Озурда кард каждуми ғурбати ҷигари маро

آزرده کرد کژدم غربت جگر مرا

Гўӣӣ забун наёфт зи гетии магари маро

گوئی زبون نیافت ز گیتی مگر مرا

Дар ҳоли хештан чу ҳаме жарф бингарам

در حال خویشتن چو همی ژرف بنگرم

Сафро ҳаме барояд азанда ба сари маро

صفرا همی برآید از انده به سر مرا

Гӯям : чаро нишонаи тир замона кард

گویم: چرا نشانهٔ تیر زمانه کرد

Чархи баланди ҷоҳили бидодгари маро

چرخ بلند جاهل بیدادگر مرا

Гар дар камоли фазл буд мардро хатар

گر در کمال فضل بود مرد را خطر

Чун хор ва зор кард пас ин бе хатари маро ?

چون خوار و زار کرد پس این بی‌خطر مرا؟

Гар бар қиёси фазли бгштии мадори чарх

گر بر قیاس فضل بگشتی مدار چرخ

Ҷуз бар мақар моҳ набӯдӣ мақари маро

جز بر مقر ماه نبودی مقر مرا

Неи не ки чарх ва даҳр ндонанд қадари фазл

نی‌نی که چرخ و دهر ندانند قدر فضل

Ин гуфта буд гоҳи ҷавонии падари маро

این گفته بود گاه جوانی پدر مرا

« дониш ба аз зёъ ва ба аз ҷоҳу молу малик »

«دانش به از ضیاع و به از جاه و مال و ملک»

Ин хотири хатир чунин гуфт мари маро

این خاطر خطیر چنین گفت مر مرا

Бо хотири мунаввари равшантар аз қамар

با خاطر منوّر روشنتر از قمر

Ноед ба кори ҳеҷ мақари қамари маро

ناید به کار هیچ مقر قمر مرا

Бо лашкари замона ва бо теғи тези даҳр

با لشکر زمانه و با تیغ تیز دهر

Дайну хирад басаст сипоҳу сипари маро

دین و خرد بس است سپاه و سپر مرا

Гар ман асир мол шавам ҳамчуи ин ва он

گر من اسیر مال شوم همچو این و آن

Андари шикам чаҳ бояд Зуҳрау ҷигари маро

اندر شکم چه باید زهره و جگر مرا

Андешаи мари марои шаҷари хуб брўр аст

اندیشه مر مرا شجر خوبِ بَروَر است

Парҳезу илми резади азуи барг ва бар маро

پرهیز و علم ریزد ازو برگ و بر مرا

Гар боядат ҳаме ки бибинӣ марои тамом

گر بایدت همی که ببینی مرا تمام

Чун оқилон ба чашми басирати нигари маро

چون عاقلان به چشم بصیرت نگر مرا

Мангар бад-ӣни заъифи танам зонка дар сухан

منگر بدین ضعیف تنم زانکه در سخن

Зини чархи пурситора фузунаст асари маро

زین چرخ پرستاره فزون است اثر مرا

Ҳар чанд масканам ба заминаст , рӯзу шаб

هر چند مسکنم به زمین است، روز و شب

Бар чарх ҳафтумаст маҷоли сафари маро

بر چرخ هفتم است مجال سفر مرا

Гетии сарой раҳгузаронаст эй писар

گیتی سرای رهگذران است ای پسر

Зин беҳтараст низ яке мустақари маро

زین بهتر است نیز یکی مستقر مرا

Аз ҳар чаҳ ҳоҷатаст бадви бандаро , худоӣ

از هر چه حاجت است بدو بنده را، خدای

Кардааст бениёз дар ин раҳгузари маро

کرده‌است بی‌نیاز در این رهگذر مرا

Шукри он худоиро ки сӯии илму дайни худ

شکر آن خدای را که سوی علم و دین خود

Раҳ доду сӯй раҳмат бикшод дар маро

ره داد و سوی رحمت بگشاد در مرا

Андари ҷаҳон ба дӯстии хонадони ҳақ

اندر جهان به دوستی خاندان حق

Чун офтоб кард чунин мштҳри маро

چون آفتاب کرد چنین مشتهر مرا

Ваз дидану шунидани дониш яла накард

وز دیدن و شنیدن دانش یله نکرد

Чун душманони хеш ба дили кӯру кари маро

چون دشمنان خویش به دل کور و کر مرا

Гар ман дар ин сарой набинам дар он сарой

گر من در این سرای نبینم در آن سرای

Имрӯзи ҷои хеш , чаҳ бояд басари маро ?

امروز جای خویش، چه باید بصر مرا؟

эй нокасу нФоиаҳи тани ман , дар ин ҷаҳон

ای ناکس و نفایه تن من، در این جهان

Ҳамсоя Эй набӯд кас аз ту бтар маро

همسایه‌ای نبود کس از تو بتر مرا

Ман дӯстдори хеши гумони брдмти ҳаме

من دوستدار خویش گمان بردمت همی

Ҷуз ту набӯд ёр ба баҳр ва ба бар маро

جز تو نبود یار به بحر و به بر مرا

Бар ман ту кӣна вар шудӣу доми сохтӣ

بر من تو کینه‌ور شدی و دام ساختی

Вази дом ту набӯд асар на хабари маро

وز دام تو نبود اثر نه خبر مرا

То мари марои ту ғофилу эмини бёФтӣ

تا مر مرا تو غافل و ایمن بیافتی

Аз макру ғдр хеш гирифтӣ схри маро

از مکر و غدر خویش گرفتی سخر مرا

Гар раҳмат худоӣ набӯдӣу фазл ӯ

گر رحمت خدای نبودی و فضل او

Афганда буд макри ту дар ҷӯйу ҷири маро

افگنده بود مکر تو در جوی و جر مرا

Акнӯн ки шуд дуруст ки ту душмани манӣ

اکنون که شد درست که تو دشمن منی

Низ аз ду дасти ту нгўорди шукри маро

نیز از دو دست تو نگوارد شکر مرا

Хоб ва хураст кори ту эй бе хиради ҷасад

خواب و خور است کار تو ای بی‌خرد جسد

Лекини хирад бааст зи хобу зи хури маро

لیکن خرد به است ز خواب و ز خور مرا

Кор хараст сӯии хирадманди хобу хур

کار خر است سوی خردمند خواب و خور

Нангаст нанг бо хирад аз кори хари маро

ننگ است ننگ با خرد از کار خر مرا

Ман бо ту эй ҷасад нанишинам дар ин сарой

من با تو ای جسد ننشینم در این سرای

Коизд ҳаме бихонад ба ҷой дигар маро

کایزد همی بخوانْد به جای دگر مرا

Онҷои ҳунар ба кору фазойил , на хобу хур

آنجا هنر به کار و فضایل، نه خواب و خور

Пас хобу хури туроу хирад бо ҳунари маро

پس خواب و خور تو را و خرد با هنر مرا

Чун пеши ман хилоиқи рафтанд бе шумор

چون پیش من خلایق رفتند بی‌شمار

Гарчи дарози монами рафтаи шимури маро

گرچه دراز مانَم رفته شُمَر مرا

Рӯзӣ ба пари тоъат аз ин гунбади баланд

روزی به پرِّ طاعت از این گنبد بلند

Берун парида гир чун мурғ биппар маро

بیرون‌پریده گیر چون مرغ بپر مرا

Ҳаркаси ҳамеи ҳазари зи қазо ва қадар кунад

هرکس همی حذر ز قضا و قدر کند

Вена ҳар ду раҳбаранд қазоу қадари маро

وین هر دو رهبرند قضا و قدر مرا

Номи қазо хирад куну номи қадари сухан

نام قضا خرد کن و نام قدر سخن

Ёдаст ин сухани зи яке номвари маро

یاد است این سخن ز یکی نامور مرا

Вокнўн ки ақлу нафаси сухани гӯии худ манам

واکنون که عقل و نفس سخن‌گوی خود منم

Аз хештан чаҳ бояд кардани ҳазари маро ?

از خویشتن چه باید کردن حذر مرا؟

эй гашта хуши дилати зи қазоу қадар ба ном

ای گشته خوش دلت ز قضا و قدر به نام

Чун хештани сутур гумоне мабар маро

چون خویشتن ستور گمانی مبر مرا

Қавли расӯли ҳақ чу дарахтӣаст борвар

قول رسول حق چو درختی است بارور

Баргаши туро ки гови тўӣӣу самари маро

برگش تو را که گاو توئی و ثمر مرا

Чун барги хори гаштӣ агар гови нестӣ ?

چون برگ‌خوار گشتی اگر گاو نیستی؟

Инсофи даҳ , магӯӣ ҷафо ва махӯр маро

انصاف ده، مگوی جفا و مخور مرا

эй онкии дайни ту бхридм ба ҷони хеш

ای آنکه دین تو بخریدم به جان خویش

Аз ҷаври ин гуруҳи харони бозхри маро

از جور این گروه خران بازخر مرا

Донам ки нест ҷуз ки ба сӯии ту эй худо

دانم که نیست جز که به سوی تو ای خدا

Рӯзи ҳисобу ҳашари мФру визри маро

روز حساب و حشر مفر و وَزَر مرا

Гар ҷуз ризоӣ туаст ғарази мари марои зи умр

گر جز رضای توست غرض مر مرا ز عمر

Бар чизҳо мада ба ду олами зафари маро

بر چیزها مده به دو عالم ظفر مرا

Вондри ризои хеши ту , ёрб , ба ду ҷаҳон

واندر رضای خویش تو، یارب، به دو جهان

Аз хонадони ҳақ ту макун зостри маро

از خاندان حق تو مکن زاستر مرا

Ҳамчун падар ба ҳақ , ту сухани гӯйу зуҳди варз

همچون پدر به حق، تو سخن گوی و زهد ورز

Зеро ки нест кори ҷузи ин эй писари маро

زیرا که نیست کار جز این ای پسر مرا

Гўӣӣ ки ҳуҷҷатии туу нолӣ ба роҳи ман

گوئی که حجتی تو و نالی به راه من

Аз на?ил хушки хира чаҳ бандии камари маро

از نال خشک خیره چه بندی کمر مرا