Касе каз рози ин дулоби пирӯза хабар дорад

کسی کز راز این دولاب پیروزه خبر دارد

Ба хобу хур чу хари умри азиз хеш нагузорад

به خواب و خور چو خر عمر عزیز خویش نگذارد

Ҷузи он нодон ки нанги ҷаҳли зери пай сипар кардаш

جز آن نادان که ننگ جهل زیر پی سپر کردش

Касе худро ба коми аждаҳои масти нспорд

کسی خود را به کام اژدهای مست نسپارد

Хрдмндо , чаҳ машғӯлии бад-ӣни анбор беҳосил ?

خردمندا، چه مشغولی بدین انبار بی‌حاصل؟

Ки ин анборат аз кашкин чу аз ҳалвои бинборд

که این انبارت از کشکین چو از حلوا بینبارد

Тӯй бар хобу хури фитна ҳамоно худ нае огаҳ

توی بر خواب و خور فتنه همانا خود نه‌ای آگه

Ки мари паҳлуатро гетӣ ба хобу хури ҳамеи хорад

که مر پهلوت را گیتی به خواب و خور همی خارد

Нае эй хоки хори огаҳ ки ҳаркии ши хок хур бошад

نه‌ای ای خاک‌خوار آگه که هرکه‌ش خاک‌خور باشد

Саранҷом арча дайраст ин қавии хокаши биўборд

سرانجام ارچه دیر است این قوی خاکش بیوبارد

Фалаки мари хокро , эй хоки хур , дар мивау дона

فلک مر خاک را، ای خاک خور، در میوه و دانه

зи баҳри ту ба шӯру чарбу ширин май бёчорд

ز بهر تو به شور و چرب و شیرین می بیاچارد

Наме бинӣ каз он очор агар хокӣ тиҳӣ монад

نمی‌بینی کز آن آچار اگر خاکی تهی ماند

Туро , эй хоки хор , он хок бе очори нгўорд ?

تو را، ای خاک خوار، آن خاک بی‌آچار نگوارد؟

Туро заҳраст хоку душмании дорӣ ба меъда дар

تو را زهر است خاک و دشمنی داری به معده در

Кигар хокаши диҳии вари неи ҳамеи карт ба ҷони орад

که گر خاکش دهی ور نی همی کارت به جان آرد

Агар фармон ӯ кардӣ ва хӯрдӣ хок шуд хомаш

اگر فرمان او کردی و خوردی خاک شد خامش

Вагар на ҳамчунон доим ба меъда дар ҳамеи жорд

و گر نه همچنان دایم به معده در همی ژارد

Ба донаи гандум андар чист кӯи мари хоку саргин ро

به دانهٔ گندم اندر چیست کو مر خاک و سرگین را

Чунон кардааст кўрои каси ҳамеи зин ду напиндорад ?

چنان کرده‌است کورا کس همی زین دو نپندارد؟

Чигуна бесару дандону ҳалқу меъдаи он дона

چگونه بی‌سر و دندان و حلق و معده آن دانه

Ҳаме хокӣ хӯрд ҳамвора коб ӯро бёғорд

همی خاکی خورد همواره کآب او را بیاغارد

Касе кин пари аҷоиби сунъу қудратро наме бинад

کسی کاین پر عجایب صنع و قدرت را نمی‌بیند

Сазадгар марди бинои ҷуз ки нобӣноаш нишморад

سزد گر مرد بینا جز که نابیناش نشمارد

Ба донаи тухмҳо дар пишкороннди мардум ро

به دانه تخمها در پیشکارانند مردم را

Ки ҳар як зон яке кор ва яке пеша дигар дорад

که هر یک زان یکی کار و یکی پیشهٔ دگر دارد

Чу дар ҳар донае донои яке сонеъ ҳаме бинад

چو در هر دانه‌ای دانا یکی صانع همی بیند

Худои хеши инҳоро на пиндорад на ингорад

خدای خویش اینها را نه پندارد نه انگارد

Вар андар ёфтан мари пешкоронро чу дармонд

ور اندر یافتن مر پیشکاران را چو درماند

Бар он кӯи бартар аз ақласт хира ваҳм бигуморад

بر آن کو برتر از عقل است خیره وهم بگمارد

Касе шукри худовандӣ ки ӯро банда Эй бахшад

کسی شکر خداوندی که او را بنده‌ای بخشد

Ки ӯ аз хок хурмо кард донад худ бачаи гузорад ?

که او از خاک خرما کرد داند خود بچه گزارد؟

Туро дар дона хурмост , эй бинои дил , ин банда

تو را در دانهٔ خرماست، ای بینا دل، این بنده

Ки ӯ бар сарат ҳар солии ҳамеи хурмои фурӯи борад

که او بر سرت هر سالی همی خرما فرو بارد

Касе каз кирдигори хеш аз ин сони қӣматӣ бояд

کسی کز کردگار خویش از این سان قیمتی باید

Сазадгар дар ду дидаи хеши тухми шукр ӯ корд

سزد گر در دو دیدهٔ خویش تخم شکر او کارد

Аз он пас ки ти нкўӣиҳо фаровон дод бе тоъат

از آن پس که‌ت نکوئی‌ها فراوان داد بی‌طاعت

Гар ӯро ту бёзории туро бе шаки бёзорд

گر او را تو بیازاری تو را بی‌شک بیازارد

Хирадмандӣ ки неъмат хӯрд шукри онаш бояд кард

خردمندی که نعمت خورد شکر آنش باید کرد

Азиро каз сабуии сиркаи ҷузи сиркаи нёғорд

ازیرا کز سبوی سرکه جز سرکه نیاغارد

Нишонаи бандагӣ шукраст , ҳаргизи мардуми доно

نشانهٔ بندگی شکر است، هرگز مردم دانا

Ба нспосии зи ҳади бандагии андари нёҷорд

به نسپاسی ز حد بندگی اندر نیاجارد

Миндиш ва менигор , эй писар , ҷузи хайру панди аиро

میندیش و مینگار، ای پسر، جز خیر و پند ایرا

Ки дили ҷуз хайр нандешад қалами ҷузи панди ннгорд

که دل جز خیر نندیشد قلم جز پند ننگارد

зи донои ҷӯии панди аиро ки оби панди хуши ёбӣ

ز دانا جوی پند ایرا که آب پند خوش یابی

Чу донои хӯшаи дилро ба дасти ақли бифишорад

چو دانا خوشهٔ دل را به دست عقل بفشارد

Агарат андӯҳ дайнаст , эй бародар , шеър ҳуҷҷат хон

اگرت اندوه دین است، ای برادر، شعر حجت خوان

Ки шеъри зуҳд ӯ аз ҷонати ин андӯҳи бгсорд

که شعر زهد او از جانت این اندوه بگسارد

Ту эй куштаи ҷаҳолати сӯй ӯ шӯ то шӯии зинда

تو ای کشتهٔ جهالت سوی او شو تا شوی زنده

Ки аз ҷаҳли ту ҳуҷҷати сӯй ту омад наме ёрад

که از جهل تو حجت سوی تو آمد نمی‌یارد