Ҳар ки чун хари фитнаи хоб ва хур аст
هر که چون خر فتنهٔ خواب و خور است
Гарчи мардум сӯратаст он ҳам хар аст
گرچه مردمصورت است آن هم خر است
эй шиками пари неъмату ҷонати тиҳӣ
ای شکم پر نعمت و جانت تهی
Чун кунӣ бедод ? коизд довар аст
چون کنی بیداد؟ کایزد داور است
Гар туро ҷузи бути парастӣ кор нест
گر تو را جز بتپرستی کار نیست
Чун кунӣ лаънати ҳаме бар бути параст ?
چون کنی لعنت همی بر بتپرست؟
Озри бутгар ту эй каз хазу буз
آزر بتگر تو ای کز خزّ و بز
Танат чун бути пари зи нақш озр аст
تنْت چون بت پر ز نقش آزر است
Гар дарахт аз баҳр бар бошад азиз
گر درخت از بهر بر باشد عزیز
Ҷон барасту тани дарахт брўр аст
جان بر است و تن درخت بروَر است
Нек бингар то бибинӣ каз дарахт
نیک بنگر تا ببینی کز درخت
Ҷони брўӣиду нмоء дар бараст
جان بروئید و نماءِ در برست
Тан ба ҷон зиндаасту ҷони зинда ба илм
تن به جان زندهاست و جان زنده به علم
Дониши андари кони ҷонат гавҳар аст
دانش اندر کان جانت گوهر است
Сӯии доно эй бародар ҳамчунонк
سوی دانا ای برادر همچنانک
Ҷони танатро , илми ҷонро модар аст
جان تنت را، علم جان را مادر است
Илми ҷони ҷон туаст эй ҳӯшёр
علمِ جان جان تو است ای هوشیار
Гар бҷўӣии ҷони ҷонро дар хур аст
گر بجوئی جانِ جان را در خور است
Чашми дилро боз кун бингар накӯ
چشم دل را باز کن بنگر نکو
Зонка нафитод онкӣ некӯ бингараст
زانکه نفتاد آنکه نیکو بنگرست
Зери ин чодар нигаҳ кун каз набот
زیر این چادر نگه کن کز نبات
Лашкарии бсёрхўор ва бемар аст
لشکری بسیارخوار و بیمر است
Зердасти лашкарии душмани шинос
زیردست لشکری دشمن شناس
Кон ба ҷоҳу манзалати зин бартар аст
کان به جاه و منزلت زین برتر است
Венаи хирадманди сухани дон зон сипас
وین خردمند سخندان زان سپس
Меҳтару солор ҳар ду лашкар аст
مهتر و سالار هر دو لشکر است
Каси се лашкар дид зери чодар ?
کس سه لشکر دید زیر چادری؟
Ин ҳадисии баси шигифт ва нодир аст
این حدیثی بس شگفت و نادر است
Ҳар касеро зери ин чодари дарун
هر کسی را زیر این چادر درون
Хотири ҷӯё ба роҳӣ раҳбар аст
خاطر جویا به راهی رهبر است
Инат гуяд « кирдигори мо ҳама
اینت گوید «کردگار ما همه
Чарху хоку обу бод ва озар аст
چرخ و خاک و آب و باد و آذر است
Нест чизеи ҳеҷ аз ин гунбади бурун
نیست چیزی هیچ از این گنبد برون
Ҳарчӣ ҳаст инаст яксар коидраст »
هرچه هست این است یکسر کایدر است»
Ванет гуяд « кирдигори неку бад
وانت گوید «کردگار نیک و بد
Эзади додару дев абтар аст
ایزد دادار و دیو ابتر است
Кори яздони сулҳу никўӣӣу хайр
کار یزدان صلح و نیکوئی و خیر
Кори девони ҷангу зиштӣ ва шараст »
کار دیوان جنگ و زشتی و شر است»
Ванет гуяд « бар сари ҳафтуми фалак
وانت گوید «بر سر هفتم فلک
Ҷӯии обу боғу нож ва ърър аст
جوی آب و باغ و ناژ و عرعر است
Сад ҳазорон хуб рӯйонанд низ
صد هزاران خوبرویانند نیز
Ҳар яке гўӣӣ ки моҳ анвараст »
هر یکی گوئی که ماه انور است»
Вонкаҳ ӯро нест ҳиммат хӯрду хоб
وانکه او را نیست همت خورد و خواب
Ин сухани зӣ ӯ маҳол ва мункир аст
این سخن زی او محال و منکر است
Фикрати мо зери ин чодар бимонад
فکرت ما زیر این چادر بماند
Рози яздонеи буруни зин чодар аст
راز یزدانی برون زین چادر است
Ин яке киштӣаст кӯро бодбон
این یکی کشتی است کو را بادبان
Оташасту хоки тира лангар аст
آتش است و خاک تیره لنگر است
Ҷои ранҷ ва андааст ин эй писар
جای رنج و اندُه است این ای پسر
Ҷои осонӣу шодӣ дигар аст
جای آسانی و شادی دیگر است
Зини фалаки беруни ту кӣ доне ки чист ?
زین فلک بیرون تو کی دانی که چیست؟
Кин ҳисории баси баланд ва бедар аст
کاین حصاری بس بلند و بیدر است
Қавли ин ва он дарин ноед ба кор
قول این و آن درین ناید به کار
Қавл , қавли кирдигор Акбар аст
قول، قول کردگار اکبر است
Қавл эзад бишинав ва хаташ бибин
قول ایزد بشنو و خطش ببین
Қавлу хати ман туро худ аз бар аст
قول و خط من تو را خود از بر است
Ҳамчунон каз қавли мо қавлаш ба аст
همچنان کز قول ما قولش به است
Хат ӯ аз хати мо некӯтар аст
خط او از خط ما نیکوتر است
Чашму гӯши халқ бе шарҳи расӯл
چشم و گوش خلق بیشرح رسول
Аз хат ва аз қавл ӯ кӯр ва кар аст
از خط و از قول او کور و کر است
Қавл ӯро нест ҷузи олами забон
قول او را نیست جز عالم زبان
Хат ӯро шахси мардум дафтар аст
خط او را شخص مردم دفتر است
Хат ӯ бар дафтари танҳои мо
خط او بر دفتر تنهای ما
Чашму гӯшу ҳушу ақл ва хотир аст
چشم و گوش و هوش و عقل و خاطر است
Ин ҷаҳон дар ҷанби фикратҳои мо
این جهان در جنب فکرتهای ما
Ҳамчуи андари ҷанби дарё соғар аст
همچو اندر جنب دریا ساغر است
Ҳар ки зи эзади сим ва зар ҷӯяд савоб
هر که ز ایزد سیم و زر جوید ثواب
Бади нишону биҳш ва шавам ахтар аст
بد نشان و بیهش و شوم اختر است
Нест сӯии ман сари қайсари хатир
نیست سوی من سر قیصر خطیر
Гар зи зар бар сари мар ӯро афсар аст
گر ز زر بر سر مر او را افسر است
Чун ҳамеи қайсари зи зар афсар кунад
چون همی قیصر ز زر افسر کند
Нест ӯ қайсар ки хар ё астар аст
نیست او قیصر که خر یا استر است
Гар ҳамеи чизе бибоядмон харид
گر همی چیزی ببایدْمان خرید
Дар биҳишт , онҷо маҳоласт ар зар аст
در بهشت، آنجا محال است ار زر است
Аз ниёзи мости ӣнҷои зари азиз
از نیاز ماست اینجا زر عزیز
Варна зар бо санги суда ҳамбар аст
ورنه زر با سنگ سوده همبر است
Рӯй динор аз ниёз туаст хуб
روی دینار از نیاز توست خوب
Вар на зишту хушку зард ва лоғар аст
ور نه زشت و خشک و زرد و لاغر است
Гар биҳиштӣ ташна бошад рӯзи ҳашар
گر بهشتی تشنه باشد روز حشر
ӯ биҳиштӣ нест , бали худ кофар аст
او بهشتی نیست، بل خود کافر است
Вар набошад ташна ӯро слсбил
ور نباشد تشنه او را سلسبیل
Гарчи сарду хуш буд нодир хур аст
گرچه سرد و خوش بود نادر خور است
Оби хуш бе тишнагии нохуш буд
آب خوش بیتشنگی ناخوش بود
Марди сероби оби хушро мункир аст
مرد سیراب آب خوش را منکر است
Дар биҳишт ар хонаи заррин буд
در بهشت ار خانهٔ زرین بود
Қайсар акнӯн худ ба фирдавс андар аст
قیصر اکنون خود به فردوس اندر است
Ин ҳамаи рамз ва мислиҳоро калид
این همه رمز و مثلها را کلید
Ҷумлаи андари хона пайғамбар аст
جمله اندر خانهٔ پیغمبر است
Гар ба хона дар зи роҳ дар шавед
گر به خانه در ز راه در شوید
Ин мубораки хонаро дар ҳайдар аст
این مبارکخانه را در حیدر است
Ҳар ки бар танзил бетоўил рафт
هر که بر تنزیل بیتاویل رفت
ӯ ба чашми рост дар дайн аъўр аст
او به چشم راست در دین اعور است
Машк бошад лафзу маънии буи ӯ
مشک باشد لفظ و معنی بوی او
Машк бебуи эй писар хокистар аст
مشک بیبوی ای پسر خاکستر است
Мари наҳуфтаи духтари танзил ро
مر نهفته دختر تنزیل را
Маънӣу тоўили ҳайдар зевар аст
معنی و تاویل حیدر زیور است
Мушкили танзил бетоўил ӯ
مشکل تنزیل بیتاویل او
Бар гулӯии душмани дайн ханҷар аст
بر گلوی دشمن دین خنجر است
эй гушоянда дар хайбар , қирон
ای گشایندهٔ در خیبر، قران
Бегушоишҳои хубат хайбар аст
بی گشایشهای خوبت خیبر است
Дӯстии туу фарзандони ту
دوستی تو و فرزندان تو
Мари марои нури дилу соя сар аст
مر مرا نور دل و سایهٔ سر است
Аз дили онро мо раҳе ва чокарем
از دل آن را ما رهی و چاکریم
Кӯи туро аз дили раҳе ва чокар аст
کو تو را از دل رهی و چاکر است
Хотири ман зари мадҳати ҳот ро
خاطر من زر مدحتهات را
Дар хуросон бехиёнат заргар аст
در خراسان بی خیانت زرگر است