Хирадмандро мечаҳ гуяд хирад ?

خردمند را می چه گوید خرد؟

Чаҳ гуядаш ? гуяд « ҳазар кун зи бад »

چه گویدش؟ گوید «حذر کن ز بد»

Бидон вақт гуяд ҳамяш ин сухан

بدان وقت گوید همیش این سخن

Ки ш аз бади куниши ҷону дил май Ромад

که‌ش از بد کنش جان و دل می‌رمد

Хиради бад нФрмоидт кард азонк

خرد بد نفرمایدت کرد ازانک

Саранҷом бар бади куниш бад расад

سرانجام بر بد کنش بد رسد

Бар ин қавлат эй хоҷаи ин баси гўо

بر این قولت ای خواجه این بس گوا

Ки ҷӯи кори ҷузи ҷӯ ҳаме надуруд

که جو کار جز جو همی ندرود

Набинӣ кигар хори корд касе

نبینی که گر خار کارد کسی

Нахусти он ниҳолаши Марвро хулд ?

نخست آن نهالش مرو را خلد؟

Агар бад кунӣ чун даду доми ту

اگر بد کنی چون دد و دام تو

Ҷудои нестии пас ту аз дому дад

جدا نیستی پس تو از دام و دد

Бадии доми оҳрмн нокас аст

بدی دام آهرمن ناکس است

Ба домаши дарун чун шӯии бохирад ?

به دامش درون چون شوی باخرد؟

Бадии мор гурзааст азу давр бош

بدی مار گَرزه است ازو دور باش

Ки бади бтар аз мор гурза газад

که بد بتر از مار گَرزه گزد

Агар ҳербади бад буд бад макун

اگر هیربد بد بود بد مکن

Кигар бад кунӣ худ тӯии ҳербад

که گر بد کنی خود توی هیربد

Чу лаънат кунад бар бидон бади куниш

چو لعنت کند بر بدان بد کنش

Ҳамеи лаънат ӯ бртн худ кунад

همی لعنت او برتن خود کند

Чу ҳар ду тиҳӣ май бароянд аз об

چو هر دو تهی می‌برآیند از آب

Чаҳ айб оварад мари сабадро сабад ?

چه عیب آورد مر سبد را سبد؟

Ҳунари пеша онаст каз феъли нек

هنر پیشه آن است کز فعل نیک

Сари хешро тоҷи худ бар наад

سر خویش را تاج خود بر نهد

Чу некӣ кунад бо ту бар хештан

چو نیکی کند با تو بر خویشتن

Ҳаме хонд аз ту саноҳои худ

همی خواند از تو ثناهای خود

Крои пешаи некӣ нишондан буд

کرا پیشه نیکی نشاندن بود

Ҳамеша рӯонаши ситоиш чанд

همیشه روانش ستایش چند

Ба ду ҷаҳон беозор монад ҳар онк

به دو جهان بی آزار ماند هر آنک

зи некӣ ба тан бар ситоиши тунд

ز نیکی به تن بر ستایش تند

зи некӣ ба некӣ расад мард азон

ز نیکی به نیکی رسد مرد ازان

Ки ҳар кас ки ӯ гул кунад гул хӯрд

که هر کس که او گل کند گل خورد

Хиради ҷуз ки некӣ назояд ҳгрз

خرد جز که نیکی نزاید هگرز

На некӣ ба ҷузи шери мадҳати макад

نه نیکی به جز شیر مدحت مکد

Хиради зи оташи табъи оташ тар аст

خرد ز آتش طبع آتش تر است

Ки мари мардуми хомро ӯ пазад

که مر مردم خام را او پزد

Буруни орад аз дили бадиро хирад

برون آرد از دل بدی را خرد

Чу аз шери мари тирагиро намад

چو از شیر مر تیرگی را نمد

Крои деви дунё гирифтааст асир

کرا دیو دنیا گرفته است اسیر

Марвро касе ҷузи хирад кӣ хирад ?

مرو را کسی جز خرد کی خرد؟

Хиради пар ҷонаст агар башиканяш

خرد پر جان است اگر بشکنیش

Бадви ҷонат аз ин жарф чун бар пурд ?

بدو جانت از این ژرف چون بر پرد؟

Бад-ӣни пари пар то нагирадат ҷаҳл

بدین پر پر تا نگیردت جهل

Вагар неи бкўбдти зери лагад

وگر نی بکوبدت زیر لگد

Хиради ъоҷзост аз ту зеро ки ҷаҳл

خرد عاجزاست از تو زیرا که جهل

Аз ин сӯи вази он сӯи туро ме кашад

از این سو وز آن سو تو را می‌کشد

Макаши хештанро бикаш дасти азу

مکش خویشتن را بکش دست ازو

Ки ӯ зини амал беш куштааст сад

که او زین عمل بیش کشته است صد

Хари бдгёҳӣ ки нгўордш

خر بدگیاهی که نگواردش

Ҳаме бо харии рӯз камтар чарад

همی با خری روز کمتر چرد

Туро орзӯҳо чунин чун ҳаме

تو را آرزوها چنین چون همی

Чу кӯрон ба ҷир ва ба ҷӯй афганд

چو کوران به جر و به جوی افگند

Бад-ӣни кӯрӣ андар натарсӣ ки ҷонат

بدین کوری اندر نترسی که جانت

Ба ногоҳ азин банди беруни ҷаҳд ?

به ناگاه ازین بند بیرون جهد؟

Чу моҳӣ ба шасти андаруни ҷони ту

چو ماهی به شست اندرون جان تو

Чунон май зи баҳр раҳояш тапад

چنان می ز بهر رهایش تپد

Аз ин банду зиндон ба ночору чор

از این بند و زندان به ناچار و چار

Ҳамон каш дар оварад беруни барад

همان کش در آورد بیرون برد

Ба хӯшаи андар аз баҳри берун шудан

به خوشه اندر از بهر بیرون شدن

Чунон ҷумла шуд моашу малику нухуд

چنان جمله شد ماش و ملک و نخود

Туро танат хӯшаасту перии хазон

تو را تنت خوشه است و پیری خزان

Хазони ту бар хӯша танат зад

خزان تو بر خوشهٔ تنت زد

Дигаргун шудӣ ва дигаргун шавад

دگرگون شدی و دگرگون شود

Чу бар хӯшаи боди хазон бар вазад

چو بر خوشه باد خزان بر وزد

Нигорандаи он нақшҳои бадеъ

نگارنده آن نقش‌های بدیع

Аз ин нақши номаи ҳамеи бистарад

از این نقش نامه همی بسترد

Гулии кони ҳаме тоза шуд рӯзи рӯз

گلی کان همی تازه شد روز روز

Кунун ҳар замонии фурӯи пжмрд

کنون هر زمانی فرو پژمرد

Ҳамон сарв каз баси гшӣ май навид

همان سرو کز بس گشی می‌نوید

Кунун боз чун неи зи сустии навад

کنون باز چون نی ز سستی نود

Навон аз навад шуд казу бар гузашт

نوان از نود شد کزو بر گذشت

зи дарди гузаштаи навад май навад

ز درد گذشته نود می‌نود

Минуи бргзштаҳи навад беш азин

منو برگذشته نود بیش ازین

Ки акнӯнат зер қадам биспурад

که اکنونت زیر قدم بسپرد

Ба фардо макун тамаъ ва , дай шудӣ , бигир

به فردا مکن طمع و، دی شدی، بگیر

Мари имрӯзро кӯ ҳаме бугзарад

مر امروز را کو همی بگذرد

Пушаймонӣ аз дай надорадат суд

پشیمانی از دی نداردت سود

Чу ҳишмати мар имрӯз ме бингарад

چو حشمت مر امروز می بنگرد

Дарахти пушаймонӣ аз дайнаи рӯз

درخت پشیمانی از دینه روز

Дар имрӯз бояд ки мони бардаад

در امروز باید که مان بردهد

Гар имрӯз чун дай тағофул кунӣ

گر امروز چون دی تغافل کنی

Ба фардоти имрӯзи ту дай шавад

به فردات امروز تو دی شود

Бар тоъат аз шохи умрати бчн

بر طاعت از شاخ عمرت بچن

Ки акнӯнаш гардуни збн бар кунад

که اکنونش گردون زبن بر کند

Ба бозии мадаи умри боқӣ ба бод

به بازی مده عمر باقی به باد

Ки монда шавад ҳар ки хираи дӯд

که مانده شود هر که خیره دود

Набояд ки чун лаҳви фардои зи ту

نباید که چون لهو فردا ز تو

Нишоне бимонад чу аз ёри бад

نشانی بماند چو از یار بد

Чмидн ба некят бояд , ки мард

چمیدن به نیکیت باید، که مرد

з некӣ чарад чун ба некии чамад

ز نیکی چرد چون به نیکی چمد

Насиҳати зи ҳуҷҷати шинави кӯи ҳаме

نصیحت ز حجت شنو کو همی

Туро зон чашонд ки худ май чшд

تو را زان چشاند که خود می‌چشد