Чун дар ҷаҳон нигаҳ накунӣ чунаст ?
چون در جهان نگه نکنی چون است؟
Каз гашти чархи дашт чу гардун аст
کز گشت چرخ دشت چو گردون است
Дар боғу роғи мФрши зангорӣ
در باغ و راغ مفرش زنگاری
Пари нақши заъфарону тбр хӯн аст
پر نقش زعفران و طبر خون است
Ваон абри ҳамчуи кулбаи наддофон
وان ابر همچو کلبهٔ ندافان
Акнӯн чу ганҷи лўлўӣ макнун аст
اکنون چو گنج لولوی مکنون است
Бар чарх , ҳамчуи лола ба дашти андар ,
بر چرخ، همچو لاله به دشت اندر،
Миррӣх чун саҳифаи пар хӯн аст
مریخ چون صحیفهٔ پر خون است
Ҷўнаст боғ ва , шохи самани парвин
جون است باغ و، شاخ سمن پروین
Гар моҳи нави хамида чу ърҷўн аст
گر ماه نو خمیده چو عرجون است
Бо чархи пари ситора нигаҳ кун чун
با چرخ پر ستاره نگه کن چون
Пари лолаи сабза дар хур ва мақрун аст
پر لاله سبزه در خور و مقرون است
Чун рӯй Лайлӣаст гулу пешаш
چون روی لیلی است گل و پیشش
Сарви навон чу қомат маҷнӯн аст
سرو نوان چو قامت مجنون است
Чун муштарӣаст зарди гулати лекин
چون مشتری است زرد گلت لیکن
Ин муштарӣ ба анбар маъҷун аст
این مشتری به عنبر معجون است
Машриқи зи нури субҳи саҳаргоҳон
مشرق ز نور صبح سحرگاهان
Рахшон ба сони торам зриўн аст
رخشان به سان طارم زریون است
Гўӣии миёни хаймаи пирӯза
گوئی میان خیمهٔ پیروزه
Пари зоби заъфарони яке оҳўн аст
پر زاب زعفران یکی آهون است
Дашт ар чунин набӯд ба моҳи дай
دشت ار چنین نبود به ماه دی
Борадии биҳишти моҳи чунин чунаст ?
باردی بهشت ماه چنین چون است؟
Саҳро ба ложварду зару шингарф
صحرا به لاژورد و زر و شنگرف
Аз баҳр чаҳ мунаққаш ва мдҳўн аст
از بهر چه منقش و مدهون است
Хокӣ ки мурда буд ва шудаи резон
خاکی که مرده بود و شده ریزان
Вокндаҳ чун шуду з чаҳ гулгунаст ?
واکنده چون شد و ز چه گلگون است؟
Ин машки буии сурхи гули зинда
این مشک بوی سرخ گل زنده
Зон зишти хоки мурда мадфӯн аст
زان زشت خاک مردهٔ مدفون است
Ин мурдаро ки кард чунин зинда ?
این مرده را که کرد چنین زنده؟
Ҳар кас ки ин надонад мағбун аст
هر کس که این نداند مغبون است
Ин кор аз онкӣ зинда кунад он ро
این کار از آنکه زنده کند آن را
Эзад ба ҳашари моя ва қонӯн аст
ایزد به حشر مایه و قانون است
Ваон хушки хору хас ки бсўзндш
وان خشک خار و خس که بسوزندش
Фиръавн бесаломат ва қорун аст
فرعون بیسلامت و قارون است
Ин мурдаи лоларо ки шавад зинда
این مرده لاله را که شود زنده
Нами слсбилу маҳшар ҳомӯн аст
نم سلسبیل و محشر هامون است
Вондри ҳарири сабзу стбрқ ҳо
واندر حریر سبز و ستبرقها
Себ ва баӣ чу Мӯсо ва ҳорӯн аст
سیب و بهی چو موسی و هارون است
Дӯзахи танур шояд мари хас ро
دوزخ تنور شاید مر خس را
Гулро биҳишти боғ ҳумоюн аст
گل را بهشت باغ همایون است
Андар биҳишт хоҳад бади мива
اندر بهشت خواهد بد میوه
Онҷои чунин ки эдар ва акнӯн аст
آنجا چنین که ایدر و اکنون است
Пас ҳам кунун ту низ биҳиштии шӯ
پس هم کنون تو نیز بهشتی شو
Кон аз қиёс низ ҳмидўн аст
کان از قیاس نیز همیدون است
На хор дар хури тибқ ва наҳл аст
نه خار در خور طبق و نحل است
На гули сазои оташ ва конӯн аст
نه گل سزای آتش و کانون است
Пас нест ҷои муъмини покиза
پس نیست جای مؤمن پاکیزه
Дӯзах , ки ҷои кофар малъун аст
دوزخ، که جای کافر ملعون است
На дар биҳишт хулд шавад кофар
نه در بهشت خلد شود کافر
Кони ҷойгоҳи муъмин маймун аст
کان جایگاه مؤمن میمون است
Бандяш аз ин савобу уқоб акнӯн
بندیش از این ثواب و عقاب اکنون
Кин дар хиради баробар ва мавзун аст
کاین در خرد برابر و موزون است
Гар дигараст мардуму гули дигар
گر دیگر است مردم و گل دیگر
Инро биҳишт низ дигаргун аст
این را بهشت نیز دگرگون است
Хурмоу миваҳо ба биҳишти андар
خرما و میوهها به بهشت اندر
Доне ки зин бааст ки айдун аст
دانی که زین بهست که ایدون است
эй рафта бар улӯми Флотўнӣ
ای رفته بر علوم فلاطونی
Ин илмҳо тамом Флотўн аст
این علمها تمام فلاطون است
Он фалсафааст венаи сухани динӣ
آن فلسفه است وین سخن دینی
Ин шукрасту фалсафа ҳпиўн аст
این شکر است و فلسفه هپیون است
Аз илми хонадон расӯласт ин
از علم خاندان رسول است این
На гуфта Амр Фриғўн аст
نه گفتهٔ عمرو فریغون است
Дар хонаи расӯл чу моҳи нав
در خانهٔ رسول چو ماه نو
Тоўили рӯзи рӯз броФзўн аст
تاویل روز روز برافزون است
Ду кор , хуии нек ва кам озорӣ ,
دو کار، خوی نیک و کم آزاری،
Фарзандро васият Маъмун аст
فرزند را وصیت مامون است
Гар бдхўаст хору самани хуши ху
گر بدخو است خار و سمن خوشخو
Ин худ чаро гиромӣ ва он дунаст ?
این خود چرا گرامی و آن دون است؟
Дилро ба дайн бапуш ки дайни дил ро
دل را به دین بپوش که دین دل را
Дар хӯрд бому сохта прҳўн аст
در خورد بام و ساخته پرهون است
Ҷонро ба илми шӯй ки марҷон ро
جان را به علم شوی که مرجان را
Илм , эй писар , муборак собӯн аст
علم، ای پسر، مبارک صابون است
Баҳраст илмро ба мисли фарқон
بحر است علم را به مثل فرقان
Вази баҳри илми эмом чу Ҷайҳун аст
وز بحر علم امام چو جیحون است
Ҷайҳун хушаст ва бо мазау дарё
جیحون خوش است و با مزه و دریا
Аз нохушӣ чу заҳр ва чу тоъӯн аст
از ناخوشی چو زهر و چو طاعون است
эй илми ҷӯй , рӯй ба Ҷайҳун на
ای علم جوی، روی به جیحون نه
Гар ҷонат бар ҳалок на мафтӯн аст
گر جانت بر هلاک نه مفتون است
Дарё на об , бал ба мисли об аст
دریا نه آب، بل به مثل آب است
Чун бар лабаш на тин ва на зайтӯн аст
چون بر لبش نه تین و نه زیتون است
Гирд мисли магарад ки илм ӯ
گرد مثل مگرد که علم او
Аз тоқати ту ҷоҳил берун аст
از طاقت تو جاهل بیرون است
Тоўил кун талаб ки ҷуҳудон ро
تاویل کن طلب که جهودان را
Ин қавли панди Юшаъ бен навен аст
این قول پند یوشع بن نون است
Тоўил бар гузидаи мори ҷаҳл
تاویل بر گزیدهٔ مار جهل
эй ҳӯшёри нодарра афсун аст
ای هوشیار نادره افسون است
Тоўили ҳақ дар шаби трсоӣӣ
تاویل حق در شب ترسائی
Шамъу чароғи исо ва шмъўн аст
شمع و چراغ عیسی و شمعون است
Ин илмро қроргаҳу гаштан
این علم را قرارگه و گشتن
Андари миёни ҳуҷҷат ва мозўн аст
اندر میان حجت و ماذون است
Ин розро дуруст касе донад
این راز را درست کسی داند
Ки ши дил ба илми даъват машҳун аст
کهش دل به علم دعوت مشحون است