Бар мураккабӣ ба тундии шайтонӣ
بر مرکبی به تندی شیطانی
Гаштам бигард даҳри фаровонӣ
گشتم به گرد دهر فراوانی
Андеша буд аспи ман ва , ақлам
اندیشه بود اسپ من و عقلم
ӯро савори ҳамчуи сулаймонӣ
او را سوار همچو سلیمانی
Гўӣии дурушту тираи ҳамеи байнам
گویی درشت و تیره همی بینم
Овехтаи зи нодарраи айвонӣ
آویخته ز نادره ایوانی
Айвон ба гирди гӯии даруни гардон
ایوان به گرد گوی درون گردان
Вази баси чароғу шамъ чу бастоне
وز بس چراغ و شمع چو بستانی
Бингар бадв агарат ҳаме бояд
بنگر بدو اگرْتْ همی باید
Бар мубрами кабӯди гулистонӣ
بر مُبرَمِ کبود، گلستانی
Гоҳе гумони ҳамеи брмши боғӣ
گاهی گمان همی برمش باغی
Гуҳи бози тангу нохуши зиндонӣ
گه باز تنگ و ناخوش زندانی
Афзӯни шавандае на ҳамеи байнам
افزون شوندهای نه همی بینم
Кӯро ҳамеи наёбади нақсоне
کو را همی نیابد نقصانی
Навҳо ҳаме халқ шаваду ҳаргиз
نوها همی خَلَق شود و هرگز
Нишнид кас ки нав шуд халқоне
نشنید کس که نو شد خُلقانی
Вонч ӯ халқ шавад чаҳ буд ? муҳаддис
وانچ او خَلَق شود چه بوَد؟ مُحْدَث
Ҳар оҷизӣ надонаду нодонӣ
هر عاجزی نداند و نادانی
Пас муҳаддисаст олами ҷисмонӣ
پس مُحدَث است عالم جسمانی
Зини хубтар чаҳ бояд бурҳонӣ ?
زین خوبتر چه باید برهانی؟
Гўӣӣаст ин ҳадис ва бирав ҳар кас
گوئیست این حدیث و بر او هر کس
Бардааст дасти хеш ба чавгонӣ
بُردهست دستِ خویش به چوگانی
Рафтам ба назд ҳар сарви солорӣ
رفتم به نزد هر سَر و سالاری
Гаштам ба гирд ҳар дар ва майдонӣ
گشتم به گرد هر در و میدانی
Хӯрдам зи модарони сухан ҳар як
خوردم ز مادران سخن هر یک
Ширӣ дигар зи дигари пастоне
شیری دگر ز دیگر پستانی
Домӣ ниҳода дидам ҳар як ро
دامی نهاده دیدم هر یک را
Вази баҳри сайди сохтаи дуконӣ
وز بهر صید ساخته دکانی
Ҳар муфлисӣ нишаста ба саррофӣ
هر مفلسی نشسته به صرافی
Пар бода карда соилии анбонӣ
پر باد کرده سائلی انبانی
Даъвӣ ҳаме кунанд ба бзозӣ
دعوی همی کنند به بزازی
Ҳар нокасеу оҷизу урёнӣ
هر ناکسی و عاجز و عریانی
Бетухм ва бе зёъи яке варза
بیتخم و بیضیاع یکی ورزه
Аз хештани бсохтаҳи деҳқонӣ
از خویشتن بساخته دهقانی
Бе ҳеҷ илм ва ҳеҷ ҳқўмндӣ
بیهیچ علم و هیچ حَقومندی
Дар пишгаҳ нишаста чу луқмонӣ
در پیشگه نشسته چو لقمانی
Аз илми ҷуз ки ном надонад чиз
از علم جز که نام نداند چیز
Ин ҳолро ки донад дармонӣ ?
این حال را که داند درمانی؟
Чун коғази сипед ки бар пушташ
چون کاغذ سپید که بر پشتش
Бошад ба зарқи сохтаи унвонӣ
باشد به زرق ساخته عنوانی
эй бонг бар гирифта ба даъвӣ ҳо
ای بانگ برگرفته به دعویها
Чандон ки менабояд чандоне
چندان که مینباید چندانی
Баси мони зи бонги дасти мғнӣ , бас
بسمان ز بانگ دست مغنی،بس
Ҳоти ҳазордастони дастоне
هات هزاردستان دستانی
Гар бонг бе маъонии мон бояд
گر بانگ بیمعانیمان باید
Ангушт барзанем ба пангоне
انگشت برزنیم به پنگانی
Ҳар ғайбае зи ҷавшани қавлат ро
هر غیبهای ز جوشن قولت را
Дорам зи илми сохтаи пайконе
دارم ز علم ساخته پیکانی
На марди борномаҳу тазвирам
نه مرد بارنامه و تزویرم
Аз моҳе шиносам събонӣ
از ماهیی شناسم ثعبانی
Дайн дигарасту нони талабии дигар
دین دیگر است و نان طلبی دیگر
Бигзор дайну рӯ сипас ноне
بگذار دین و رُو سپس نانی
Дайн гавҳарӣаст хуб ки ақл ӯ ро
دین گوهری است خوب که عقل او را
Кон илоҳӣаст , аҷаби конӣ
کانِ الهی است، عجب کانی
Конӣ ки бо хрндаҳи ин гавҳар
کانی که با خرندهٔ این گوهر
Аҳдӣ азим гираду паймонӣ
عهدی عظیم گیرد و پیمانی
Мари гавҳари хирадро нспорд
مر گوهر خرد را نسپارد
На ҳеҷ мудаббирӣ ва на шайтонӣ
نه هیچ مُدْبِری و نه شیطانی
Дар боз кард сӯии ман ин кон ро
در باز کرد سوی من این کان را
Бикшод қуфли бастаи сухани доне
بگشاد قفل بسته سخندانی
Даст сухан бибаст ва ба ман додаш
دست سخن ببست و به من دادش
Ҳаргиз чинн накард каси эҳсонӣ
هرگز چینن نکرد کس احسانی
Бандаи бад-ӣн шудааст сухани пешам
بنده بدین شده است سخن پیشم
Норад бидонча хоҳам исёнӣ
نارد بدانچه خواهم عصیانی
Ман чун забон ба қавли бгрдонм
من چون زبان به قول بگردانم
Андари сухан падед шавад ҷонӣ
اندر سخن پدید شود جانی
Чун гашти ҳоли халқи ҷаҳон ёрб
چون گشت حال خلق جهان یارب؟
Бифирист дар ҷаҳонати нигаҳбонӣ
بفرست در جهانت نگهبانی
Кас нанигарад ҳаме ба сӯии дайнат
کس ننگرد همی به سوی دینت
Ваз ростӣ надонад бӯҳтоне
وز راستی نداند بهتانی
Мутаворӣасту хору фурӯмонда
مُتْواری است و خوار و فرومانده
Ҳарҷо ки ҳаст поки мусулмонӣ
هرجا که هست پاک مسلمانی
эй карда хайри хираи туро ҳайрон
ای کرده خیرخیره تو را حیران
Чун хештани маъатталу ҳайронӣ
چون خویشتن معطل و حیرانی
Бандяш то бар ончии ҳамеи гўӣӣ
بندیش تا بر آنچه همی گوئی
Аз ақл ҳаст назд ту мизоне
از عقل هست نزد تو میزانی
Ғарра шудӣ бидонча писандидат
غره شدی بدانچه پسندیدت
Ҳар коҳили хасиси тани осонӣ
هر کاهلِ خسیسِ تن آسانی
Ҳарчиз бо қарини худ оромад
هرچیز با قرین خود آرامد
Ҷғдии гирди қарор ба вайронӣ
جغدی گرد قرار به ویرانی
Инаст он мисли ки « фурӯ ноед
این است آن مثل که «فرو ناید
Хари бандаи ҷуз ба хони штрбонӣ »
خر بنده جز به خان شتربانی»
Бар тоъати мутӣъ ҳаме хандад
بر طاعت مطیع همی خندد
Монанди нестат ба ҷуз аз Монӣ
مانند نیستت به جز از مانی
Товони ин сухани бидиҳии фардо
تاوان این سخن بدهی فردا
Товоне ва , чаҳ мункири товоне
تاوانی و چه مُنکَر تاوانی
Аз манзили шариъати рафтаи сетӣ
از منزل شریعت رفتهستی
Вондри ниҳодаи сар ба биёбоне
واندر نهاده سر به بیابانی
Аънӣ ки ман ҷудо шавам аз омма
اعنی که من جدا شوم از عامه
Рое дигар бигираму сомонӣ
رایی دگر بگیرم و سامانی
эй карда хамри мағзи туро хира ,
ای کرده خمر مغز تو را خیره،
Мастии ту дар миёнаи мастоне
مستی تو در میانهٔ مستانی
Дар мағзи пурфасод куҷо ояд
در مغز پرفساد کجا آید
Ҷуз каз хаёли фосиди меҳмонӣ ?
جز کز خیال فاسد مهمانی؟
эй ҳуҷҷати хуросон , кӯтаҳ кун
ای حجت خراسان، کوته کن
Даст аз ҳар аблаҳӣу сари Ӯшоне
دست از هر ابلهی و سَرْ اوشانی
Дайни варз ва бо худоӣ ҳўолт кун
دینورز و با خدای حوالت کن
Бади гуфтан аз фулонӣу баҳамоне
بد گفتن از فلانی و بهمانی