Гар нахоҳӣ эй писар то хештан маҷнӯн кунӣ

گر نخواهی ای پسر تا خویشتن مجنون کنی

Пушти пеши ин ва он пас чун ҳаме чун навен кунӣ ?

پشت پیش این و آن پس چون همی چون نون کنی؟

Дилати хона орзӯ гаштаст ва заҳраст орзӯ

دلت خانهٔ آرزو گشتست و زهر است آرزو

Заҳри қотилро чаро бо дили ҳаме маъҷун кунӣ ?

زهر قاتل را چرا با دل همی معجون کنی؟

Хам з навен пушти ту ҳам дар замон берун шавад

خم ز نون پشت تو هم در زمان بیرون شود

Гар ту хами орзӯро аз шикам берун кунӣ

گر تو خم آرزو را از شکم بیرون کنی

зи орзӯии онкии рӯзии занат кадбону шавад

ز آرزوی آنکه روزی زنت کدبانو شود

Чун тани озоди худро банда хотун кунӣ ?

چون تن آزاد خود را بندهٔ خاتون کنی؟

Даҳ тан аз ту зард рӯй ва бе навои хспди ҳаме

ده تن از تو زرد روی و بی نوا خسپد همی

То ба гулгун май ҳамеи ту рӯй худ гулгун кунӣ

تا به گلگون می همی تو روی خود گلگون کنی

Гар ту маҷнӯнӣ аз ин бе донишии пас хештан

گر تو مجنونی از این بی‌دانشی پس خویشتن

Чун ба май хӯрдани дигарбораи ҳаме маҷнӯн кунӣ ?

چون به می خوردن دگرباره همی مجنون کنی؟

Зари ҳамеи хоҳӣ ки пошӣ май хурӣ бо ҳурён

زر همی خواهی که پاشی می خوری با حوریان

Сари зи ръноӣии гуҳӣ айдуну гоҳ айдун кунӣ

سر ز رعنائی گهی ایدون و گاه ایدون کنی

Гар на девона шудаи сетӣ чун сари ҳушёри хеш

گر نه دیوانه شده‌ستی چون سر هشیار خویش

Аз бухори ганд май таблии пар аз ҳпиўн кунӣ ?

از بخار گند می طبلی پر از هپیون کنی؟

Хуши бихандӣ бар сурӯди мутриб ва овоз равад

خوش بخندی بر سرود مطرب و آواز رود

Вари туоне доманаши пари лؤлؤ макнун кунӣ

ور توانی دامنش پر لؤلؤ مکنون کنی

Вар ба дарвешӣ закотат дод бояд як дирам

ور به درویشی زکاتت داد باید یک درم

Табъро аз нохушӣ чун мор ва мозриўн кунӣ

طبع را از ناخوشی چون مار و مازریون کنی

Гоҳ бе шодии бихандии хира чун девонагон

گاه بی‌شادی بخندی خیره چون دیوانگان

Гоҳ беанда ба хираи хештан маҳзун кунӣ

گاه بی‌انده به خیره خویشتن محزون کنی

Он кунӣ аз беҳшӣ каз шарми онгар баррасӣ

آن کنی از بی‌هشی کز شرم آن گر بررسی

Вақти ҳушёрӣ азанда рӯй чун тоъӯн кунӣ

وقت هشیاری از انده روی چون طاعون کنی

Дард нодонӣ биринҷанд туро тарсами ҳаме

درد نادانی برنجاند تو را ترسم همی

Дарди нодонятро чун на ба илм афсун кунӣ ?

درد نادانیت را چون نه به علم افسون کنی؟

Хона Эй карда сетии андари дили зи ҷаҳл ва ҳар замон

خانه‌ای کرده‌ستی اندر دل ز جهل و هر زمان

Он ҳамеи хоҳӣ ки дар ваии нақш гӯногӯн кунӣ

آن همی خواهی که در وی نقش گوناگون کنی

Хонаи ҳуши ту сар бар гунбад гардун кашад

خانهٔ هوش تو سر بر گنبد گردون کشد

Гар ту хона беҳширо бар замин ҳомӯн кунӣ

گر تو خانهٔ بی‌هشی را بر زمین هامون کنی

Дил хазина туаст шояд кондрў аз баҳри дайн

دل خزینهٔ توست شاید کاندرو از بهر دین

Бому бум аз илмсозӣ вази хирад прҳўн кунӣ

بام و بوم از علم سازی وز خرد پرهون کنی

Мӯшу мори андари хазинаи хеши мФгни хайри хайр

موش و مار اندر خزینهٔ خویش مفگن خیر خیر

Гар надорӣ дару гавҳари кондрў мхзўн кунӣ

گر نداری در و گوهر کاندرو مخزون کنی

Даст бар парҳездору хуби гӯйу илми ҷӯй

دست بر پرهیزدار و خوب گوی و علم جوی

То ба андаки рӯзгории хештан қорун кунӣ

تا به اندک روزگاری خویشتن قارون کنی

Гирди донои гирду гардани қавл ӯро нарми дор

گرد دانا گرد و گردن قول او را نرم‌دار

Гар ҳамеи хоҳӣ ки ҷои хеш бар гардун кунӣ

گر همی خواهی که جای خویش بر گردون کنی

Гар шараф ёбад зи дониши ҷонат бар гардун шавад

گر شرف یابد ز دانش جانت بر گردون شود

Лекини андар чоҳ монад дун ,гар ӯро дун кунӣ

لیکن اندر چاه ماند دون، گر او را دون کنی

Хештанро чун ба роҳ доду адлу дайн рӯй

خویشتن را چون به راه داد و عدل و دین روی

Гарчи аФридўн нае баргоҳ аФридўн кунӣ

گرچه افریدون نه‌ای برگاه افریدون کنی

Гар ҳамеи доне ки хонааст ин гули мснўни ту ро

گر همی دانی که خانه است این گل مسنون تو را

Чун ҳамаи кӯшиши зи баҳри ин гул мснўн кунӣ ?

چون همه کوشش ز بهر این گل مسنون کنی؟

Ҷон ба собӯни хирад боядат шустан , кини ҷасад

جان به صابون خرد بایدت شستن، کین جسد

Тира монадгар Марвро ҷумла дар собӯн кунӣ

تیره ماند گر مرو را جمله در صابون کنی

Орзӯи дорӣ ки дар боғи падари нави хона Эй

آرزو داری که در باغ پدر نو خانه‌ای

Барфарозии вонгаҳеи онро ба зар мдҳўн кунӣ

برفرازی وانگهی آن را به زر مدهون کنی

Аз гулобу машксозӣ хишт ӯро обу хок

از گلاب و مشک سازی خشت او را آب و خاک

Дар зи авд ва , фарш ӯ рӯмӣ ва буқаламун кунӣ

در ز عود و، فرش او رومی و بوقلمون کنی

Ман гирифтам кин мурод ояд ба ҳосили мари ту ро

من گرفتم کین مراد آید به حاصل مر تو را

Вар бихоҳӣ сад чунин ва низ азин афзӯн кунӣ

ور بخواهی صد چنین و نیز ازین افزون کنی

Гар бимонад бо ту ин хонаи ман он хоҳам ки ту

گر بماند با تو این خانه من آن خواهم که تو

То ба фардои нФгнии ин кори бал акнӯн кунӣ

تا به فردا نفگنی این کار بل اکنون کنی

Вар нахоҳад монад бо ту боғу хона , хайри хайр

ور نخواهد ماند با تو باغ و خانه، خیر خیر

Хештанро ранҷа чун дорӣ ва чун шмъўн кунӣ ?

خویشتن را رنجه چون داری و چون شمعون کنی؟

Гар касе гуядат « баси некӯи ҷавонӣ , шодбош ! »

گر کسی گویدت «بس نیکو جوانی، شادباش!»

Шодмони гардӣу рухи ҳамранг озриўн кунӣ

شادمان گردی و رخ همرنگ آذریون کنی

Чунат гуяд « дайри зӣ ! » пас дайр бояд зистан

چونت گوید «دیر زی!» پس دیر باید زیستن

Гар ҳамеи кор эй ҳунари пеша бар ин қонӯн кунӣ

گر همی کار ای هنر پیشه بر این قانون کنی

Зиндагӣу шодии андари илм дайнаст , эй писар

زندگی و شادی اندر علم دین است، ای پسر

Хештанро ,гар на мастӣ , масту маҷнӯн чун кунӣ ?

خویشتن را، گر نه مستی، مست و مجنون چون کنی؟

Гар ба шористони илм андар бигирӣ хона Эй

گر به شارستان علم اندر بگیری خانه‌ای

Рӯзи хеши имрӯзу фардои фаррух ва маймун кунӣ

روز خویش امروز و فردا فرخ و میمون کنی

Рӯзи ту ҳаргиз ба имони саъду маймун кӣ шавад

روز تو هرگز به ایمان سعد و میمون کی شود

Чун ту бар Иблиси малъуни хештан мафтӯн кунӣ ?

چون تو بر ابلیس ملعون خویشتن مفتون کنی؟

Дастҳомон стмгор аз ту кӯтаҳ кӣ шавад

دست هامان ستمگار از تو کوته کی شود

Чун ту андари шаҳри имони хутба бар ҳорӯн кунӣ ?

چون تو اندر شهر ایمان خطبه بر هارون کنی؟

Бед бе бории зи нодонӣ , валикини зин сипас

بید بی‌باری ز نادانی، ولیکن زین سپس

Гар ба дониши ранҷи бинии бедро зайтӯн кунӣ

گر به دانش رنج بینی بید را زیتون کنی

Бахти ту гарчи зи нодонии қарин моҳӣ аст

بخت تو گرچه ز نادانی قرین ماهی است

Чун биомузяш бо моҳи само мақрун кунӣ

چون بیاموزیش با ماه سما مقرون کنی

Шеъри ҳуҷҷатро бихону сӯии дониши роҳи ҷӯй

شعر حجت را بخوان و سوی دانش راه جوی

Гар ҳамеи хоҳӣ ки ҷону дил ба дайн марҳӯн кунӣ

گر همی خواهی که جان و دل به دین مرهون کنی

Чун гушоишҳои динии ту з лафзаш бишинавӣ

چون گشایش‌های دینی تو ز لفظش بشنوی

Сухра зон пас бар гушоишҳои афлотӯн кунӣ

سخره زان پس بر گشایش‌های افلاطون کنی

Вари зи нури офтобаш баҳр гирад хотират

ور ز نور آفتابش بهر گیرد خاطرت

Пеши равшани хотирати мари моҳро ърҷўн кунӣ

پیش روشن خاطرت مر ماه را عرجون کنی

Аз ту хоҳанд об азон пас корвони ташнагон

از تو خواهند آب ازان پس کاروان تشنگان

Хору ташнагар азинон рӯй зӣ Ҷайҳун кунӣ

خوار و تشنه گر ازینان روی زی جیحون کنی

Фахр ҷӯяд бар ҳакямони ҷони суқроти бузург

فخر جوید بر حکیمان جان سقراط بزرگ

Гар ту эй ҳуҷҷати Марвро пеши худ мозўн кунӣ

گر تو ای حجت مرو را پیش خود ماذون کنی