Аё дида то рӯзи шабҳои торӣ

ایا دیده تا روز شب‌های تاری

Бар ин тахти сахти ин мудаввари иморӣ

بر این تخت سخت این مدور عماری

Биандеш некӯ ки чун бе гуноҳӣ

بیندیش نیکو که چون بی‌گناهی

Ба банди гарони бастаи андари ҳисорӣ

به بند گران بسته اندر حصاری

Туро шасти ҳафтод ман банди байнам

تو را شست هفتاد من بند بینم

Агарчӣ ту ӯро сабк май шуморӣ

اگرچه تو او را سبک می‌شماری

Ту андари ҳисори баландӣ ва бе дар

تو اندر حصار بلندی و بی‌در

Валикин нае огаҳ аз боди сорӣ

ولیکن نه‌ای آگه از باد ساری

Бад-ӣн беқарорӣ ҳисорӣ надидам

بدین بی‌قراری حصاری ندیدم

На бандӣ шунидам бад-ӣни устуворӣ

نه بندی شنیدم بدین استواری

Дар ин банду зиндон ба кор ва ба дониш

در این بند و زندان به کار و به دانش

БилФғд бояд ҳамеи номадорӣ

بیلفغد باید همی نامداری

Дар ин банду зиндони сулаймони бад-ӣни ду

در این بند و زندان سلیمان بدین دو

Набувват баҳам кард бо шаҳриёрӣ

نبوت بهم کرد با شهریاری

з бедонишӣ саъбтар нест орӣ

ز بی‌دانشی صعبتر نیست عاری

Ту чун коҳилии сар ба сар низ орӣ

تو چون کاهلی سر به سر نیز عاری

Чаро брнбндии зи дониши азорӣ ?

چرا برنبندی ز دانش ازاری؟

Надории ҳамеи шарми азин беазорӣ !

نداری همی شرم ازین بی‌ازاری!

Биомуз то дайн биёбӣ азиро

بیاموز تا دین بیابی ازیرا

з беилмӣ ояд ҳам бе Фсорӣ

ز بی‌علمی آید هم بی‌فساری

Туро ҷони доно ва ин кор кун тан

تو را جان دانا و این کار کن تن

Ато дод яздони додари борӣ

عطا داد یزدان دادار باری

зи баҳр чаҳ ? то тан ба дунёу дайн дар

ز بهر چه؟ تا تن به دنیا و دین در

Диҳад ҷону дилро раҳеи вори ёрӣ

دهد جان و دل را رهی‌وار یاری

Хирад ёфтӣ то марин ҳардуон ро

خرد یافتی تا مرین هردوان را

Ба илму амал дар ба эдар бидорӣ

به علم و عمل در به ایدر بداری

зи ҷаҳли ту акнӯн ҳамеи ҷони доно

ز جهل تو اکنون همی جان دانا

Кунад пешкори туро пешкорӣ

کند پیشکار تو را پیشکاری

Азинаст ҷонати зи дониши пиёда

ازین است جانت ز دانش پیاده

Вазин ту ба тани ҷилду чобуки саворӣ

وزین تو به تن جلد و چابک سواری

Ба дониши мари ин пешкори танат ро

به دانش مر این پیشکار تنت را

Раҳо кун аз ин пешкорӣу хорӣ

رها کن از این پیشکاری و خواری

Аҷаб нестгар ҷонат хорасту ҳайрон

عجب نیست گر جانت خوار است و حیران

Чу тани маст хуфтааст аз беш хорӣ

چو تن مست خفته است از بیش خواری

Ҷуз аз баҳр илмат набастанд лекин

جز از بهر علمت نبستند لیکن

Ту аз нобакоряти машғӯли корӣ

تو از نابکاریت مشغول کاری

Туро банд карданд то дев бар ту

تو را بند کردند تا دیو بر تو

Наёбади магари қудрату комгорӣ

نیابد مگر قدرت و کامگاری

Чаҳ судаст аз ин банд чун девро ту

چه سود است از این بند چون دیو را تو

Ба ҷону тан хеш мебаргуморӣ ?

به جان و تن خویش می برگماری؟

Ба тъўизи бозу чаҳ машғӯли гаштӣ ?

به تعویذ بازو چه مشغول گشتی؟

Ки девӣаст бозуати худ сахти корӣ

که دیوی است بازوت خود سخت کاری

Ман аз деви малъун гузаштан наёрам

من از دیو ملعون گذشتن نیارم

Ту аз тоъат ӯ гузаштан наёрӣ

تو از طاعت او گذشتن نیاری

Гузораи шиддати умр ва ту чун сутурон

گذاره شدت عمر و تو چون ستوران

Ҷаҳонро бар умедҳо май гузорӣ

جهان را بر امیدها می‌گذاری

Баҳорон ба умед мива хазоне

بهاران به امید میوهٔ خزانی

Зимистон бар умеди сабзаи баҳорӣ

زمستان بر امید سبزهٔ بهاری

Ҷаҳонои ду рўӣӣ агар рости хоҳӣ

جهانا دو روئی اگر راست خواهی

Ки фарзанди зоӣӣу фарзанди хорӣ

که فرزند زائی و فرزند خواری

Чу мехӯрд хоҳии бихира чаҳ зоӣӣ ?

چو می‌خورد خواهی بخیره چه زائی؟

Вагар май фурӯдоварӣ чун барорӣ ?

وگر می فرود آوری چون برآری؟

Рабӯдии азин ва бидодӣ мари он ро

ربودی ازین و بدادی مر آن را

Чу бозии шикорӣу ози шикорӣ

چو بازی شکاری و آز شکاری

Ба фарзанди шодии зи перӣ пар анда

به فرزند شادی ز پیری پر انده

Туро ҳам ғами алФнҷ ва ҳам ғмгсорӣ

تو را هم غم الفنج و هم غمگساری

Дарахтии бадеъии валикини марин ро

درختی بدیعی ولیکن مرین را

Дарахти туранҷу мари онро чанорӣ

درخت ترنج و مر آن را چناری

Якеро ба гардуни ҳамеи барфарозӣ

یکی را به گردون همی برفرازی

Якеро ба чоҳии фурӯ май фишорӣ

یکی را به چاهی فرو می‌فشاری

НаМонӣ магари гулбуниро , азиро

نمانی مگر گلبنی را، ازیرا

Гуҳитару хуши гули гуҳии хушки хорӣ

گهی تر و خوش گل گهی خشک خاری

Чу дандон мораст хорат , برارد

چو دندان مار است خارت، برآرد

Дамор аз касе ки ш ба хорати бухорӣ

دمار از کسی که‌ش به خارت بخاری

Агар ҷоҳили андари ту бадбахт шуд , ман

اگر جاهل اندر تو بدبخت شد، من

Бад-ӣн аз ту алФғдаҳам бахтиёрӣ

بدین از تو الفغده‌ام بختیاری

Ту бе иллати умри ҷовидӣ аз чаҳ

تو بی‌علت عمر جاویدی از چه

Ҳамеи хоҳӣ аз халқи умри шуморӣ ?

همی خواهی از خلق عمر شماری؟

Гунаҳи корро сӯии оташи далелӣ

گنه‌کار را سوی آتش دلیلی

Кам озорро сӯии ҷинати маҳорӣ

کم‌آزار را سوی جنت مهاری

Ба дониши ҳақи ҷонати бгзор , пўро

به دانش حق جانت بگزار، پورا

Чунон чун ҳақи тан ба хур май гузорӣ

چنان چون حق تن به خور می‌گزاری

зи мору зи товусу Иблиси қисса

ز مار و ز طاووس و ابلیس قصه

зи балхии шунӯдӣ ва низ аз бухорӣ

ز بلخی شنودی و نیز از بخاری

Ту Марӣу товусу Иблис ҳар се

تو ماری و طاووس و ابلیس هر سه

Сазад кин суханро ба ҷони брнгорӣ

سزد کاین سخن را به جان برنگاری

Чу товуси хӯбӣ агар дайн биёбӣ

چو طاووس خوبی اگر دین بیابی

Вагар танати бФрибди он зишти Марӣ

وگر تنت بفریبد آن زشت ماری

Туро ақли товус ва , мораст ҷаҳлат

تو را عقل طاووس و، مار است جهلت

Тани Иблис , бандяш агар ҳӯшёрӣ

تن ابلیس، بندیش اگر هوشیاری

Ҳақиқати биҷавӣ аз суханҳои илмӣ

حقیقت بجوی از سخن‌های علمی

Фасона чу девона чун гӯши дорӣ ?

فسانه چو دیوانه چون گوش داری؟

Ба чашмати ҳамеи мори моҳии намояд

به چشمت همی مار ماهی نماید

Азирои ту аз ҷаҳли сари пари хуморӣ

ازیرا تو از جهل سر پر خماری

Чу аз шер ва аз ангабину хӯриш ҳо

چو از شیر و از انگبین و خورش‌ها

Сухан бишинавӣ хуши бгриӣ ба зорӣ

سخن بشنوی خوش بگریی به زاری

Умедат ба боғ биҳиштаст азиро

امیدت به باغ بهشت است ازیرا

Ки дар орзӯии зёъу ъқорӣ

که در آرزوی ضیاع و عقاری

Биандеш аз он хар ки бар чӯби минбар

بیندیش از آن خر که بر چوب منبر

Ҳамеи пои кӯбад бар алҳони қорӣ

همی پای کوبد بر الحان قاری

Бидон рақсу алҳони ҳаме бар ту хандад

بدان رقص و الحان همی بر تو خندد

Ту аз рақси он хар чаро сўкўорӣ ?

تو از رقص آن خر چرا سوکواری؟

Чаро насипарӣ роҳи илми ҳақиқат ?

چرا نسپری راه علم حقیقت؟

Ба беҳудаҳо ҷону дил чун сипорӣ ?

به بیهوده‌ها جان و دل چون سپاری؟

Ба роҳи сутурон рӯй май ба дайн дар

به راه ستوران روی می به دین در

Ба чоҳ андар афтодӣ аз баси айёрӣ

به چاه اندر افتادی از بس عیاری

Сухан бишинав аз ҳуҷҷату бози раҳи шӯ

سخن بشنو از حجت و باز ره‌شو

Биандеш агар чанд азуи дили фигорӣ

بیندیش اگر چند ازو دل فگاری