эй хирадманд нигаҳ кун ки ҷаҳон бргзр аст

ای خردمند نگه کن که جهان برگذر است

Чашм биност ҳамоно агарат гӯш кар аст

چشم بیناست همانا اگرت گوش کر است

На ҳамеи бинӣ кин чархи кабӯд аз бар мо

نه همی بینی کاین چرخِ کبود از برِ ما

Басӣ аз мурғ , сбкпртру паранда тараст ?

بسی از مرغ، سبکپَرتر و پرّنده‌تر است؟

Чун набинӣ ки яке зоғ ва яке бози сипед

چون نبینی که یکی زاغ و یکی باز سپید

Андари ин гунбади гардандаи пас икдграст ?

اندر این گنبد گردنده پس یکدگر است؟

Чун ба мардум шавад ин олами ободи хароб

چون به مردم شود این عالم آباد خراب

Чун ндонӣ ки дили олами ҷисм башараст ?

چون ندانی که دل عالم جسم بشر است؟

Аз ки пурсӣ ба ҷуз аз дили ту баду неки ҷасад

از که پرسی به جز از دل تو بد و نیک جسد

Чун ҳамеи донеи кӯи маъдани илм ва фикраст ?

چون همی دانی کو معدن علم و فکر است؟

Аз ки пурсанади ҷуз аз мардуми неку бади даҳр

از که پرسند جز از مردم نیک و بد دهر

Чун бар ин қофилагии мардуми солор ва сараст ?

چون بر این قافلگی مردم سالار و سر است؟

эй хирадманд агар мисатон огоҳ наянд

ای خردمند اگر مستان آگاه نیند

Ту аз ин ҷои ҳазари гир ки ҷой ҳазар аст

تو از این جای حذر گیر که جای حذر است

Ба хиради хештан аз оташу ағлоли бихар

به خرد خویشتن از آتش و اغلال بخر

Ту хиради варз вагар бештар аз халқ хар аст

تو خرد ورز وگر بیشتر از خلق خر است

Марди дониста ба ҷони илму хирадро бихарад

مرد دانسته به جان علم و خرد را بخرد

Гарчи ин хари рама аз илму хирад бехабар аст

گرچه این خر رمه از علم و خرد بی خبر است

Ба хирад гавҳар гардад ки ҷаҳон чун дарёст

به خرد گوهر گردد که جهان چون دریاست

Ба хирад мива шавад хуш ки ҷаҳон чун шаҷар аст

به خرد میوه شود خوش که جهان چون شجر است

Нашавад ғарра ба бисёре ҷҳоли ҷаҳон

نشود غره به بسیاری جهال جهان

Ки басии санг ба дарё дар беш аз гуҳар аст

که بسی سنگ به دریا در بیش از گهر است

Гар ҳамеи нодонро ҳишмат бинад сӯии шоҳ

گر همی نادان را حشمت بیند سوی شاه

Сӯии яздони донои муҳташам ва бо хатар аст

سوی یزدان دانا محتشم و با خطر است

Ҳар ду барг ва бар бар асл дарахтанд валек

هر دو برگ و بر بر اصل درختند ولیک

Бар сазои башару барги сазоӣ бақар аст

بر سزای بشر و برگ سزای بقر است

Ҷузи хирадманди мадони оламро тухму барӣ

جز خردمند مدان عالم را تخم و بری

Ҳамаи хору хаси дон ҳар чаҳ ба ҷузи тухм ва бар аст

همه خار و خس دان هر چه به جز تخم و بر است

Бед монанди туранҷаст зи дидор ба барг

بید مانند ترنج است ز دیدار به برگ

Нест дар барги сухан балки сухан дар самар аст

نیست در برگ سخن بلکه سخن در ثمر است

Набӯд мардуми ҷузи оқил ва , бе дониши мард

نبود مردم جز عاقل و، بی‌دانش مرد

Набӯд мардум , ҳарчанд ки мардум сувар аст

نبود مردم، هرچند که مردم صور است

Он басираст ки ҳақи басари андар дил ӯст

آن بصیر است که حق بصر اندر دل اوست

На басираст касе каш ба сари андар басар аст

نه بصیر است کسی کش به سر اندر بصر است

Напарад бар фалак ва бар сар дарё наравад

نپرد بر فلک و بر سر دریا نرود

Ҷуз ки ҳушёр касе каз хирадаши пов пар аст

جز که هشیار کسی کز خردش پاو پر است

Гар ту аз ҳуш ва хирад ёфтае поу парӣ

گر تو از هوش و خرد یافته‌ای پا و پری

Пас хабари гӯии мар аз ончии буруни зин акр аст

پس خبر گوی مر از آنچه برون زین اکر است

Гирди ин гунбади гарданда чаҳ чизаст муҳӣт

گرد این گنبد گردنده چه چیز است محیط

Нарм чун бод ва ё сахт чу хок ва ҳаҷар аст

نرم چون باد و یا سخت چو خاک و حجر است

Агар он сахт буд суда шавад чарх бирав

اگر آن سخت بود سوده شود چرخ برو

Пас далеласт ки он чизи азуи нарм тар аст

پس دلیل است که آن چیز ازو نرم‌تر است

Пас чу нармаст ҷасад бошаду онч ӯ ҷасад аст

پس چو نرم است جسد باشد و آنچ او جسد است

Бениҳоят набӯд кин суханӣ мштҳр аст

بی نهایت نبود کاین سخنی مشتهر است

Пас чаҳ гўӣӣ ки аз он нарми ҷасад бартар чист ?

پس چه گوئی که از آن نرم جسد برتر چیست؟

Нек бингар ки на ин кор касе бадангар аст

نیک بنگر که نه این کار کسی بدنگر است

Чархро зер ва зибр нест сӯии аҳли хирад

چرخ را زیر و زبر نیست سوی اهل خرد

Ончи азуи зер ту омад дгариро зибр аст

آنچ ازو زیر تو آمد دگری را زبر است

Вар чунинаст чаҳ гўӣӣ ки худо аз бар мост ?

ور چنین است چه گوئی که خدا از بر ماست؟

Суханати сӯии хирадманди маҳол ва ҳадар аст

سخنت سوی خردمند محال و هدر است

Вончаҳ ӯро зибру зер буд ҷисм буд

وانچه او را زبر و زیر بود جسم بود

Натавон гуфт ки холиқро зер ва зибр аст

نتوان گفت که خالق را زیر و زبر است

Гаштани ҳолу сухани гуфтани боўозу ҳуруф

گشتن حال و سخن گفتن باواز و حروف

Зибру зери ҳамаи ҷумла ба зер қамар аст

زبر و زیر همه جمله به زیر قمر است

Назари тира дар ин роҳ надонад срхўиш

نظر تیره در این راه نداند سرخویش

Врчаҳи раҳбар ба сӯии олами ақлӣ назар аст

ورچه رهبر به سوی عالم عقلی نظر است

Зин сухан магзар ва ин кор ба хорӣ магузор

زین سخن مگذر و این کار به خواری مگذار

Гар хирадро ба дилу ҷони ту бар , раҳ гузар аст

گر خرد را به دل و جان تو بر، ره گذر است

Ва ?герат рағбат бошад ки дар оӣии зин дар

و گرت رغبت باشد که در آئی زین در

Бишинав аз ман суханӣ кин суханӣ мухтасар аст

بشنو از من سخنی کاین سخنی مختصر است

Сӯии он бояд рафтанат ки аз амри худоӣ

سوی آن باید رفتنت که از امر خدای

Бар хазинаи хираду илми худованд дар аст

بر خزینهٔ خرد و علم خداوند در است

Онкии зии донои дарёии хирад хотир ӯст

آنکه زی دانا دریای خرد خاطر اوست

ӯст дарё ва дигар яксараи олам шимур аст

اوست دریا و دگر یکسره عالم شمر است

Онкии зии аҳли хиради дӯстии итрат ӯ ,

آنکه زی اهل خرد دوستی عترت او،

Бо карӣмӣ ӣ насабаш , то ба қиёмат асар аст

با کریمی‌ی نسبش، تا به قیامت اثر است

Гар битарсӣ ҳаме аз оташ дӯзах бигурез

گر بترسی همی از آتش دوزخ بگریز

Сӯии паймонаш , ки паймонаш аз оташ сипар аст

سوی پیمانش، که پیمانش از آتش سپر است

Ҳунару фазлу хирад дар сайр ӯст ҳама

هنر و فضل و خرد در سیر اوست همه

Ҳамчу ӯ кист ки фазлу ҳунар ӯро сайраст ?

همچو او کیست که فضل و هنر او را سیر است؟

Қӣматии гардӣ агар фазлу ҳунаргирӣ азу

قیمتی گردی اگر فضل و هنر گیری ازو

Қимат мард ндонӣ ки ба фазл ва ҳунараст ?

قیمت مرد ندانی که به فضل و هنر است؟

Ҳар хирадманди бидонад ки бад-ӣни ҳолу сифат

هر خردمند بداند که بدین حال و صفت

Боби илми набӣу боби шубайр ва шбр аст

باب علم نبی و باب شبیر و شبر است

Вгрти раҳбар бояд ба сӯии сират ӯ

وگرت رهبر باید به سوی سیرت او

Зии раҳу сират ӯят писараш роҳбар аст

زی ره و سیرت اویت پسرش راهبر است

Рӯй яздони ҷаҳондору худованди замон

روی یزدان جهاندار و خداوند زمان

Ки зи таъйиди хдоӣӣ ба дараш бар ҳашар аст

که ز تایید خدائی به درش بر حشر است

Рояти шоҳонро сӯрат шерасту паланг

رایت شاهان را صورت شیر است و پلنگ

Бар сари роят ӯ сурати фатҳ ва зафар аст

بر سر رایت او سورت فتح و ظفر است

ӯ ба қасри андари осӯда ва аз холиқи халқ

او به قصر اندر آسوده و از خالق خلق

Насру таъйиди сӯии ҳазрат ӯ бар сафар аст

نصر و تایید سوی حضرت او بر سفر است

Зулфиқори онкӣ ба дасти падараш буд кунун

ذوالفقار آنکه به دست پدرش بود کنون

Ба каф ӯст азирои писари он падар аст

به کف اوست ازیرا پسر آن پدر است

Нарасад ҷузи зи кафши хайру саодат ба ҷаҳон

نرسد جز ز کفش خیر و سعادت به جهان

Кафи аўшоид бӯдан ки ҷаҳонро ҷгрост

کف اوشاید بودن که جهان را جگراست

Фахр бар олами арвоҳ ва бар арвоҳ кунад

فخر بر عالم ارواح و بر ارواح کند

Онкӣ дар олами аҷсоми чунинаш писар аст

آنکه در عالم اجسام چنینش پسر است

эй худовандӣ ки т нест дар офоқи назир

ای خداوندی که‌ت نیست در آفاق نظیر

Раҳмату фазли ту зии ҳуҷҷати ту мунтазир аст

رحمت و فضل تو زی حجت تو منتظر است

Гарчи комаши зи ғаму ҳасрат хушкаст забонаш

گرچه کامش ز غم و حسرت خشک است زبانش

Ба мдиҷи падару ҷадату мадҳи ту тар аст

به مدیج پدر و جدت و مدح تو تر است

Хору санги дарраи имгон бо тоъати ту

خار و سنگ درهٔ یمگان با طاعت تو

Дар димоғу даҳани бандаи ти авд ва шукр аст

در دماغ و دهن بنده‌ت عود و شکر است

Ту худованд чу хуршед ба олами смрӣ

تو خداوند چو خورشید به عالم سمری

Ҳамчунин бандаи зорат ба хуросон смр аст

همچنین بندهٔ زارت به خراسان سمر است

Сӯии ман наҳси замони ҳаргиз нозир набӯд

سوی من نحس زمان هرگز ناظر نبود

То худованди замонро ба сӯии ман назар аст

تا خداوند زمان را به سوی من نظر است