسان رجال
Вази сухани вномаҳи ман гашти хор
وز سخن ونامهٔ من گشت خوار
Номаи Монӣ ва нигориш накол
نامهٔ مانی و نگارش نکال
Номи суханҳои ман аз насру назм
نام سخنهای من از نثر و نظم
Чист сӯии доно ? саҳари ҳалол
چیست سوی دانا؟ سحر حلال
Гар шунавандӣ ҳамеи ашъори ман
گر شنوندی همی اشعار من
Гунг шудӣ рؤбаҳу ъҷоҷи лол
گنگ شدی رؤبه و عجاج لال
Вар ба замин омадӣ аз чархи тир
ور به زمین آمدی از چرخ تیر
Брқлми ман шуда будӣ аёл
برقلم من شده بودی عیال
Вар ба гумонаст дили ту дарин
ور به گمان است دل تو درین
Чошнӣами гир чаҳ бояд ҷидол ?
چاشنیم گیر چه باید جدال؟
Ҷузи сухани ман зи дили оқилон
جز سخن من ز دل عاقلان
Мушкилу мубҳамро норади завол
مشکل و مبهم را نارد زوال
Хира накардааст диламро чунин
خیره نکردهاست دلم را چنین
На ғами ҳиҷрон ва на шавқи висол
نه غم هجران و نه شوق وصال
Ишқ маҳол аст набошад ҳгрз
عشق محال است نباشد هگرز
Хотири пурнури маҳали маҳол
خاطر پرنور محل محال
Назм нагирад ба дилам дар ғазал
نظم نگیرد به دلم در غزل
Роҳ нагирад ба дилам бар ғизол
راه نگیرد به دلم بر غزال
Аз чу манӣ сайди наёбади ҳаво
از چو منی صید نیابد هوا
Зишт буд шери шикори шгол
زشت بود شیر شکار شگال
Нест ҳаворо ба дилам дар мақар
نیست هوا را به دلم در مقر
Нест маро низ ба гардиши маҷол
نیست مرا نیز به گردش مجال
Дил ба мисл на?илу ҳаво оташ аст
دل به مثل نال و هوا آتش است
Давр ба аз оташ сӯзанда , на?ил
دور به از آتش سوزنده، نال
Нест бад-ӣни кунҷи дарун низ ганҷ
نیست بدین کنج درون نیز گنج
Номдми ӣнҷои зи баҳри манол
نامدم اینجای ز بهر منال
Мол наҷустааст ба имгон касе
مال نجستهاست به یمگان کسی
Зонка набӯдааст худ ӣнҷои мол
زانکه نبوده است خود اینجای مال
Низ дар ин кунҷи маро кас набӯд
نیز در این کنج مرا کس نبود
Хеш ва на ҳамсоя ва на ъаму хол
خویش و نه همسایه و نه عم و خال
Бал чу ҳазимат шудам аз пеши дев
بل چو هزیمت شدم از پیش دیو
Гуфт марои бахтам аз ӣнҷо « тъол »
گفت مرا بختم از اینجا «تعال»
Бо дили ранҷур дар ин танги ҷой
با دل رنجور در این تنگ جای
Мӯниси ман ҳуб расӯласту ол
مونس من حب رسول است و آل
Чашм ҳаме дорам то дар ҷаҳон
چشم همی دارم تا در جهان
Нав чаҳ падед ояд аз ин даҳри зол
نو چه پدید آید از این دهر زال
Гар ту неи огоҳӣ аз ин ганди пер
گر تو نی آگاهی از این گند پیر
Миннат хабар гӯям аз ин бади фаъол
منت خبر گویم از این بد فعال
Сират ӯ нест магари ҷодӯӣ
سیرت او نیست مگر جادوی
Одат ӯ нест магари коҳтёл
عادت او نیست مگر کاحتیال
Тоҷ наад бар сарат , онгоҳи боз
تاج نهد بر سرت، آنگاه باز
Хиради бкўбдт ба зери нъол
خرد بکوبدت به زیر نعال
Беҳунаратгар бгзинд чу зар
بیهنرت گر بگزیند چو زر
Бегунаҳат хор кунад чун суфол
بیگنهت خوار کند چون سفال
Гар на ҳаме бо мо бозӣ кунад
گر نه همی با ما بازی کند
Чанд буруни орадмон чун хаёл ?
چند برون آردمان چون خیال؟
Зайд шудаи ташна ба реги ҳбир
زید شده تشنه به ریگ هبیر
Амр шудаи ғарқа дар оби зулол
عمرو شده غرقه در آب زلال
Ранҷаи згрмои тамӯзи он ва , ин
رنجه زگرمای تموز آن و، این
Хуфтау осӯда ба зери зилол
خفته و آسوده به زیر ظلال
Азчаҳ кунад даҳри ҷуз аз санги сахт
ازچه کند دهر جز از سنگ سخت
Айдун ин нарму равандаи раммол ?
ایدون این نرم و رونده رمال؟
Ваз чаҳ падед оварад ин золро ?
وز چه پدید آورد این زال را؟
Ҷуз ки азин духтаракӣ бо ҷамол
جز که ازین دخترکی با جمال
Дайр напояд ба яке ҳол бар
دیر نپاید به یکی حال بر
Ин фалаки ҷоҳил бехобу ҳол
این فلک جاهل بیخواب و هال
Зуд бигардонад иқболу саъд
زود بگرداند اقبال و سعد
Зон малики мқбли масъӯди фол
زان ملک مقبل مسعود فال
Меҳтару кеҳтари ҳама бо ӯ ба хашм
مهتر و کهتر همه با او به خشم
Оламу ҷоҳили ҳама зу на?ил на?ил
عالم و جاهل همه زو نال نال
Нест касе ҷузи ман хушнӯди азу
نیست کسی جز من خشنود ازو
Нек нигаҳ кун ба ямину шимол
نیک نگه کن به یمین و شمال
Кист ҷуз аз ман ки нашуд пеш ӯ
کیست جز از من که نشد پیش او
Рӯй сияҳ карда ба зли сол ?
روی سیه کرده به ذل سال؟
Рост ки аз одаташ огаҳ шудам
راست که از عادتش آگه شدم
Зон пас бар маниш нарафт аФтъол
زان پس بر منش نرفت افتعال
эй раҳеу бандаи озу ниёз
ای رهی و بندهٔ آز و نیاز
Бӯда ба нодонии ҳафтод сол
بوده به نادانی هفتاد سال
Як раҳ аз ин бандагии озоди шӯ
یک ره از این بندگی آزاد شو
эй хари бадбахт , броӣ аз ҷувол
ای خر بدبخت، برآی از جوال
?герат набояд ки шӯии зору хор
گرت نباید که شوی زار و خوار
Гӯши тамаъ сахт бигир ва бимол
گوش طمع سخت بگیر و بمال
Даст тамаъ карда миёни ту ро
دست طمع کرده میان تو را
Пеши шаҳу мейри ду то чун дўол
پیش شه و میر دو تا چون دوال
Сайли тамаъи баради туро об рӯй
سیل طمع برد تو را آبروی
Пои тамаъи кӯфти туро фарқу ёл
پای طمع کوفت تو را فرق و یال
Зл буд бори ниҳоли тамаъ
ذل بود بار نهال طمع
Нек бипарҳез аз ин бади ниҳол
نیک بپرهیز از این بد نهال
Кам хур ва мафруш ба нони об рӯй
کم خور و مفروش به نان آبروی
Санги хур аз нангу суфоли скол
سنگ خور از ننگ و سفال سکال
Зишт буд бӯдани озода ро
زشت بود بودن آزاده را
Бандаи тўғону аёли инол
بندهٔ طوغان و عیال ینال
Шарми надории ҳаме аз номи зишт
شرم نداری همی از نام زشت
Бар тамаъи онкии шӯии хуби ҳол ?
بر طمع آنکه شوی خوب حال؟
Ман нашавамгар бишавади ҷони ман
من نشوم گر بشود جان من
Пеш касе ки ш напасандам ҳам?ил
پیش کسی کهش نپسندم همال
Балхи туро додаму имгони ситад
بلخ تو را دادم و یمگان ستد
Венаи дарраи тангу ҷиболу тлол
وین درهٔ تنگ و جبال و تلال
Чун зи ту ман боз гусастам зи ман
چون ز تو من باز گسستم ز من
Бугсал ва кӯтоҳ кун ин қилу қол
بگسل و کوتاه کن این قیل و قال
Дасти ману домани оли расӯл
دست من و دامن آل رسول
Вази дгарон пок буридам ҳбол
وز دگران پاک بریدم حبال
Аз пас он кас ки ту хоҳӣ бирав
از پس آن کس که تو خواهی برو
Нест маро бо ту ҷидолу мақол
نیست مرا با تو جدال و مقال
Фасл кунад доварии мо ба ҳашар
فصل کند داوری ما به حشر
Онкии ҷуз ӯ нест дигар зулҷалол
آنکه جز او نیست دگر ذوالجلال
Фардои маълум ту гардад ки кист
فردا معلوم تو گردد که کیست
Пеши худо аз ту ва ман бар залол
پیش خدا از تو و من بر ضلال
Бад чаҳ сголӣ ки фурӯмоиагӣ аст
بد چه سگالی که فرومایگی است
Хира бар ин ҳуҷҷати некӯи сгол
خیره بر این حجت نیکو سگال