эй днндаҳи ҳамчу ?дан карда рухон аз хӯни ?дан

ای دننده همچو دن کرده رخان از خون دن

Хӯни ?дан хӯнат бихоҳад рехти гирди ?дани мдн

خون دن خونت بخواهد ریخت گرد دن مدن

Ҳамчуи нахчирони днидӣ , сӯии дониши ?дан кунун

همچو نخچیران دنیدی، سوی دانش دن کنون

Неки дон бояд ҳамят акнӯн шудан эй неки ?дан

نیک دان باید همیت اکنون شدن ای نیک دن

Роҳ зад бар ту ҷаҳону баради фару зеби ту

راه زد بر تو جهان و برد فر و زیب تو

Чанд хоҳӣ гуфт мутрибро : фалон роҳк бизан ?

چند خواهی گفت مطرب را: فلان راهک بزن؟

Чун саман шуд бар ду оризи машки шами шамшоди ту

چون سمن شد بر دو عارض مشک شم شمشاد تو

Чанд бўӣии зулф чун шамшод ва рӯй чун саман ?

چند بوئی زلف چون شمشاد و روی چون سمن؟

Бонги мутрибро фаровони камтарӣ аз даҳ стир

بانگ مطرب را فراوان کمتری از ده ستیر

Бонги муаззинро фузӯнӣ аз сад ва панҷоҳ ман

بانگ مؤذن را فزونی از صد و پنجاه من

Ту чаронии гўрўору шери гетӣ дар камӣн

تو چرانی گوروار و شیر گیتی در کمین

Шери гетиро ҳаме фарбеҳ кунӣ чун гӯри тан

شیر گیتی را همی فربه کنی چون گور تن

Гўргирди шери даштии лекин аз баҳри ту ро

گورگیرد شیر دشتی لیکن از بهر تو را

Гӯр созад шери гетии хештанро бе даҳан

گور سازد شیر گیتی خویشتن را بی‌دهن

Тан чароӣ гӯр хоҳад шуд , ба тан то кӣ чрӣ ?

تن چرای گور خواهد شد، به تن تا کی چری؟

Ҷонат урёнаст ва ту баргарди тани карбоси тан

جانت عریان است و تو برگرد تن کرباس تن

Чеҳрау ҷомаи накӯи зебу ҷамол мард нест

چهره و جامهٔ نکو زیب و جمال مرد نیست

Нанг ояд мардро нанг аз ҷамолу зеби зан

ننگ آید مرد را ننگ از جمال و زیب زن

Айби ту ҷомаи ти напушад , теғи пӯшад ё қалам

عیب تو جامه‌ت نپوشد، تیغ پوشد یا قلم

Гар нае зан ё қалам зан бош ё шамшерзан

گر نه‌ای زن یا قلم‌زن باش یا شمشیرزن

Аз қалам барнагзарад мари ҳеҷ мардумро шараф

از قلم برنگذرد مر هیچ مردم را شرف

Вар касеро занн ҷузин уфтад хато уфтадаш занн

ور کسی را ظن جزین افتد خطا افتدش ظن

Теғ тахт туасту тоҷи ту қалам , шӯ ҳар ду даст

تیغ تخت توست و تاج تو قلم، شو هر دو دست

Он дарин зани вена дарон зан подшо кун хештан

آن درین زن وین دران زن پادشا کن خویشتن

Дастро чун мураккаби теғу қалам ҳар ду бигир

دست را چون مرکب تیغ و قلم هر دو بگیر

Вонгаҳеи аспат ба майдони шарафи беруни Фгн

وانگهی اسپت به میدان شرف بیرون فگن

Гар яке зини ду шарафро беш новирдӣ ба даст

گر یکی زین دو شرف را بیش ناوردی به دست

Ним мардӣ , зонка ту як даста монадӣ сӯии ман

نیم مردی، زانکه تو یک دسته ماندی سوی من

Адлу эҳсон пеша кун , то чанд гўӣии биҳдаҳ

عدل و احسان پیشه کن، تا چند گوئی بیهده

Номи ҷади ман муъаддил буду номи ман ҳасан ?

نام جد من معدل بود و نام من حسن؟

Хуб рӯй аз феъл хубаст , эй бародар , Ҷабраил

خوب روی از فعل خوب است، ای برادر، جبرئیل

Зишти сӯии мардумон аз феъл зиштаст аҳриман

زشت سوی مردمان از فعل زشت است اهرمن

Беҳунаргар ганҷ ёбад мумтаҳан боядаш буд

بی‌هنر گر گنج یابد ممتحن بایدش بود

Бо ҳунар бечиз агар монад набошад мумтаҳан

با هنر بی‌چیز اگر ماند نباشد ممتحن

Гар ҳунар бошад малик неъмат набошад ҷузи раҳе

گر هنر باشد ملک نعمت نباشد جز رهی

Вар санам гардад ҳунар неъмат набошад ҷузи шмн

ور صنم گردد هنر نعمت نباشد جز شمن

Аз ҳунари мари хештанро шӯи яке чанбари талаб

از هنر مر خویشتن را شو یکی چنبر طلب

То бияёд сад ҳазорон бешат аз неъмати расан

تا بیاید صد هزاران بیشت از نعمت رسن

Тухми бахти нек , пўро , нест чизеи ҷузи ҳунар

تخم بخت نیک، پورا، نیست چیزی جز هنر

Бори бахти некат аз шохи ҳунар бояд чудан

بار بخت نیکت از شاخ هنر باید چدن

Беҳунар бо мол ва бо шоҳӣ набошад некбахт

بی‌هنر با مال و با شاهی نباشد نیکبخت

Бо ҳунари ҳаргиз ба меҳнат дар намонад мари тҳн

با هنر هرگز به محنت در نماند مر تهن

Аз сари шамшер ва аз нӯк қалам зояд ҳунар ,

از سر شمشیر و از نوک قلم زاید هنر،

эй бародар , ҳамчуи нур аз нору нор аз норван

ای برادر، همچو نور از نار و نار از نارون

Марди доноро чу бар дилҳо сухан хоҳад набшат

مرد دانا را چو بر دلها سخن خواهد نبشت

Худ қалам бошад забони андари миёни анҷуман

خود قلم باشد زبان اندر میان انجمن

Чун шуд обистан ба ҳикматҳо забони марди илм

چون شد آبستن به حکمت‌ها زبان مرد علم

Теғ бояд то биорад зодани обистани сухан

تیغ باید تا بیارد زادن آبستن سخن

Аз забони беҳтарини халқи беҳтар дайн назод ,

از زبان بهترین خلق بهتر دین نزاد،

Чун шунидӣ , ҷуз биорӣ ӣ теғи тези бўолҳсн

چون شنیدی، جز بیاری‌ی تیغ تیز بوالحسن

Аз сухани вази теғи зоди ин дайн , азон омад қавӣ

از سخن وز تیغ زاد این دین، ازان آمد قوی

Дайни талаб ,гар май ҳунари ҷўӣӣ , раҳо кун макру фан

دین طلب، گر می هنر جوئی، رها کن مکر و فن

Бе ҳунари дон , назд бедайн , ҳам қалами ҳам теғ ро

بی‌هنر دان، نزد بی‌دین، هم قلم هم تیغ را

Чун набошад дайн набошад калаку оҳанро саман

چون نباشد دین نباشد کلک و آهن را ثمن

Брҳмн дар ҳинд бар чндоли нокас фазл дошт

برهمن در هند بر چندال ناکس فضل داشت

Бандаи дайн ва ҳунар нашигифт агар шуд брҳмн

بندهٔ دین و هنر نشگفت اگر شد برهمن

Модару мояи ҳунар дайн аст нашигифт ар ҳунар

مادر و مایهٔ هنر دین است نشگفت ار هنر

Ҷуз ба зери моя ва модар намегирад ватан

جز به زیر مایه و مادر نمی‌گیرد وطن

Дайн гиромӣ шуд ба доно ва , ба нодони хори гашт

دین گرامی شد به دانا و، به نادان خوار گشت

Пеши нодони дайн чу пеш гов бошад ёсуман

پیش نادان دین چو پیش گاو باشد یاسمن

Ҳамчуи карбосӣ ки аз як нима зу мршоаҳ ро

همچو کرباسی که از یک نیمه زو مرشاه را

Қртаҳ ояд ваз дигар нимаи ҷуҳудиро кафан

قرطه آید وز دگر نیمه جهودی را کفن

Мард бедайн гов бошад то надории банкаш

مرد بی‌دین گاو باشد تا نداری بانکش

Мари туро , пўро , ҳамеи мардум ба дайн бояд шудан

مر تو را، پورا، همی مردم به دین باید شدن

Он сухан бошад сухани наздики ман каз дайн буд

آن سخن باشد سخن نزدیک من کز دین بود

Он сухан каз дайн бурун бошад чаҳ бошад ? ҳину ҳн

آن سخن کز دین برون باشد چه باشد؟ هین و هن

Гар ба дили бино шудаи сетии роҳи динӣ пеш туаст

گر به دل بینا شده‌ستی راه دینی پیش توست

Гоҳ аз ин сӯи гоҳ аз он сӯ чунат бояд тохтан ?

گاه از این سو گاه از آن سو چونت باید تاختن؟

Дайни яке ҷомааст чун доноаши пӯшади поку нав

دین یکی جامه است چون داناش پوشد پاک و نو

Боз чун нодонаши пӯшад чу гилӣмии пари дрн

باز چون نادانش پوشد چو گلیمی پر درن

Чун ки бино шуд ба буии ҷомаи Юсуфи падараш

چون که بینا شد به بوی جامهٔ یوسف پدرش

Зон сипас ки ши чашми нобӣнои ббўд аз баси мҳн ?

زان سپس که‌ش چشم نابینا ببود از بس محن؟

Ваз чаҳ монадӣ ту ба ҳар ду чашми нобӣно кунун

وز چه ماندی تو به هر دو چشم نابینا کنون

Гар фиристодааст сӯии ту Муҳамади перҳан ?

گر فرستاده است سوی تو محمد پیرهن؟

ё туро аз перҳан худ нест , эй ҷоҳил , хабар

یا تو را از پیرهن خود نیست، ای جاهل، خبر

Рӯзу шаб зон мондае бо ҳоиҳоиу мФттн

روز و شب زان مانده‌ای با هایهای و مفتتن

Дайни зи феъл бад намонад поки ҷуз дар поки дил

دین ز فعل بد نماند پاک جز در پاک دل

Шери покиза куҷо бошад дар олӯдаи лаган ?

شیر پاکیزه کجا باشد در آلوده لگن؟

Рости гӯйу тоъати ор ва пок бошу илми ҷӯй

راست گوی و طاعت آر و پاک باش و علم جوی

Фавҷи девонро бад-ӣни маърӯфи лашкарҳо шикан

فوج دیوان را بدین معروف لشکرها شکن

Гар дилат бар неки ҳамсояи зи ҳасад кӣна гирифт

گر دلت بر نیک همسایه ز حسد کینه گرفت

Кӣнаи т аз бади феъли ҷони хеш бояд охтн

کینه‌ت از بد فعل جان خویش باید آختن

эй мунофиқ , ё мусулмон бош ё кофар ба дил

ای منافق، یا مسلمان باش یا کافر به دل

Чунат бояд бо худованди ин дўолк бохтан ?

چونت باید با خداوند این دوالک باختن؟

Аз дили ҳамсоя гар мекунад хоҳии кини хеш

از دل همسایه گر می‌کند خواهی کین خویش

Аз дили хеши ин замонаи кин ҳамсоя бикун

از دل خویش این زمانه کین همسایه بکن

Ҳамчунон бошам туро ман чун ту бошӣ мари маро

همچنان باشم تو را من چون تو باشی مر مرا

Гар ҳамеи дебоат бояд ҷуз ки абрешими матн

گر همی دیبات باید جز که ابریشم متن

Шеъри ҳуҷҷатро бихон , эй ҳӯшёр ,у ёди гир

شعر حجت را بخوان، ای هوشیار، و یاد گیر

Шеър ӯ дар дили туро шаҳдасту андари лаби лбн

شعر او در دل تو را شهد است و اندر لب لبن