Ин ҷаҳон хобаст , хоб , эй пӯри боб
این جهان خواب است، خواب، ای پور باب
Шод чун бошӣ бад-ӣни ошуфтаи хоб ?
شاد چون باشی بدین آشفته خواب؟
Равшанӣ ӣ чашми марои хуши хуши бабрад
روشنییْ چشم مرا خوش خوش ببرد
Равшаняш , эй рўшноӣӣ ӣ чашми боб
روشنیش، ای روشنائییْ چشم باب
Тобу нур аз рӯй ман май баради моҳ
تاب و نور از روی من میبرد ماه
Тобу нураши гашт яксар печу тоб
تاب و نورش گشت یکسر پیچ و تاب
Печу тобиши нуру тоб аз ман бабрад
پیچ و تابش نور و تاب از من ببرد
То бимонадам тофта бенуру тоб
تا بماندم تافته بینور و تاب
Офтобам шуд ба мағриб чун басӣ
آفتابم شد به مغرب چون بسی
Бар серум бигузашт тобони офтоб
بر سرم بگذشت تابان آفتاب
Ҷузи шикори мардум , эй ҳушёри пӯр ,
جز شکار مردم، ای هشیار پور،
Нест чизеи кори ин парони уқоб
نیست چیزی کار این پرّان عقاب
Ин уқоб аз кӯҳ чун сари барзанад
این عقاب از کوه چون سر برزند
Аз ҷаҳон яксар буруни пурди ғроб
از جهان یکسر برون پرّد غراب
Гирди ранҷу ғам чу бар мардум расад
گرد رنج و غم چو بر مردم رسد
Зӯдтар мепер гардад марди шоб
زودتر می پیر گردد مرد شاب
Чун марои перии зи рӯз ва шаб расед
چون مرا پیری ز روز و شب رسید
Нест рӯзу шаб ҳамоно ҷузи азоб
نیست روز و شب همانا جز عذاب
Ҳарчӣ ноз ва хуб кардаш гашти чарх
هرچه ناز و خوب کردش گشت چرخ
Ҳам зи гардиш зуд гардад зишту хоб
هم ز گردش زود گردد زشت و خاب
Дили бад-ӣни ошуфтаи хоб андар мабанд
دل بدین آشفته خواب اندر مبند
Пеши кӯ аз ту битобад зу битоб
پیش کو از تو بتابد زو بتاب
Зини сароби ташнаи каш парҳез кун
زین سراب تشنهکش پرهیز کن
Ташнагон бисёр куштаи сети ин сароб
تشنگان بسیار کشتهست این سراب
Рӯй тозаи ти зии сароб ӯ манеҳ
روی تازهت زی سراب او منه
То наризад зон сароб аз рӯяти об
تا نریزد زان سراب از رویت آب
Гараш бнкўҳӣ надорад боку шарм
گرش بنکوهی ندارد باک و شرم
Вараш бинавозӣ наёбӣ зу савоб
ورش بنوازی نیابی زو ثواب
Гарчи бехайраст гетӣ , мард ро
گرچه بیخیر است گیتی، مرد را
Зу шавад ҳосил ба дониши хайри ноб
زو شود حاصل به دانش خیر ناب
Гарчи хоку об , сабз ва тоза нест
گرچه خاک و آب، سبز و تازه نیست
Сабз аз об ва хок шуд тозаи сдоб
سبز از آب و خاک شد تازه سداب
Гарчи дар гетӣ наёбӣ ҳеҷ фазл
گرچه در گیتی نیابی هیچ فضل
Мард аз ӯ фозил шудаасту зўдёб
مرد از او فاضل شدهاست و زودیاب
Ин ҷаҳони алФнҷи гоҳ илм туаст
این جهان الفنجگاه علم توست
Сар мазан чун хар дар ин хонаи хароб
سر مزن چون خر در این خانهٔ خراب
Кишт варзат кард бояд бар замин
کشت ورزت کرد باید بر زمین
Ҷанг ноед бо заминат на итоб
جنگ ناید با زمینت نه عتاب
Мардумон чун кӯдакон беҳаш анд
مردمان چون کودکان بیهشاند
Венаи дабиристон илмаст аз ҳисоб
وین دبیرستانِ علم است از حساب
Шуғли кӯдак дар дабиристонаш нест
شغل کودک در دبیرستانش نیست
Ҷуз ки хондан ё савол ва ё ҷавоб
جز که خواندن یا سؤال و یا جواب
Чун напурсӣ зи Авестоади хеши ту ?
چون نپرسی ز اوستاد خویش تو؟
Чунки нгшоӣӣ бирав некӯи хитоб ?
چونکه نگشائی برو نیکو خطاب؟
Зини ҳазорон шамъ ки он ояд падед
زین هزاران شمع کهآن آید پدید
То бибандад рӯй чарх аз шаби ниқоб
تا ببندد روی چرخ از شب نقاب
Рӯй хоку мӯии гардони чарх ро
روی خاک و مویِ گردانچرخ را
Ин сияҳи парда ниқобасту хизоб
این سیهپرده نقاب است و خضاب
Нек бингар кандар ин хаймаи кабӯд
نیک بنگر کاندر این خیمهٔ کبود
Чун фитодааст , эй писар , чандини шитоб
چون فتاده است، ای پسر، چندین شتاب
Гар зи баҳр мардумаст ин , пас чаро
گر ز بهر مردم است این، پس چرا
Хоки пар мӯрасту пари мору збоб ?
خاک پر مور است و پر مار و ذباب؟
Вари ҳаме обод хоҳад хок ро
ور همی آباد خواهد خاک را
Чунки зи ободии Фзўнстши хароб ?
چونکه ز آبادی فزونستش خراب ؟
Ҷуз бар аспи илму бағали ҷусту ҷӯй
جز بر اسپ علم و بَغْلِ جست و جوی
Халқи натавонади гузаштани зини уқоб
خلق نتواند گذشتن زین عقاب
Ин ҳаме гуяд « бибояд ҷусти азин
این همی گوید «بباید جست ازین
То падед ояд савоб аз носавоб »
تا پدید آید صواب از ناصواب»
Ваон ҳаме гуяд « чунин беҳуда ҳо
وان همی گوید «چنین بیهودهها
Даври дор аз ман , ?ҳулло пуркун шароб ,
دور دار از من، هلا پرکن شراب،
Кори дунёро ҳамон донад ки кард ,
کار دنیا را همان داند که کرد،
Ратл пар кун , равад баркаш бар рубоб ,
رطل پر کن، رود برکش بر رباب،
Ратл пар кун васфи ишқи дъди гӯй
رطل پر کن وصف عشق دعد گوی
То чаҳ шуд кораш ба охир бо рубоб »
تا چه شد کارش به آخر با رباب»
эй писар , машғӯли ин дунёсти халқ
ای پسر، مشغول این دنیاست خلق
Чун ба мурдораст машғӯлӣ ӣ клоб
چون به مردار است مشغولییْ کلاب
Гар на гиреҳгӣ бар раҳи гиреҳгони Марв
گر نه گرگی بر ره گرگان مرو
Гўспндтро марони сӯии зӣоб
گوسپندت را مران سوی ذئاب
Деви ҷаҳлатро ба панд ман бабанд
دیو جهلت را به پند من ببند
Панд шояд деви ҷаҳлатро таноб
پند شاید دیو جهلت را طناب
Бар фалак бояд шудан аз роҳи панд
بر فلک باید شدن از راه پند
эй бародар , чун дуои мустаҷоб
ای برادر، چون دعای مستجاب