Дайр бимонадам дар ин сарои куҳани ман

دیر بماندم در این سرای کهن من

То куҳанам кард суҳбати дайу баҳман

تا کهنم کرد صحبت دی و بهمن

Хастаи азонм ки шасти сол фузун аст

خسته ازانم که شست سال فزون است

То ба шбонрўзҳо ҳаме биравам ман

تا به شبانروزها همی بروم من

эй ба шубони хуфта занн мабар ки биёсуд

ای به شبان خفته ظن مبر که بیاسود

Гар ту биёсудӣ ин замонаи зи гаштан

گر تو بیاسودی این زمانه ز گشتن

Хештани хешро равандаи гумон бар

خویشتن خویش را رونده گمان بر

Ҳеҷ нишаста на низ хуфта мабар занн

هیچ نشسته نه نیز خفته مبر ظن

Гаштани чарху замонаи ҷонварон ро

گشتن چرخ و زمانه جانوران را

Ҷумла кушандааст рӯзу шаби сӯии гаштан

جمله کشنده است روز و شب سوی گشتن

эй бихарад , бо ҷаҳон макун ситад ва дод

ای بخرد، با جهان مکن ستد و داد

Кӯ бастанд зи ту ?каланд ба сӯзан

کو بستاند ز تو کلند به سوزن

Ҷустами ман суҳбаташи валикин аз ин кор

جستم من صحبتش ولیکن از این کار

Суд надидам азонкаҳ суда шудам тан

سود ندیدم ازانکه سوده شدم تن

Гар ту нахоҳӣ ки зерипои бсоидт

گر تو نخواهی که زیرپای بسایدت

Даст набоядат бо замонаи псўдн

دست نبایدت با زمانه پسودن

Нав шудае , нав шуда куҳан шавад охир

نو شده‌ای،نو شده کهن شود آخر

Гарчи ба ҷони кӯҳи Қоранӣ ба тани оҳан

گرچه به جان کوه قارنی به تن آهن

?герати ҷаҳон дӯстаст душмани хешӣ

گرت جهان دوست است دشمن خویشی

Душмани ту дӯстаст дӯсти ту душман

دشمن تو دوست است دوست تو دشمن

Гар битавонӣ зи дӯстӣ ҷаҳон раст

گر بتوانی ز دوستی جهان رست

Бингар каз хештани туоне растан ?

بنگر کز خویشتن توانی رستن ؟

Вой бар он кӯи зхўиштн на барояд

وای بر آن کو زخویشتن نه برآید

Сӯхтаи бодаш ба ҳардуи олами хирман

سوخته بادش به هردو عالم خرمن

Дӯстии ин ҷаҳони нҳнбни длҳост

دوستی این جهان نهنبن دلهاست

Аз дили худ бФгни ин сиёҳи нҳнбн

از دل خود بفگن این سیاه نهنبن

Маскани ту олимӣаст равшани вбоқӣ

مسکن تو عالمی است روشن وباقی

Нест туро олами фурӯдин маскан

نیست تو را عالم فرودین مسکن

Шамъи хирад бар фурӯз дар дил ва башитоб

شمع خرد بر فروز در دل و بشتاب

Бо дили равшан ба сӯии олами равшан

با دل روشن به سوی عالم روشن

Чун ба дили андари чароғ хоҳӣ афрӯхт

چون به دل اندر چراغ خواهی افروخت

Илму амал боядат фатилау равған

علم و عمل بایدت فتیله و روغن

Дар раҳи уқбо ба пой рафт набояд

در ره عقبی به‌پای رفت نباید

Балки ба ҷон ва ба ақл бояд рафтан

بلکه به جان و به عقل باید رفتن

Хуфтаи Марв низ беш азин ва чу мардон

خفته مرو نیز بیش ازین و چو مردان

Доман бо остинат баркашу барзан

دامن با آستینت برکش و برزن

Тӯшаи ту илм ва тоъатаст дар ин роҳ

توشهٔ تو علم و طاعت است در این راه

Суфраи дилро бад-ӣни ду тӯшаи бёгн

سفره دل را بدین دو توشه بیاگن

Он хурии онҷо ки бо ту бошад аз эдар

آن خوری آنجا که با تو باشد از ایدر

Ҷой ситам нест ону грбзӣу фан

جای ستم نیست آن و گربزی و فن

Гар натавонӣ чу гов хӯрд хасу хор

گر نتوانی چو گاو خورد خس و خار

Тухми хасу хор дар замини мпрогн

تخم خس و خار در زمین مپراگن

Бори гарони бинмт , ба тавбау тоъат

بار گران بینمت، به توبه و طاعت

Бори биФгн , амли дарози миФгн

بار بیفگن، امل دراز میفگن

Кардааст эзади злиФнт ба қирон дар

کرده‌است ایزد زلیفنت به قران در

Узри биФтод аз онкӣ кард злиФн

عذر بیفتاد از آنکه کرد زلیفن

Ҷумлаи рФиқонт рафтаанд ва ту нодон

جمله رفیقانت رفته‌اند و تو نادان

Паст нишаста сетӣу канори пари арзан

پست نشسته‌ستی و کنار پر ارزن

Гўӣии баҳмон змн мааст ва намурда аст

گوئی بهمان زمن مهست و نمرده‌است

Оби ҳамеи кӯбӣ эй рафиқ ба ҳован

آب همی کوبی ای رفیق به هاون

То ту бад-ӣни барзанӣ нигоҳ кун , эй пер

تا تو بدین برزنی نگاه کن، ای پیر

Чанд ҷавонон бурун шуданд зи барзан

چند جوانان برون شدند ز برزن

Гар ба қиёси ман ва ту будӣ , мутриб

گر به قیاس من و تو بودی، مطرب

Зинда бимонадӣ ба гетӣ аз пас муаззин

زنده بماندی به گیتی از پس مؤذن

Рост наёяд қиёси халқ дар ин боб

راست نیاید قیاس خلق در این باب

Захми фалакро на мғФраст ва на ҷавшан

زخم فلک را نه مغفر است و نه جوشن

Илми аҷалҳо ба ҳеҷ халқ надода аст

علم اجلها به هیچ خلق نداده است

Эзади донои додгустари зўолмн

ایزد دانای دادگستر ذوالمن

Халқи ҳамаи яксараи ниҳол худоӣ анд

خلق همه یکسره نهال خدای‌اند

Ҳеҷ на бркни ту зини ниҳол ва на башикан

هیچ نه برکن تو زین نهال و نه بشکن

Дасти худованди боғу халқ дароз аст

دست خداوند باغ و خلق دراز است

Бар хску хори ҳамчу бар гулу сӯсан

بر خسک و خار همچو بر گل و سوسن

Хӯни бноҳқ ниҳол кандан ӯй аст

خون بناحق نهال کندن اوی است

Дили зи ниҳол худоӣ кандан бркн

دل ز نهال خدای کندن برکن

Гар напасандӣ ҳам ки хӯнат бирезанд

گر نپسندی هم که خونت بریزند

Хӯн дигар кас чаро кунӣ ту ба гардан ?

خون دگر کس چرا کنی تو به گردن؟

?герат таб ояд яке зи бими ҳарорат

گرت تب آید یکی ز بیم حرارت

Ҷустангирӣ гулобу шукру чндн

جستن گیری گلاب و شکر و چندن

Вонгаҳ нандешӣ инчи гоҳи маосӣ

وانگه نندیشی ایچ گاه معاصی

Зоташи дӯзах ки несташ дару равзан

زاتش دوزخ که نیستش در و روزن

Шуд гули рӯят чу коҳ ва ту ба ҳарисӣ

شد گل رویت چو کاه و تو به حریصی

Рост ҳаме куннигор хонау гулшан

راست همی کن نگار خانه و گلشن

Рост чигуна шавадат кор , чу гардун

راست چگونه شودت کار، چو گردون

Рост ниҳодааст бар ту санги фалохан

راست نهاده‌است بر تو سنگ فلاخن

Дом ба роҳати параст , шӯи ту чу оҳӯ

دام به راهت پرست، شو تو چو آهو

Зон сӯу зини сӯи гёи ҳамеи хур ва май ?дан

زان سو و زین سو گیا همی خور و می‌دن

Рӯй макун сӯии мзгти инчу ҳамеи рӯ

روی مکن سوی مزگت ایچ و همی رو

Рӯзии даҳ раҳи ?данони ?данон ба сӯии ?дан

روزی ده ره دنان دنان به سوی دن

Димна ба кор андарасту гов на огоҳ

دمنه به کار اندر است و گاو نه آگاه

Ҷуз ки туро ин мисл нишоед гуфтан

جز که تو را این مثل نشاید گفتن

Кӯ набӯд онкии ?дани пурситади ҳаргиз

کو نبود آنکه دن پرستد هرگز

?дан ки пурситади магар ки ҷоҳилу кавдан ?

دن که پرستد مگر که جاهل و کودن؟

Гулшан ақласт мағз ту макун , эй пӯр ,

گلشن عقل است مغز تو مکن، ای پور،

Гулшан ӯро ба дӯди хамр чу гулхан

گلشن او را به دود خمر چو گلخن

Маъдан илмаст дил чаро бншондӣ

معدن علم است دل چرا بنشاندی

Ҷавру ҷафоро дар ин мубораки маъдан ?

جور و جفا را در این مبارک معدن؟

Чун набӯд дилати нарм суд надорад

چون نبود دلت نرم سود ندارد

Бо дил чун санг перҳан хаз адкн

با دل چون سنگ پیرهن خز ادکن

Ҷаҳлатро давр кун зъқлти азирок

جهلت را دور کن زعقلت ازیراک

Сур набошад накӯ ба барзани шеван

سور نباشد نکو به برزن شیون

Бррси некӯ ба шеъри ҳикмати ҳуҷҷат

بررس نیکو به شعر حکمت حجت

Зонка баланд ва қавӣаст чун ки Қоран

زانکه بلند و قوی است چون که قارن

Хуби схнҳошро ба сӯзани фикрат

خوب سخنهاش را به سوزن فکرت

Бар дилу ҷони латифи хеши бёжн

بر دل و جان لطیف خویش بیاژن