Шабии торӣ чу бе соҳили дмони пари қӣри дрёӣӣ

شبی تاری چو بی‌ساحل دمان پر قیر دریائی

Фалак чун пари зи насрини барги ниландӯда сҳроӣӣ

فلک چون پر ز نسرین برگ نیل اندوده صحرائی

Нишебу тӯдау болои ҳамаи хомӯш ва бе ҷунбиш

نشیب و توده و بالا همه خاموش و بی‌جنبش

Чу қавмӣ ҳар яке мадҳушу дармонда ба сўдоӣӣ

چو قومی هر یکی مدهوش و درمانده به سودائی

Замонаи рух ба Қатарони шастаи ваз рафтани бросўдаҳ

زمانه رخ به قطران شسته وز رفتن برآسوده

Ки гуфтӣ ноФаридаи сеташи худои фарди Фрдоӣӣ

که گفتی نافریده ستش خدای فرد فردائی

На аз ҳомӯни сўдоӣии таҳайюри ҳеҷ камтар шуд

نه از هامون سودائی تحیر هیچ کمتر شد

На низ аз субҳ сФроӣӣ биҷунбед инчи сФроӣӣ

نه نیز از صبح صفرائی بجنبید ایچ صفرائی

На нур аз чашм ҳо ёраст рафтани сӯии сӯрат ҳо

نه نور از چشم‌ها یارست رفتن سوی صورت‌ها

На сӯии ҳеҷ гӯшӣ низ раҳ донист оўоӣӣ

نه سوی هیچ گوشی نیز ره دانست آوائی

Бадал карда ҷаҳон сифла ҳастиро ба ноҳастӣ

بدل کرده جهان سفله هستی را به ناهستی

Фурӯи мондаи бад-ӣни кори андаруни гардун чу шидоӣӣ

فرو مانده بدین کار اندرون گردون چو شیدائی

Бросўдаҳи зи ҷунбишҳоу қолу қили даҳр айдун

برآسوده ز جنبش‌ها و قال و قیل دهر ایدون

Ки гуфтӣ нест дар олам на ҷнбоӣӣ на гўёӣӣ

که گفتی نیست در عالم نه جنبائی نه گویائی

Надид аз саъби торикӣу танагии зери ин хайма

ندید از صعب تاریکی و تنگی زیر این خیمه

На чашми бози ман шахсе на ҷони хуфтаи рؤёӣӣ

نه چشم باز من شخصی نه جان خفته رؤیائی

Маро чун чашми дили зии халқ , чашми сар ба сӯии шаб

مرا چون چشم دل زی خلق، چشم سر به سوی شب

Чу андари лашкарии хуфтаи яке бедори тнҳоӣӣ

چو اندر لشکری خفته یکی بیدار تنهائی

Кавокибро ҳаме дидам ба чашми сар чу бедорон

کواکب را همی دیدم به چشم سر چو بیداران

Ба чашми дил наме байнами яке бедори доноӣӣ

به چشم دل نمی‌بینم یکی بیدار دانائی

Надидам то надидам дӯши чархи пари кавокиб ро

ندیدم تا ندیدم دوش چرخ پر کواکب را

Ба чашми сар дар ин олами яке пари ҳури хзроӣӣ

به چشم سر در این عالم یکی پر حور خضرائی

Агар саро ба зро дар надида сетӣ башу бингар

اگر سرا به ضرا در ندیده‌ستی بشو بنگر

Ситораи зери абри андар чу сарои зери зроӣӣ

ستاره زیر ابر اندر چو سرا زیر ضرائی

Чу хӯшаи Настарани парвини дрФшндаҳ ба сабза бар

چو خوشهٔ نسترن پروین درفشنده به سبزه بر

Ба зару гавҳарони оростаи худро чу дороӣӣ

به زر و گوهران آراسته خود را چو دارائی

Ниҳодаи чашми сурхи хешро Айюқи зии мағриб

نهاده چشم سرخ خویش را عیوق زی مغرب

Чу аз кӣнаи маъодии чашми бунаади зии мъодоӣӣ

چو از کینه معادی چشم بنهد زی معادائی

Чу дар торик чаҳ Юсуфи мунаввари муштарӣ дар шаб

چو در تاریک چه یوسف منور مشتری در شب

Дарав Зуҳра бимонада зарду ҳайрон чун злихоӣӣ

درو زهره بمانده زرد و حیران چون زلیخائی

Канисаи мримстӣ чарх гуфтӣ пари зи гавҳарҳо

کنیسهٔ مریمستی چرخ گفتی پر ز گوهرها

Нуҷум айдун чу рҳбонону дброн чун члибоӣӣ

نجوم ایدون چو رهبانان و دبران چون چلیبائی

Марои бедори мондаи чашму гӯшу дил ки чун ёбам

مرا بیدار مانده چشم و گوش و دل که چون یابم

Ба чашм аз субҳи барқӣ ё ба гӯш аз ваҳши ҳроӣӣ

به چشم از صبح برقی یا به گوش از وحش هرائی

Ки нафас ар чаҳ надонад , ақли пари дониш ҳаме донад

که نفس ار چه نداند، عقل پر دانش همی داند

Ки дар олам набошад бе ниҳояти ҳеҷ мбдоӣӣ

که در عالم نباشد بی‌نهایت هیچ مبدائی

Чу зоғи шаб ба ҷоблсо расед аз ҳади ҷоблқо

چو زاغ شب به جابلسا رسید از حد جابلقا

Баромади субҳи рухшанда чу аз ёқӯти ънқоӣӣ

برآمد صبح رخشنده چو از یاقوت عنقائی

Гурезон шуд шаби тираи зи хайли субҳи рухшанда

گریزان شد شب تیره ز خیل صبح رخشنده

Чунон чун ботил аз ҳақӣу нопидои зи пидоӣӣ

چنان چون باطل از حقی و ناپیدا ز پیدائی

Хаҷали гаштанди анҷуми пок чун пӯшида рӯйоне

خجل گشتند انجم پاک چون پوشیده رویانی

Ки модарашон бинад рӯй бигушодаи мФоҷоӣӣ

که مادرشان بیند روی‌بگشاده مفاجائی

Ҳама ҳамвора дар хуршед пайвастанду ночора

همه همواره در خورشید پیوستند و ناچاره

Ба кули хеши пайвандади саранҷомӣ ҳар аҷзоӣӣ

به کل خویش پیوندد سرانجامی هر اجزائی

Чунин то кӣ кунӣ ҳуҷҷати ту ин васфи нуҷуму шаб ?

چنین تا کی کنی حجت تو این وصف نجوم و شب؟

Суханро андари ин маънии Фгндӣ дар дрозоӣӣ

سخن را اندر این معنی فگندی در درازائی

зи болой хирад бингар яке дар кори ин олам

ز بالای خرد بنگر یکی در کار این عالم

Азиро аз хирад бартар наёбӣ ҳеҷ болоӣӣ

ازیرا از خرد برتر نیابی هیچ بالائی

Яке дарёст ин олами пар аз лўлўии гӯянда

یکی دریاست این عالم پر از لولوی گوینده

Агар пари лўлўӣ гуё касе дидааст дрёӣӣ

اگر پر لولوی گویا کسی دیده است دریائی

Замонааст оби ин дарё ва ин ашхоси киштӣ ҳо

زمانه است آب این دریا و این اشخاص کشتی‌ها

Надид ин обу киштиро магари ҳушёри биноӣӣ

ندید این آب و کشتی را مگر هشیار بینائی

зи баҳри бешӣу камӣ ба халқи андар падед омад

ز بهر بیشی و کمی به خلق اندر پدید آمد

Ки нопидо бихоҳад шуд бар ин сони саъби ғўғоӣӣ

که ناپیدا بخواهد شد بر این سان صعب غوغائی

Фалон аз баҳри баҳмон то Марвро сайд чун гирад

فلان از بهر بهمان تا مرو را صید چون گیرد

Азуи пӯшида ҳар соъат ҳаме созад мъмоӣӣ

ازو پوشیده هر ساعت همی سازد معمائی

Ҳамеи бинӣ ба чашми дил ба дилҳо дар зи баҳри он

همی بینی به چشم دل به دلها در ز بهر آن

Ки бастанд қабои жанда ё фарсӯдаи иктоӣӣ

که بستاند قبای ژنده یا فرسوده یکتائی

Муҳсинро дигар макрӣу ҳисонро дигар кидӣ

محسن را دگر مکری و حسان را دگر کیدی

Ва ҷаъфарро дигар рўӣӣу солеҳро дигар роӣӣ

و جعفر را دگر روئی و صالح را دگر رائی

Раисону сарони дайну дунёро яке бингар

رئیسان و سران دین و دنیا را یکی بنگر

Ки то бинии магари гиреҳгии ҳаме ё боди пимоӣӣ

که تا بینی مگر گرگی همی یا باد پیمائی

Ба чашми сар нигаҳ кун пас ба дил биандеш то ёбӣ

به چشم سر نگه کن پس به دل بیندیش تا یابی

Яке бо шарми перӣ ё яке мастури брноӣӣ

یکی با شرم پیری یا یکی مستور برنائی

Куҷо бошад маҳали озодагонро дар чунин вақте

کجا باشد محل آزادگان را در چنین وقتی

Ки бар ҳар гоҳеу Тахтии шаҳ ва мейраст мўлоӣӣ

که بر هر گاهی و تختی شه و میر است مولائی

Мудоро кун мадаи гардани хасисонро чу озодон

مدارا کن مده گردن خسیسان را چو آزادان

Ки аз танагӣ кашӣдан ба басӣ кардани мдороӣӣ

که از تنگی کشیدن به بسی کردن مدارائی

Агар доне ки но мардум надонад қимати мардум

اگر دانی که نامردم نداند قیمت مردم

Мабар мари хештанро хираи зии мардуми ҳмоноӣӣ

مبر مر خویشتن را خیره زی مردم‌همانائی

Набинӣ бар гуҳи шоҳии магари ғаддор ва бе бокӣ

نبینی بر گه شاهی مگر غدار و بی‌باکی

Наёбӣ бар сари минбари магари раззоқу коноӣӣ

نیابی بر سر منبر مگر رزاق و کانائی

Иҷўзу лоиҷўзи сеташи ҳамаи фиқҳ аз ҷаҳони лекин

یجوز و لایجوز ستش همه فقه از جهان لیکن

Сари астари зи мол вақф гашта сеташ чу ҷўзоӣӣ

سر استر ز مال وقف گشته‌ستش چو جوزائی

Тиҳитар дониш аз дониш азон каз мағзи трб арча

تهی تر دانش از دانش ازان کز مغز ترب ارچه

Ба минбар бар ҳамеи байняш чун қстои лўқоӣӣ

به منبر بر همی بینیش چون قسطای لوقائی

Ҳисорӣ ба з хурсандӣ надидам хештанро ман

حصاری به ز خرسندی ندیدم خویشتن را من

Ҳисории ҷуз ҳамин нагирифт азин беш инчи кндоӣӣ

حصاری جز همین نگرفت ازین بیش ایچ کندائی

Ба пеш нокасе нануҳум ба хории тан чу нодонон

به پیش ناکسی ننهم به خواری تن چو نادانان

Наад каси нофаи мишкӣн ба пеши гандаи ғўшоӣӣ ?

نهد کس نافهٔ مشکین به پیش گنده غوشائی؟

Шикеб гардад он каси кӯи змни тоъат тамаъ дорад

شکیبا گردد آن کس کو زمن طاعت طمع دارد

Азирои кораш афтодааст бо саъбии шкибоӣӣ

ازیرا کارش افتاده است با صعبی شکیبائی

Ба тамаъи моли дунии мари марои ҳамто куҷо ёбад

به طمع مال دونی مر مرا همتا کجا یابد

Азон пас ки м гузид аз халқ олам нест ҳмтоӣӣ

ازان پس که‌م گزید از خلق عالم نیست‌همتائی

Худовандӣ кигар бар хоки дасти шастаи бФшонд

خداوندی که گر بر خاک دست شسته بفشاند

з ҳар қатра ба хоки андар падед ояд срёӣӣ

ز هر قطره به خاک اندر پدید آید ثریائی

На бе нури лақоӣ ӯ нуҷуми саъдро бахтӣ

نه بی‌نور لقای او نجوم سعد را بختی

На бо паҳнои малик ӯ фалакро ҳеҷ пҳноӣӣ

نه با پهنای ملک او فلک را هیچ پهنائی

Маҳаллӣ доду илмии мари марои ҷўдш ки пеши ман

محلی داد و علمی مر مرا جودش که پیش من

На доно ҳаст доноӣӣ на воло ҳаст волоӣӣ

نه دانا هست دانائی نه والا هست والائی

Ман аз дунёи мўосоӣӣ ҳаме ёбам ба дайни андар

من از دنیا مواسائی همی یابم به دین اندر

Ки аз дунёу дайни касро чунон номади мўосоӣӣ

که از دنیا و دین کس را چنان نامد مواسائی

Сипоси он беҳам?илу ёр ва бо қудрати тавоно ро

سپاس آن بی‌همال و یار و با قدرت توانا را

Казу ёбад тўоноӣӣ ба олам ҳар тўоноӣӣ

کزو یابد توانائی به عالم هر توانائی

Яке дебои трозидми нигорида ба ҳикмат ҳо

یکی دیبا طرازیدم نگاریده به حکمت‌ها

Ки ҳаргиз то абад ноед чунин аз рӯми дибоӣӣ

که هرگز تا ابد ناید چنین از روم دیبائی

Дарахтии сохтам монанди тӯбои хурраму зебо

درختی ساختم مانند طوبی خرم و زیبا

Ки ҳар лафзяш динорӣаст ва ҳар мъниши хрмоӣӣ

که هر لفظیش دیناری است و هر معنیش خرمائی