Яке беҷон ва бе тани аблақи аспӣ ков нафарсоед

یکی بی‌جان و بی‌تن ابلق اسپی کاو نفرساید

Ба кӯҳу дашту дарё бар ҳаме тозад ки насаед

به کوه و دشت و دریا بر همی‌‎تازد که ناساید

Саворонгар бФрсоинди аспонро ба ранҷи андар

سواران گر بفرسایند اسپان را به رنج اندر

Яке аспӣаст ин кови мари саворонро бФрсоид

یکی اسپی است این کاو مر سواران را بفرساید

Саворон хуфтаанд венаи асп бар сарашон ҳаме тозад

سواران خفته‌اند وین اسپ بر سرشان همی‌‎تازد

Ки на касро бикӯбад сар , на касро рӯй бшхоид

که نه کس را بکوبد سر، نه کس را روی بِشخاید

Туу фарзанди ту ҳар ду бар ин аспед , лекини ту

تو و فرزند تو هر دو بر این اسپید، لیکن تو

Ҳамеи коҳии барин ҳамвор ва фарзандат ме афзоед

همی‌‎کاهی برین هموار و فرزندت می‌افزاید

На зод аз ҳеҷ модар , на бпрўрдш касе ҳаргиз

نه زاد از هیچ مادر، نه بپروردش کسی هرگز

Валикин ҳар ки зод ӯ ё бзоиди зер ӯ зояд

ولیکن هر که زاد او یا بزاید زیر او زاید

Замонаи номусоидро аз ин гӯна ба ҷузи ҳуҷҷат

زمانهٔ نامساعد را از این گونه به جز حجّت

Ба зару гавҳари алфозу маънии каси нёроид

به زرّ و گوهر الفاظ و معنی کس نیاراید

Сухан чун зари пухта бехиёнат гардаду софӣ

سخن چون زرّ پخته بی‌خیانت گردد و صافی

Чу ӯро хотири доно ба андешаи Фрўсоид

چو او را خاطر دانا به اندیشه فروساید

Сухан чун занги равшан бояд аз ҳар айбу олоиш

سخن چون زنگ روشن باید از هر عیب و آلایش

Ки то ноед сухан чун занг , занг аз ҷонати нздоид

که تا ناید سخن چون زنگ، زنگ از جانت نزداید

Ба оби илм бояд шасти гирди айбу ғаш аз дил

به آب علم باید شست گرد عیب و غش از دل

Ки чун шуд айбу ғаш аз дили сухан беғаш ва айб ояд

که چون شد عیب و غش از دل سخن بی‌غش و عیب آید

Таоми ҷон сухан бошад сухани ҷузи пок ва хуш машну

طعام جان سخن باشد سخن جز پاک و خوش مشنو

Азиро чун набошад хуши таому пок , бгзоид

ازیرا چون نباشد خوش طعام و پاک، بگزاید

зи доно эй писар , некӯи суханрогар биомузӣ

ز دانا ای پسر، نیکو سخن را گر بیاموزی

Ба ду олами туро ҳам холиқ ва ҳам халқ бастоед

به دو عالم تو را هم خالق و هم خلق بستاید

Вагар мари хештанро аз сухан бебаҳра бипасандӣ

وگر مر خویشتن را از سخن بی‌بهره بپسندی

Марогар чун ту фарзандӣ набошад бар замин шояд

مرا گر چون تو فرزندی نباشد بر زمین شاید

Ба бонги хуш гиромӣ шуд сӯии мардуми ҳазор ово

به بانگ خوش گرامی شد سوی مردم هزار آوا

Вазон хораст зоғ айдун ки хуш ва хуб насарояд

وزان خوار است زاغ ایدون که خوشّ و خوب نسراید

Ҳазор овоз чун донои ҳамаи некӯ ва хуш гуяд

هزار آواز چون دانا همه نیکو و خوش گوید

Валикини зоғ ҳамчун марди ҷоҳил жож ме хоед

ولیکن زاغ همچون مرد جاهل ژاژ می‌خاید

Ббхшоӣии ту тӯтиро азон ков месухан гуяд

ببخشائی تو طوطی را ازان کاو می‌‎سخن گوید

Тугар некӯи сухани гўӣӣ , туро эзад бибахшоед

تو گر نیکو سخن گوئی، تو را ایزد ببخشاید

Калидаст эй писари некӯи сухани мари ганҷи ҳикмат ро

کلید است ای پسر نیکو سخن مر گنج حکمت را

Дар ин ганҷ бар ту бекалид ганҷ накушояд

درِ این گنج بر تو بی‌‍‎کلیدِ گنج نگشاید

Ман андар ҷустани некӯи сухани танро бФрсўдм

من اندر جستن نیکو سخن تن را بفرسودم

Серуми зини фахр дар ҳикмати ҳаме бар чарх азин сояд

سرم زین فخر در حکمت همی بر چرخ ازین ساید

Агар ту сӯии ҳикмат чунат фармуданд бгроӣӣ

اگر تو سوی حکمت چونت فرمودند بگرائی

Ҷаҳон зон пас ба чашми ту ба пари пашшаи нгроид

جهان زان پس به چشم تو به پرّ پشّه نگراید

Набинӣ каз хуросон ман нишаста паст дар имгон

نبینی کز خراسان من نشسته پست در یمگان

Ҳаме ояд сӯии ман як ба як ҳар чаҳ ми ҳаме бояд ?

همی‌‎آید سوی من یک‌‎به‌‎یک هر چه‌م همی‌‎باید؟

Ҳаким онаст ков аз шоҳ нандешад , на он нодон

حکیم آن است کاو از شاه نندیشد، نه آن نادان

Ки шаҳро шеър гуяд то магар чизяш фармоед

که شه را شعر گوید تا مگر چیزیش فرماید

Касе ков бо ман андари илму ҳикмат ҳамбарӣ ҷӯяд

کسی کاو با من اندر علم و حکمت همبری جوید

Ҳаме хоҳад ки гул бар офтоби равшани андоид

همی‌‎خواهد که گل بر آفتاب روشن انداید

Чарогар чун манаст ӯ ҳамчуи ман бар садр нанишинад

چرا گر چون من است او همچو من بر صدر ننشیند

Вагар не чун биҷӯед нону хираи жожи бдроид ?

و گر نی چون بجوید نان و خیره ژاژ بدراید؟

Китоб эзадаст , эй марди доно , маъдани ҳикмат

کتاب ایزد است، ای مرد دانا، معدن حکمت

Ки то олам ба пойаст андари ин маъдан ҳаме поед

که تا عالم به پای است اندر این معدن همی‌‎پاید

Чу сӯии ҳикмат динӣ биёбӣ раҳ , шӯии огаҳ

چو سوی حکمت دینی بیابی ره، شوی آگه

Ки афлотӯни ҳаме бар халқи олам бод паймоед

که افلاطون همی بر خلق عالم باد پیماید

Набошад хуб агар зон пас ки шастами дил ба оби ҳақ

نباشد خوب اگر زان پس که شستم دل به آب حق

Ки ҷони равшанами ҳаргиз ба ноҳақии бёлоид

که جان روشنم هرگز به ناحقّی بیالاید

Маро бо ҷони равшан дар дили софӣ яке шуд дайн

مرا با جان روشن در دل صافی یکی شد دین

Чу ҷон бо дайн яке шуд каси мар ӯро низ нрбоид

چو جان با دین یکی شد کس مر او را نیز نرباید

Бибояд шасти ҷонатро ба илми дайн ки илми дайн ,

بباید شست جانت را به علم دین که علم دین،

Чунон коб аз намад , ҷонро зи шабаҳатҳо биполояд

چنان کآب از نمد، جان را ز شبهت‌ها بپالاید

Туро роҳии намоями ман сӯии хайроти ду ҷаҳонӣ

تو را راهی نمایم من سوی خیرات دو جهانی

Ки касро ҳеҷ ҳушёрии азин ба роҳ нанамояд

که کس را هیچ هشیاری ازین به راه ننماید

Бпироӣ аз тамаъи нохун ба хурсандӣ ки аз дастат

بپیرای از طمع ناخن به خرسندی که از دستت

Чу ин нохуни бпироӣии ҳамаи карти бпироид

چو این ناخن بپیرائی همه کارت بپیراید