эй одамӣ ба сӯрат ва бе ҳеҷ мардумӣ

ای آدمی به صورت و بی‌هیچ مردمی

Чунӣ ба феъли дев чу фарзанди одамӣ ?

چونی به فعل دیو چو فرزند آدمی؟

Гар асп нест астар ва на хар , ту ҳам чн ӯ

گر اسپ نیست استر و نه خر، تو هم چون او

На мардумӣ на дев , яке деви мардумӣ

نه مردمی نه دیو، یکی دیو مردمی

Кам дид чашми ман чу ту зеро ки чун каманд

کم دید چشم من چو تو زیرا که چون کمند

Ҳамвора пари зи печу пар аз тобу пари хамӣ

همواره پر ز پیچ و پر از تاب و پر خمی

Чун хами ҳамеи хурӣ ва ҷузин нестат ҳунар

چون خم همی خوری و جزین نیستت هنر

Пари хами хамӣу бади сайр ва бе ҳунари хамӣ

پر خم خمی و بد سیر و بی‌هنر خمی

Бе ҳеҷ хайру фазлу ҳамаи сари пар аз фузул

بی‌هیچ خیر و فضل و همه سر پر از فضول

Ҳамчун замини шӯра бе кишти пар наме

همچون زمین شورهٔ بی‌کِشت پر نمی

Он ба ки хештани бурҳонии зи ранҷи хеш

آن به که خویشتن برهانی ز رنج خویش

Каз ранҷи хеши зуди шӯй , эй писар , ғамӣ

کز رنج خویش زود شوی، ای پسر، غمی

Каждум ки ранҷ ва дард диҳад мари туро , зи ту

کژدم که رنج و درد دهد مر تو را، ز تو

Рӯзии ҳамон ҳаме бихӯрад бар зи каждумӣ

روزی همان همی بخورد بر ز کژدمی

Андар дамаст каждуми бадро ҳалоки сараш

اندر دم است کژدم بد را هلاک سرْش

Аз феъли бади ту низ сари хешро дамӣ

از فعل بد تو نیز سر خویش را دمی

Аз мардумӣ ба сӯрат ҷисмӣ макун басанд

از مردمی به صورت جسمی مکن بسند

Мардум нае бдонкаҳи ту хубу муҷассамӣ

مردم نه‌ای بدانکه تو خوب و مُجَسّمی

Мардум ба донишии ту чу доно шӯй равост

مردم به دانشی تو چو دانا شوی رواست

Гар ҳиндӯӣ ба ҷисм ва ё тарку дайламӣ

گر هندوی به جسم و یا ترک و دیلمی

Номӣ накӯ гузин ки бидон чун бхўонмт

نامی نکو گزین که بدان چون بخوانمت

Дар ҷонат шодӣ ояд ва дар дилати хуррамӣ

در جانت شادی آید و در دلت خرمی

БўолФзл балъамӣ битавонӣ шудан ба фазл

بوالفضل بلعمی بتوانی شدن به فضل

Гар нестӣ ба нисбати бўолФзли балъамӣ

گر نیستی به نسبت بوالفضل بلعمی

Ҳотами миёни мо ба саховати смр шуда аст

حاتم میان ما به سخاوت سمر شدست

Ҳотами тӯй агар ба саховат чу ҳотамӣ

حاتم تویی اگر به سخاوت چو حاتمی

Чун худ гузид тираи дилу ҷонати ҷаҳл ро

چون خود گزید تیره‌دل و جانت جهل را

Аз номи хеш чун хари кара чаро Ромӣ ?

از نام خویش چون خر کره چرا رمی؟

Фозил кунанд науммат агар ту ба ҷаду ҷаҳд

فاضل کنند نامت اگر تو به جد و جهد

То фазлро ба даст наёрӣ нёрмӣ

تا فضل را به دست نیاری نیارمی

Чун гаштае ба сони пилос сияҳи дурушт ?

چون گشته‌ای به سان پلاس سیه درشت؟

Нобастаи ҳеҷ каси раҳи ту сӯии мубрамӣ

نابسته هیچ کس ره تو سوی مبرمی

Бросмонт хонд худованди осмон

بر آسمانت خواند خداوند آسمان

Бар осмон чигуна туоне шуд аз замӣ ?

بر آسمان چگونه توانی شد از زمی؟

Вокнўн ки хондае ту ва лаббайк гуфта Эй

واکنون که خوانده‌ای تو و لبیک گفته‌ای

Бар кори худ чу марди пушаймон чаро шмӣ ?

بر کار خود چو مرد پشیمان چرا شمی؟

Тадбири бршдн ба фалак чун намекунӣ ?

تدبیرِ برشدن به فلک چون نمی‌کنی؟

Чун корўбор хеш нагирӣ ба муҳкамӣ ?

چون کاروبار خویش نگیری به محکمی؟

Як раш ҳануз бар ншдстӣ на як ба даст

یک رش هنوز بر نشدستی نه یک به دست

Панҷоҳ сол шуд ки дар ин сабзи пшкмӣ

پنجاه سال شد که در این سبز پشکمی

Кам беш даҳр пер нахоҳад шуд аспр

کم بیش دهر پیر نخواهد شد اسپری

То кӣ умеди бешӣ ва то кӣ ғами камӣ ?

تا کی امید بیشی و تا کی غم کمی؟

Дарвеш рафту муфлиси ҷамшед аз ин ҷаҳон

درویش رفت و مفلس، جمشید از این جهان

Дарвеш рафт хоҳӣ агар номвари ҷамӣ

درویش رفت خواهی اگر نامور جمی

Касро вафо наомад аз ин бе вафои ҷаҳон

کس را وفا نیامد از این بی‌وفا جهان

Дар хоки тира бар тамаъи нур чун дамӣ ?

در خاک تیره بر طمع نور چون دمی؟

Рафтанд ҳамРаҳон ва ту бечораи рӯзи рӯз

رفتند همرهان و تو بیچاره روز روز

Нокому ком аз пас эшон ҳамеи чамӣ

ناکام و کام از پس ایشان همی چمی

Огоҳи нестӣ ки чигуна куҷо шуданд

آگاه نیستی که چگونه کجا شدند

Бигузашт бар ту чарху замона ба мубҳамӣ

بگذشت بر تو چرخ و زمانه به مبهمی

Ҳар каси раҳе дигарат намуданд нав ба нав

هر کس رهی دگرت نمودند نو به نو

Аз якдигари бтар ба сиёҳӣу мзлмӣ

از یکدیگر بتر به سیاهی و مظلمی

Ин гуфт « агар ба хонаи Маккаи даруни шӯй

این گفت «اگر به خانهٔ مکه درون شوی

Эмини шӯй аз оташ агар чанд муҷримӣ »

ایمن شوی از آتش اگر چند مجرمی»

Ваон гуфт ки « ти зи қавли шаҳодат афв кунанд

وان گفت که«ت‌ ز قول شهادت عفو کنند

Гар ту гуноҳи кортарин халқи олимӣ »

گر تو گناه‌کارترین خلق عالمی»

Рафтан ба сӯии хона Маккааст орзӯат

رفتن به سوی خانهٔ مکه‌ست آرزوت

зи андеша дароз нишаста ба мотамӣ

ز اندیشهٔ دراز نشسته به ماتمی

Вази бими тишнагии қиёмат ба рӯзу шаб

وز بیم تشنگی قیامت به روز و شب

Дар орзӯии қтргкии оби замзамӣ

در آرزوی قطرگکی آب زمزمی

Гар рост гуфтат онкии тўрои ин умед кард

گر راست گفتت آنکه تورا این امید کرد

Дарвеш ташна монад ва ту рстӣ ки мнъмӣ

درویش تشنه ماند و تو رستی که منعمی

Фардоти умеди сндсу ҳур ва стбрқ аст

فردات امید سندس و حور و ستبرق است

Ва имрӯзи худ ба зери ҳарирӣу млҳмӣ

و امروز خود به زیر حریری و ملحمی

Растан ба мол нест ба илмасту коркард

رستن به مال نیست به علم است و کارکرد

Хираи маҳолу биҳдаҳ то чанд бар хамӣ ?

خیره محال و بیهده تا چند بر خمی؟

Чун рӯй новарӣ ба сӯии осмони дайн

چون روی ناوری به سوی آسمان دین

Ки т гуфт он дурӯғ ва ки кард он мунаҷҷимӣ ?

که‌ت گفت آن دروغ و که کرد آن منجمی؟

Он рӯзи ҳеҷ ҳукм набошад магар ба адл

آن روز هیچ حکم نباشد مگر به عدل

Эзади сдўмро насупурдааст ҳокимӣ

ایزد سَدوم را نسپرده است حاکمی

Гумроҳ гаштае зи пас раҳбарони кӯр

گمراه گشته‌ای ز پس رهبران کور

Гум нест роҳи рости валикини ту худ гумӣ

گم نیست راه راست ولیکن تو خود گمی

Ҳарчанд ҷӯ ба сӯии харон ба з гандум аст

هرچند جو به سوی خران به ز گندم است

Гандуми зи ҷӯ бааст сӯии мо ба гандумӣ

گندم ز جو به است سوی ما به گندمی

Бадро зи нек боз ндонӣ ҳамеи азонк

بد را ز نیک باز ندانی همی ازانک

Ҷустӣ ба ҷаҳли хеши зи ҷоҳили муъаллимӣ

جستی به جهل خویش ز جاهل معلمی

Дасти худои гир ва аз ин жарф чаҳ бар ой

دست خدای گیر و از این ژرف چه بر آی

Гар бо ҳазор ҷавру ҷафоу мазолимӣ

گر با هزار جور و جفا و مظالمی

Донад ба ақли мардуми доно ки бар замин

داند به عقل مردم دانا که بر زمین

Дасти худоӣ ҳар ду ҷаҳонаст фотимӣ

دست خدای هر دو جهان است فاطمی

эй дардманд давр машав хира аз табиб

ای دردمند، دور مشو خیره از طبیب

Зеро нишаста бар дар исои Марямӣ

زیرا نشسته بر در عیسی مریمی

Эмин бирав ба роҳ , зи каси бадарғаи мҷўӣ ,

ایمن برو به راه، ز کس بدرقه مجوی،

Ҳарчанд бади дилӣ , ки ту ҳамроҳи рустамӣ

هرچند بد دلی، که تو همراه رستمی

эй ҳуҷҷати замини хуросон , ба шеъри зуҳд

ای حجت زمین خراسان، به شعر زهد

Ҷузи табъ унсурят нишоед ба ходимӣ

جز طبع عنصریت نشاید به خادمی

Гар сӯии аҳли ҷаҳл ба дайни муттаҳами шӯй

گر سوی اهل جهل به دین متهم شوی

Сӯии худоӣ ба зи броҳими адҳамӣ

سوی خدای به ز براهیم ادهمی

Гар ҷуз ки дайн туасту расӯли ту дар дилам ,

گر جز که دین توست و رسول تو در دلم،

эй кирдигори ҳақ , ба серуми ту олимӣ

ای کردگار حق، به سرّم تو عالمی