эй ғарра шуда ба подшоӣӣ

ای غره شده به پادشائی

Беҳтар бингар ки худ кҷоӣӣ

بهتر بنگر که خود کجائی

Он кас ки ба банд баста бошад

آن کس که به بند بسته باشد

Ҳаргиз ки диҳадаш подшоӣӣ ?

هرگز که دهدش پادشائی؟

Ту сӯии хиради зи бандагонӣ

تو سوی خرد ز بندگانی

Зеро ки ба зери бндҳоӣӣ

زیرا که به زیر بندهائی

Гар банда нае чаро на аз танат

گر بنده نه‌ای چرا نه از تنت

Ин чанд гиреҳ на бар гшоӣӣ ?

این چند گره نه بر گشائی؟

Зини банди гарон ки ин тан туаст

زین بند گران که این تن توست

Чун ҳеҷ набоядат рҳоӣӣ ?

چون هیچ نبایدت رهائی؟

Пас шоҳ чигунае ту бо банд

پس شاه چگونه‌ای تو با بند

Чун бандаи хешу мбтлоӣӣ ?

چون بندهٔ خویش و مبتلائی؟

Гар шоҳ тӯй бубахшу мисатон

گر شاه توی ببخش و مستان

Чизеи ту зи шаҳру рўстоӣӣ

چیزی تو ز شهر و روستائی

Зеро ки зи халқ хостани чиз

زیرا که ز خلق خواستن چیز

Шоҳӣ набӯд буд гдоӣӣ

شاهی نبود بود گدائی

ё боз шаҳаст ё ту бозӣ

یا باز شه است یا تو بازی

Зеро ки чу боз май рбоӣӣ

زیرا که چو باز می‌ربائی

Ваонро ки ба мол ва ҷон кунӣ қасд

وان را که به مال و جان کنی قصد

Худ боз нае ки аждҳоӣӣ

خود باز نه‌ای که اژدهائی

Гетӣ , псро , ду дар сроӣӣ аст

گیتی، پسرا، دو در سرائی است

Ту баста дар ин ду дар сроӣӣ

تو بسته در این دو در سرائی

Берунат баранд аз дар марг

بیرونت برند از در مرگ

Чун аз дар будаш андроӣӣ

چون از در بودش اندرآئی

Пайваста шудӣ ба хок то зу

پیوسته شدی به خاک تا زو

намерой наёядат ҷдоӣӣ

می‌رای نیایدت جدائی

Гар рой бақо кунӣ дар ин ҷой

گر رای بقا کنی در این جای

Беҳуда дароӣу сусти роӣӣ

بیهوده درای و سست رائی

Венаи чарх ки ши инчи худ бақо нест

وین چرخ که‌ش ایچ خود بقا نیست

Ту бар тамаъи бақои чроӣӣ ?

تو بر طمع بقا چرائی؟

Гар май ба хиради дуруст монда аст

گر می به خرد درست مانده است

Ин бар шудаи чархи осёӣӣ

این بر شده چرخ آسیائی

Ҳар кӯ ба хиради бақои наёбад

هر کو به خرد بقا نیابد

Беҳудаи чроӣӣ эй чроӣӣ

بیهوده چرائی ای چرائی

Гар ту бихарад бадӣ нагаштӣ

گر تو بخرد بدی نگشتی

Яктои қади ту чунин дўтоӣӣ

یکتا قد تو چنین دوتائی

эй гов ! чароӣ шери маргӣ

ای گاو! چرای شیر مرگی

Бандяш ки пеш ӯ нёӣӣ

بندیش که پیش او نیائی

Ту ҷуз ки зи баҳри ин қавии шер

تو جز که ز بهر این قوی شیر

Аз модари хеш май нзоӣӣ

از مادر خویش می‌نزائی

Аз коҳиш ва нестӣ биандеш

از کاهش و نیستی بیندیش

Имрӯз ки ҳастӣу Фзоӣӣ

امروز که هستی و فزائی

Дандони ҷаҳон ҳамят хоед

دندان جهان همیت خاید

эй биҳдаҳ , жож чанд хоӣӣ ?

ای بیهده، ژاژ چند خائی؟

Онҷо ки шӯии ҳамеи бпоидт

آنجا که شوی همی بپایدت

Винҷоӣ ҳамеша май нпоӣӣ

وینجای همیشه می نپائی

Бар тарафи ду раҳ чу марди гмраҳ

بر طرف دو ره چو مرد گمره

Акнӯн ҳайрону ҳоиҳоӣӣ

اکنون حیران و هایهائی

Хӯрдӣ ва задӣу тохти як чанд

خوردی و زدی و تاخت یک چند

Вокнўн ки нмондти он рўоӣӣ

واکنون که نماندت آن روائی

Як чанд чу гови монда аз кор

یک چند چو گاو مانده از کار

Шӯи зҳдФрўшу порсоӣӣ

شو زهدفروش و پارسائی

эй бӯда басӣ чу аспи нави зин ,

ای بوده بسی چو اسپ نو زین،

Имрӯзи яке куҳани ҳноӣӣ

امروز یکی کهن حنائی

Ҷоҳил нарасад ба порсоӣӣ

جاهل نرسد به پارسائی

Беҳудаи хула чаро дроӣӣ ?

بیهوده خله چرا درائی؟

Он бас набӯд ки рӯйу зону

آن بس نبود که روی و زانو

Бар хок бимолӣу бсоӣӣ ?

بر خاک بمالی و بسائی؟

Гар сӯии ту порсоӣӣаст ин

گر سوی تو پارسائی است این

Валлоҳ ки ту деви пари хтоӣӣ

والله که تو دیو پر خطائی

Зеро ки нахусти илм бояд

زیرا که نخست علم باید

То беш худоиро бшоӣӣ

تا بیش خدای را بشائی

Ҳаргизи набард касе ба бозор

هرگز نبرد کسی به بازار

Нобихтаҳи гандуми баҳоӣ

نابیخته گندم بهائی

Пари хоку хасии ту эй нигунсор

پر خاک و خسی تو ای نگونسار

Аз бехурдӣ ва аз мроӣӣ

از بی‌خردی و از مرائی

Ҳарчанд ба шахси ҳамчуи доно

هرچند به شخص همچو دانا

Бо чокару асп ва бо рдоӣӣ

با چاکر و اسپ و با ردائی

Чун як сухани хатои бгўӣӣ

چون یک سخن خطا بگوئی

Баҳри ҷаҳли ту он диҳад гўоӣӣ

بهر جهل تو آن دهد گوائی

эй гашта куҳан ба кори девӣ

ای گشته کهن به کار دیوی

Вокнўни бнўӣ шудаи хдоӣӣ

واکنون بنوی شده خدائی

Акнӯн мардуми шӯйгар аз дил

اکنون مردم شوی گر از دل

Девӣ ба хиради фурӯи здоӣӣ

دیوی به خرد فرو زدائی

Шўроби зи қаъри тираи дарё

شوراب ز قعر تیره دریا

Чун пок шавад шавад смоӣӣ

چون پاک شود شود سمائی

Ойина азиз шуд сӯии мо

آئینه عزیز شد سوی ما

Чун нур гирифту рўшноӣӣ

چون نور گرفت و روشنائی

Бо илмгар ошнои шӯии ту

با علم گر آشنا شوی تو

Бо зуҳд биёбӣ ошноӣӣ

با زهد بیابی آشنائی

Бо ҷаҳли мҷўии зуҳди азиро

با جهل مجوی زهد ازیرا

Каз ҷғд наёядат ҳмоӣӣ

کز جغد نیایدت همائی

эй ҷоҳил чун шӯй ба масҷид ?

ای جاهل چون شوی به مسجد؟

эй ташна чаро кунӣ сқоӣӣ ?

ای تشنه چرا کنی سقائی؟

Гар ҷаҳд кунӣ , ба илм аз ин чоҳ

گر جهد کنی، به علم از این چاه

Як рӯз ба муштарии броӣӣ

یک روز به مشتری برآئی

Дар хӯрд санои шӯй ба дониш

در خورد ثنا شوی به دانش

Ҳарчанд ки дар хури ҳҷоӣӣ

هرچند که در خور هجائی

Хуршеди шӯии қавӣ ба дониш

خورشید شوی قوی به دانش

Ҳарчанд заъиф чун сҳоӣӣ

هرچند ضعیف چون سهائی

Як рӯзи чунон шӯй ба кӯшиш

یک روز چنان شوی به کوشش

Комрўзи чунон ҳамеи нмоӣӣ

کامروز چنان همی نمائی

Дониши самари дарахт дайн аст

دانش ثمر درخت دین است

Бршў ба дарахти мстФоӣӣ

برشو به درخت مصطفائی

То миваи ҷонФзои ёбӣ

تا میوهٔ جانفزای یابی

Дар сояи барги мртзоӣӣ

در سایهٔ برگ مرتضائی

Чизеи аҷабӣ нишонат додам

چیزی عجبی نشانت دادم

Зеро ки ту ошнои моӣӣ

زیرا که تو آشنای مائی

Зон миваи шӯии қавӣу боқӣ

زان میوه شوی قوی و باقی

Гар бар раҳ ҷустани бқоӣӣ

گر بر ره جستن بقائی

Ҳарчанд ки бе баҳои гилӣмӣ

هرچند که بی‌بها گلیمی

Дебои накӯи шӯии баҳоӣ

دیبای نکو شوی بهائی

Аз ҳуҷҷати гири панду ҳикмат

از حجت گیر پند و حکمت

Гар ҳикмату пандро сзоӣӣ

گر حکمت و پند را سزائی

Бо нави суханон ӯ куҳани гашт

با نو سخنان او کهن گشت

Он шуҳраи мақолати ксоӣӣ

آن شهره مقالت کسائی