Ҷону хиради раванда бар ин чарх ахзаранд
جان و خرد رونده بر این چرخ اخضرند
ё ҳардуони наҳуфта дар ин гӯии ағбрнд ?
یا هردوان نهفته در این گوی اغبرند؟
Олам чаро ки нест сухани гӯйу ҷонвар
عالم چرا که نیست سخن گوی و جانور
Грҷону ақл ҳар ду бар ин олам андаранд ?
گرجان و عقل هر دو بر این عالم اندرند؟
Вар дар ҷаҳон наянд алӣ ҳол ғоибанд
ور در جهان نیند علیحال غایبند
Вар ғоибанд бар тани мо чунки ҳозиранд ?
ور غایبند بر تن ما چونکه حاضرند؟
Гарчи на ғоибанд ба ашхос ғоибанд
گرچه نه غایبند به اشخاص غایبند
Врчаҳ на эдаранд ба афъол эдаранд
ورچه نه ایدرند به افعال ایدرند
Вонгаҳ каз ин мизоҷи муҳайё ҷудо шаванд
وانگه کز این مزاج مهیا جدا شوند
Чизанд ё на чизи арз вор бигузаранд
چیزند یا نه چیز عرضوار بگذرند
Грчиз нестанд бурун аз мизоҷи тан
گرچیز نیستند برون از مزاج تن
Имрӯз низ лошӣу маҷҳӯл ва абтаранд
امروز نیز لاشی و مجهول و ابترند
Вар лошӣанд феъл наёяд зи чиз на
ور لاشیاند فعل نیاید ز چیز نه
Вена ҳар ду дар тани ту ба афъол зоҳиранд
وین هر دو در تن تو به افعال ظاهرند
Онкў ҷудо кунад ба хиради ҷавҳар аз арз
آنکو جدا کند به خرد جوهر از عرض
Донад ки ин ду чиз латифанд ва ҷавҳаранд
داند که این دو چیز لطیفند و جوهرند
Зеро бад-ӣни дўҷсми табиӣ тамом шуд
زیرا بدین دوجسم طبیعی تمام شد
Каз боду обу хоку з афлок бартаранд
کز باد و آب و خاک و ز افلاک برترند
Аҳли тамизу ақл аз ин доми гоҳи саъб
اهل تمیز و عقل از این دام گاه صعب
Ғофил наанд агарчӣ бад-ӣн домгаҳ даранд
غافل نهاند اگرچه بدین دامگه درند
Гетӣ чу чашму сӯрати эшон дарави басар
گیتی چو چشم و صورت ایشان درو بصر
Олами дарахти брўр ва эшон бирав баранд
عالم درخت برور و ایشان برو برند
Дарҳои раҳматанд ҳакямони рӯзгор
درهای رحمتند حکیمان روزگار
Венаҳо ки чун харанд ҳама аз пас даранд
وینها که چون خرند همه از پس درند
Инҳо ки чун сутур нигунанд нест шан
اینها که چون ستور نگونند نیستشان
Зӯр ва тавон онкӣ бар ин чарх бингаранд
زور و توان آنکه بر این چرخ بنگرند
Ин оФрўшаҳ Эйаст ду зоғаст хўолгрш
این آفروشهای است دو زاغ است خوالگرش
Ҳар ду қарини икдгр ва нек дархуранд
هر دو قرین یکدگر و نیک درخورند
Венаи хайма кабӯд набенанд венаи ду мурғ
وین خیمهٔ کبود نبینند وین دو مرغ
К-эйашони дарави як аз пас дигар ҳаме паранд
کایشان درو یک از پس دیگر همی پرند
Донанд оқилони ҷаҳон кин кабӯтарон
دانند عاقلان جهان کاین کبوتران
Обу хӯриши ҳамеи ҳама аз умр мо хуранд
آب و خورش همی همه از عمر ما خورند
Чандини ҳазор халқ ки хӯрданд ин ду мурғ
چندین هزار خلق که خوردند این دو مرغ
Пас чунки ҳар ду грснгоннд ва лоғаранд ?
پس چونکه هر دو گرسنگانند و لاغرند؟
То кӣ гуҳи он сиёҳи кабӯтари гуҳи он сипед
تا کی گه آن سیاه کبوتر گه آن سپید
Чун бигузаранд пар ба мо бар бгстрнд ?
چون بگذرند پر به ما بر بگسترند؟
То чанд бингаранд ва бигарданд гирди мо
تا چند بنگرند و بگردند گرد ما
Ин шуҳраи шамъҳо ки бар ин сабз манзаранд ?
این شهره شمعها که بر این سبز منظرند؟
Ин ҳафтгонаи шамъ бар ин манзар , эй писар ,
این هفتگانه شمع بر این منظر، ای پسر،
Аз кирдигори мо ба сӯй мо паёмбаранд
از کردگار ما به سوی ما پیامبرند
Гўиндмон ба сӯрати хеши ин ҳамаи ҳаме
گویندمان به صورت خویش این همه همی
К-эйашони ҳамаи худои ҷаҳонро мусаххаранд
کایشان همه خدای جهان را مسخرند
Зеро ки зоҳираст маро кин ситорагон
زیرا که ظاهر است مرا کاین ستارگان
Наз зоти хеши зарду сипеду мъсФрнд
نز ذات خویش زرد و سپید و معصفرند
Гуяд ҳамеи қиёс ки дарҳои рӯзӣ анд
گوید همی قیاس که درهای روزیاند
Инҳоу дастҳои ҷаҳон дор Акбаранд
اینها و دستهای جهاندار اکبرند
То хокро худои бад-ӣни дастҳои хеш
تا خاک را خدای بدین دستهای خویش
Айдун кунад ки халқи дарав рағбат оваранд
ایدون کند که خلق درو رغبت آورند
Саҳарӣаст ин ҳалол ки эшон ҳаме кунанд
سحری است این حلال که ایشان همی کنند
Зеро ба хоки мурдаи ҳаме зинда парваранд
زیرا به خاک مرده همی زنده پرورند
Рӯзӣу умри халқ ба тақдири эзадӣ
روزی و عمر خلق به تقدیر ایزدی
Ин дастҳо ҳамеи бнбиснд ва бистаранд
این دستها همی بنبیسند و بسترند
Тақдиргар шуданд чу тақдир ёфтанд
تقدیرگر شدند چو تقدیر یافتند
Зин сӯ муқаддаранд ва аз он сӯ муқаддаранд
زین سو مقدرند و از آن سو مقدرند
Чун нест ҳолҳошони яксону икнҳод
چون نیست حالهاشان یکسان و یکنهاد
Бали гуҳ ба сӯии мағриб ва гоҳе ба ховаранд
بل گه به سوی مغرب و گاهی به خاورند
Лозим шудааст кун бар эшон ва ҳам фасод
لازم شدهاست کون بر ایشان و هم فساد
Гарчи ба будаш андар оғоз дафтаранд
گرچه به بودش اندر آغاز دفترند
Онҳо ки нашунаванд ҳамеи зини паямбарон
آنها که نشنوند همی زین پیمبران
Наздики аҳли ҳикмат ва тавҳид кофаранд
نزدیک اهل حکمت و توحید کافرند
Бар хоб ва хӯрд фитна шуда сетанд хирси вор
بر خواب و خورد فتنه شدهستند خرسوار
То чанд гуҳ чу хар бихӯранду Фрўмрнд
تا چند گه چو خر بخورند و فرومرند
Мрсбҳро зи баҳри сабӯҳӣ талаб кунанд
مرصبح را ز بهر صبوحی طلب کنند
Зеро надим равад ва май лаъл ва соғаранд
زیرا ندیم رود و می لعل و ساغرند
Инҳо наянд сӯии хиради беҳтар аз сутур
اینها نیند سوی خرد بهتر از ستور
Ҳарчанд бар сутури худованд ва меҳтаранд
هرچند بر ستور خداوند و مهترند
Зинҳо ба ҷумла даст бикаш ҳамчуи ман азонк
زینها به جمله دست بکش همچو من ازانک
Бар сӯрати ман ва ту ва бар сират харанд
بر صورت من و تو و بر سیرت خرند
Гар сари зи марди маъдан ақласт ва он мағз
گر سر ز مرد معدن عقل است و آن مغز
Инҳо ҳама ба сӯии хирадманд бе саранд
اینها همه بهسوی خردمند بی سرند
Ҳангоми хайри суст чу на?ил хзонинд
هنگام خیر سست چو نال خزانیند
Ҳангоми шари сахт чу сад Сикандаранд
هنگام شر سخت چو سد سکندرند
Андари рукӯъи хами надиҳади пойу пушташон
اندر رکوع خم ندهد پای و پشتشان
Лекин ба пеши мейр ба кирдор чанбаранд
لیکن به پیش میر به کردار چنبرند
Гар расму хуй дев гирифтанд лоҷарам
گر رسم و خوی دیو گرفتند لاجرم
Ҳамвора пеши дев бидонадяш чокаранд
همواره پیش دیو بداندیش چاکرند
Вари гов ва хар шуданд , палангони рӯзгор
ور گاو و خر شدند، پلنگان روزگار
Ҳамвора шан ба дайн ва ба дунё ҳаме даранд
هموارهشان به دین و به دنیا همیدرند
Вари гови гашти уммати исломи лоҷарам
ور گاو گشت امت اسلام لاجرم
Гургу паланги вшир худованд минбаранд
گرگ و پلنگ وشیر خداوند منبرند
Гургу паланги гуруснаи гов ва барра баранд
گرگ و پلنگ گرسنه گاو و بره برند
Венаҳо зёъу малики ятемон ҳаме баранд
وینها ضیاع و ملک یتیمان همیبرند
Инҳо ки дасти хеш чу ншпил карда анд
اینها که دست خویش چو نشپیل کردهاند
Андари миёни халқи мзкӣ ва доваранд
اندر میان خلق مزکی و داورند
Бе ришваи талх ва бемаза чун заҳр ва ҳанзаланд
بی رشوه تلخ و بیمزه چون زهر و حنظلند
Бо ришваи чарбу ширин чун мағз ва шукранд
با رشوه چرب و شیرین چون مغز و شکرند
эй ҳӯшёри мард , чаҳ гўӣӣ ки ин гуруҳ
ای هوشیار مرد، چه گوئی که این گروه
Ҳаргизи сазои ҷинату фирдавс ва кавсаранд ?
هرگز سزای جنت و فردوس و کوثرند؟
Аз роҳи ин нФоиаҳи рамаи кӯр ва кар битоб
از راه این نفایه رمهٔ کور و کر بتاب
Зеро ки ин рамаи ҳамаи ҳам кӯр ва ҳам каранд
زیرا که این رمه همه هم کور و هم کرند
Ин роҳ бо сутур раҳо кун ки оқилон
این راه با ستور رها کن که عاقلان
Андари ҷаҳони динӣ бар роҳ дигаранд
اندر جهان دینی بر راه دیگرند
Он оқилон ки аҳли хирадро ба боғи дайн
آن عاقلان که اهل خرد را به باغ دین
Бори дарахти Аҳмади мухтор ва ҳайдаранд
بار درخت احمد مختار و حیدرند
Он оқилон ки зери қадами рӯзи ъзу фахр
آن عاقلان که زیر قدم روز عز و فخر
Ҷузи фарқи муштарӣу сар моҳ наспуранд
جز فرق مشتری و سر ماه نسپرند
Он оқилон ки мари сари дайнро ба илми хеш
آن عاقلان که مر سر دین را به علم خویش
Бар тахтгоҳи ақлу басари тоҷ ва афсаранд
بر تختگاه عقل و بصر تاج و افسرند
Он оқилон каз офати девон ба фазлашон
آن عاقلان کز آفت دیوان به فضلشان
Зин беканорау яла гўбораҳ бигузаранд
زین بی کناره و یله گوباره بگذرند
Гетии ҳамаи биёбон ва эшон раванда равад
گیتی همه بیابان و ایشان رونده رود
Мардуми ҳамаи муғелон ва эшон санавбаранд
مردم همه مغیلان و ایشان صنوبرند
Офоти девро ба фазойили ъзоимнд
آفات دیو را به فضایل عزایمند
Ва эърози илмро ба маъонӣ ҷавоҳиранд
و اعراض علم را به معانی جواهرند
Бар мавҷи баҳри фитна ва тӯфон равад ҷаҳл
بر موج بحر فتنه و طوفان رود جهل
Боди хуши бзндаҳу киштӣ ва лангаранд
باد خوش بزنده و کشتی و لنگرند
эй ҳуҷҷати замини хуросон басӣ намонад
ای حجت زمین خراسان بسی نماند
То аҳли ҷаҳли рӯзу шаби хеши бшмрнд
تا اهل جهل روز و شب خویش بشمرند
Ҳамчун ту нестанд агар чанд ин хазон
همچون تو نیستند اگر چند این خزان
Зери дарахти дайни ҳама бо ту баробаранд
زیر درخت دین همه با تو برابرند
Ту мағзу миваи хушу ширини ҳамеи хурӣ
تو مغز و میوهٔ خوش و شیرین همی خوری
Ва эшон суфол бемаза ва барг ме хуранд
و ایشان سفال بیمزه و برگ میخورند