эй чанбари гардандаи бад-ӣни гӯии мудаввар

ای چنبر گردنده بدین گوی مدور

Чун сарви сеӣ қад маро кард чу чанбар

چون سرو سهی قد مرا کرد چو چنبر

Вази мӯӣу рухами тирагӣу нури буруни тохт

وز موی و رخم تیرگی و نور برون تاخت

То зиндаи шаби тираи пас рӯзи мунаввар

تا زنده شب تیره پس روز منور

Ҳар ваъда ва ҳар қавл ки кард ин фалак ва гуфт

هر وعده و هر قول که کرد این فلک و گفت

Он ваъда хилоф омад ва он қавли музаввар

آن وعده خلاف آمد و آن قول مزور

Ман қавли ҷаҳонро ба раҳи чашми шунӯдам

من قول جهان را به ره چشم شنودم

Нашигифт ки бисёр буд қавли мубсир

نشگفت که بسیار بود قول مبصر

Қавлӣ ба қалам гуяд гуё ба китобат

قولی به قلم گوید گویا به کتابت

Қавлӣ ба зФон гуяд машрӯҳу муфассир

قولی به زفان گوید مشروح و مفسر

Мари қавли забонро ба раҳи гӯш ту бишинав

مر قول زبان را به ره گوش تو بشنو

Мари қавли қаламро зи раҳи чашм ту бингар

مر قول قلم را ز ره چشم تو بنگر

Гар қавли музаввар суханӣ бошад кон ро

گر قول مزور سخنی باشد کان را

Гӯянда дигаргуна кунад соъати дигар

گوینده دگرگونه کند ساعت دیگر

Пас ҳар ду , шабу рӯз , ду гуфтор дурӯғанд

پس هر دو، شب و روز، دو گفتار دروغند

Кин даҳр ҳаме гуяд ҳамвору мастир

کاین دهر همی گوید هموار و مستر

Вази ҳақи ҷуз аз ҳақ назодааст ва назояд

وز حق جز از حق نزاده‌است و نزاید

Венаи қоидаи зии ақл дурустасту муқарар

وین قاعده زی عقل درست است و مقرر

Пас ҳарчӣ ҳамеи зери шабу рӯзи бзоинд

پس هرچه همی زیر شب و روز بزایند

Фарзанд дурӯғанду музаввари ҳама яксар

فرزند دروغند و مزور همه یکسر

Зинаст трокиби наботу ҳайвони пок

زین است تراکیب نبات و حیوان پاک

Беҳосил ҳамчун падари хеш ва чу модар

بی حاصل همچون پدر خویش و چو مادر

Таркиби ту суфло ва касифаст валикин

ترکیب تو سفلی و کثیف است ولیکن

Сӯратгар алавӣ ва латифаст бадв дар

صورت گر علوی و لطیف است بدو در

Сӯратгар ҷавҳари ҳам ҷавҳар буд аирок

صورت گر جوهر هم جوهر بود ایراک

Сӯрат напазирад зи арзи ҳаргизи ҷавҳар

صورت نپذیرد ز عرض هرگز جوهر

Як ҷавҳари таркиб диҳандаасту мусаввир

یک جوهر ترکیب دهنده‌است و مصور

Як ҷавҳари таркиб пазирасту мусаввир

یک جوهر ترکیب پذیر است و مصور

Зинда нашуд ин суфлои ало ки ба сӯрат

زنده نشد این سفلی الا که به صورت

Пас сӯрат ҷонаст дар ин ҷисми маҳзар

پس صورت جان است در این جسم محضر

Вари ориятӣ буд бар ин суфлои сӯрат

ور عاریتی بود بر این سفلی صورت

Зотӣ буд он гавҳари олиро пайкар

ذاتی بود آن گوهر عالی را پیکر

Ваон гавҳари кӯи зинда ба зот аст намирад

وان گوهر کو زنده به ذات است نمیرد

Пас ҷони ту ҳаргиз намурда , ҷони бародар

پس جان تو هرگز نمرد، جان برادر

Вари ҷисми ту аз нафаси бадани санъати муҳкам

ور جسم تو از نفس بدن صنعت محکم

Монандаи қасрӣ шудаи пурнуру мънбр

مانندهٔ قصری شده پرنور و معنبر

Бебаҳра чаро мондааст ин ҷони ту зини тан

بی‌بهره چرا مانده‌است این جان تو زین تن

Бедонишу тмиизи ҳамонанди яке хар ?

بی‌دانش و تمییز همانند یکی خر؟

Доне ки чу фари тани ту сӯрат ҷисмӣ аст

دانی که چو فر تن تو صورت جسمی است

Ҷузи сӯрат илмӣ набӯд ҷони туро фар

جز صورت علمی نبود جان تو را فر

Бингар ки худованди зи баҳри ту чаҳ оварад

بنگر که خداوند ز بهر تو چه آورد

Аз неъмат бемар дар ин ҳсни мудаввар

از نعمت بی‌مر در این حصن مدور

Вонгоаҳ дар ин ҳсни туро ҳаҷар гкӣ дод

وانگاه در این حصن تو را حجر گکی داد

Оростау сохта ба андоза ва дар хур

آراسته و ساخته به اندازه و در خور

Бигушода дар ин ҳуҷраи тўрои панҷ дар хуб

بگشاده در این حجره تورا پنج در خوب

Бинишаста ту чун шоҳи дарав бар сари манзар

بنشسته تو چون شاه درو بر سر منظر

Ҳар гуҳ ки туро бояд дар ҳаҷари гки хеш

هر گه که تو را باید در حجر گک خویش

Як неъмат аз ин ҳсн дарун хон зи яке дар

یک نعمت از این حصن درون خوان ز یکی در

Фармон бар ва бандааст туро ҳаҷари гки ту

فرمان بر و بنده‌است تو را حجر گک تو

Хоҳии сӯй баҳраш бирав хоҳӣ ба сӯй бар

خواهی سوی بحرش برو خواهی به سوی بر

Ин панҷ дар ҳуҷра , се тани рост , ду ҷон ро

این پنج در حجره، سه تن راست، دو جان را

То ҳарду гуҳар дод биёбанд зи довар

تا هردو گهر داد بیابند ز داور

Чандон ки сӯии тани ту се дар бози кушодӣ

چندان که سوی تن تو سه در باز گشادی

Бигушоӣ сӯии ҷонати ду дар манзару мухбир

بگشای سوی جانت دو در منظر و مخبر

Бишинав сухан эзад бингар сӯии хаташ

بشنو سخن ایزد بنگر سوی خطش

Имрӯз ки дар ҳуҷраи Муқӣмӣу муҷовир

امروز که در حجره مقیمی و مجاور

Бингар ки куҷо май рӯй , эй рафтаи чиҳил сол

بنگر که کجا می‌روی، ای رفته چهل سال

Зин кӯй бидон дашти вазин ҷӯй бидон ҷир

زین کوی بدان دشت وزین جوی بدان جر

Умр ту набинӣ ки яке роҳ дароз аст

عمر تو نبینی که یکی راه دراز است

Дунёати бад-ӣни сар бар ва ақабят бидон сар ?

دنیات بدین سر بر و عقبیت بدان سر؟

Онии ту ки як майл ҳаме рафт наёрӣ

آنی تو که یک میل همی رفت نیاری

Бетӯша ва бераҳбарӣ аз шаҳр ба крдр

بی‌توشه و بی‌رهبری از شهر به کردر

Кўтўшаҳу кўрҳбрт , эй рафтаи чиҳил сол

کوتوشه و کورهبرت، ای رفته چهل سال

Чун оби сӯии ҷӯии зи болои сӯии маҳшар ?

چون آب سوی جوی ز بالا سوی محشر؟

Бингар ки ҳамеи барии роҳӣ ки дарав нест

بنگر که همی بری راهی که درو نیست

Осоишро рӯй на дар хоб ва на дар хур

آسایش را روی نه در خواب و نه در خور

Бингар ки ҳамеи сахти шитобии сӯии ҷоӣӣ

بنگر که همی سخت شتابی سوی جائی

Кони ёбии онҷоӣ ки баргирӣ аз эдар

کان یابی آنجای که برگیری از ایدر

Ҳар чиз ки боядат дар ин роҳ биёбӣ

هر چیز که بایدت در این راه بیابی

Ҳар чанд равонаст дарави лашкар бе мар

هر چند روان است درو لشکر بی‌مر

Зинҳор ки таррор дар ин роҳ фарох аст

زنهار که طرار در این راه فراخ است

Чун дунба ба гуфтор ва , ба кирдор чу нашутур

چون دنبه به گفتار و، به کردار چو نشتر

Парҳез ки сайёдӣ ногоҳ нагирадат

پرهیز که صیادی ناگاه نگیردت

Кӯи дом наад мҳбр бар млўҳу дафтар

کو دام نهد محبر بر ملوح و دفتر

Ин гуяд « бар роҳи манам аз пас ман рӯ »

این گوید «بر راه منم از پس من رو»

Ваон гуяд « таббохи манам тӯшаи зи ман хар »

وان گوید «طباخ منم توشه ز من خر»

Шояд ки бгринд бар он дайн ки бадв дар

شاید که بگریند بر آن دین که بدو در

Фаранд набиро бикашад аз қабл зар

فرند نبی را بکشد از قبل زر

Шояд ки бгринд бар он дайн ки фақиҳонаш

شاید که بگریند بر آن دین که فقیهانش

Онанд ки доранд китоби ҳиял аз бар

آنند که دارند کتاب حیل از بر

Гар фиқҳ буд ҳиялат ва , мҳтол фақиҳ аст

گر فقه بود حیلت و، محتال فقیه است

Ҷолўт сазад ҳокиму Њорути паямбар

جالوت سزد حاکم و هاروت پیمبر

Вари ёр расӯласт кушандаи писар ӯ

ور یار رسول است کشندهٔ پسر او

Пас ҳеҷ Марвро на аду буд ва на кофар

پس هیچ مرو را نه عدو بود و نه کافر

Бандяш аз ин уммати бадбахт ки яксар

بندیش از این امت بدبخت که یکسر

Гаштанди ҳамаи кӯр з шавамӣ ӣ гунаҳ ва , кар

گشتند همه کور ز شومی‌ی گنه و، کر

Ҷуз кар нашавад пеши сухани гӯии ғунуда

جز کر نشود پیش سخن‌گوی غنوده

Ҷуз кӯр кунад пеши хар ва , шери мўхр ?

جز کور کند پیش خر و، شیر موخر؟

Буданд ҳамаи гунгу алии ганҷи сухан буд

بودند همه گنگ و علی گنج سخن بود

Буданд ҳама чун хар ва ӯ буд ғазанфар

بودند همه چون خر و او بود غضنفر

Он кас ки Марвро ба яке ҷоҳили бФрўхт

آن کس که مرو را به یکی جاهل بفروخت

Бихаред ва надонист муғелони зснўбр

بخرید و ندانست مغیلان زصنوبر

Девона буд онкӣ калла дорад дар пой

دیوانه بود آنکه کله دارد در پای

Вази биҳшии хеш наад музей ба сар бар

وز بیهشی خویش نهد موزه به سر بر

Буданд ҳамаи музей ва наълин , алӣ буд

بودند همه موزه و نعلین، علی بود

Бар тораки содоти ҷаҳони яксараи афсар

بر تارک سادات جهان یکسره افسر

Маймуни шаҷарӣ буд пар аз шохи шуҷоат

میمون شجری بود پر از شاخ شجاعت

Бехаш ба замини шохаш бар гунбади ахзар

بیخش به زمین شاخش بر گنبد اخضر

Баргаши ҳамаи хайроту сморши ҳамаи ҳикмат

برگش همه خیرات و ثمارش همه حکمت

Зон барги ҳамеи буи ва аз он ёри ҳамеи хур

زان برگ همی بوی و از آن یار همی خور

ӯ буд дарахтӣ ки ҳаме байъат карданд

او بود درختی که همی بیعت کردند

Зераши гуҳи пайғамбар бо холиқи Акбар

زیرش گه پیغمبر با خالق اکبر

Ва имрӯзи азуи шохии пурбор ба ҷой аст

و امروز ازو شاخی پربار به جای است

Бо ҳикмати луқмонӣ ва бо маликати қайсар

با حکمت لقمانی و با ملکت قیصر

Бал фахр кунад қайсар агар чокар ӯ ро

بل فخر کند قیصر اگر چاکر او را

Фармон бару дарбон буду чокари чокар

فرمان بر و دربان بود و چاکر چاکر

Зери қалами ҳуҷҷат ӯ ҳикмати Идрӣс

زیر قلم حجت او حکمت ادریس

Хоки қадами астар ӯ тоҷи Сикандар

خاک قدم استر او تاج سکندر

Дар ҳазрат аз он хуии хушу талъати пари нур

در حضرت از آن خوی خوش و طلعت پر نور

Афлок мунаввар шуду офоқи муаттар

افلاک منور شد و آفاق معطر

Аз лашкари знгиси рухи рӯзи мқир

از لشکر زنگیس رخ روز مقیر

Вази лашкари рӯмяши шаби тираи мқмр

وز لشکر رومیش شب تیره مقمر

Мирос расидааст бадви оламу мардум

میراث رسیده است بدو عالم و مردم

Аз ҷади шарифу падараши Аҳмаду ҳайдар

از جد شریف و پدرش احمد و حیدر

Шамшеру сухан мӯъҷиз ӯйанд ҷаҳон ро

شمشیر و سخن معجز اویند جهان را

Вена буд мари исломашро мӯъҷизу муфаххар

وین بود مر اسلامش را معجز و مفخر

Банда сухан ӯйанд аҳрори худ имрӯз

بندهٔ سخن اویند احرار خود امروز

Фардоаш бабанд оянд авбош ба ханҷар

فرداش ببند آیند اوباش به خنجر

ӯро талаб ва бар раҳ ӯ рӯ ки нишаста аст

او را طلب و بر ره او رو که نشسته است

Ҷаду падараш бар сари ҳавзу лаби кавсар

جد و پدرش بر سر حوض و لب کوثر

Вази ҳуҷҷат ӯ ҷӯй ба рФқ , эй мутаҳайир ,

وز حجت او جوی به رفق، ای متحیر،

Доруии дили гмраҳу афсуни мҳир

داروی دل گمره و افسون محیر

Ваз ман бишинав нек ки ман ҳамчу ту будам

وز من بشنو نیک که من همچو تو بودم

Андари раҳи дайни оҷиз ва бетӯшау раҳбар

اندر ره دین عاجز و بی‌توشه و رهبر

Бисёр кушоданд ба пешам дар даъвӣ

بسیار گشادند به پیشم در دعوی

Даъвиҳо чун кӯҳу мъониш кам аз зр

دعوی‌ها چون کوه و معانیش کم از ذر

Бе бурҳони даъвӣ ба сӯии марди хирадманд

بی برهان دعوی به سوی مرد خردمند

Монандаи мурғӣаст ки ӯро набӯд пар

مانندهٔ مرغی است که او را نبود پر

Бо бонг яке бошад бе маънии гуфтор

با بانگ یکی باشد بی‌معنی گفتار

Бебуи яке бошад хокистару анбар

بی‌بوی یکی باشد خاکستر و عنبر

Тақлиди нпзрФтм ва бар « ахбрно » ҳеҷ

تقلید نپذرفتم و بر «اخبرنا» هیچ

Накушод дилами гӯш ва на дастами сари мҳбр

نگشاد دلم گوش و نه دستم سر محبر

Рафтам ба дар онкӣ бадӣласт ҷаҳон ро

رفتم به در آنکه بدیل است جهان را

Аз Аҳмад ва аз ҳайдару шубайру зи шбр

از احمد و از حیدر و شبیر و ز شبر

Он кас ки заминӣ ба ҷуз аз даргаи ъолиш

آن کس که زمینی به جز از درگه عالیش

Имрӯз ба ҷамъ ҳукамо нест мушаҷҷар

امروز به جمع حکما نیست مشجر

Қиблаи уламо яксар мустансири биллоҳ

قبلهٔ علما یکسر مستنصر بالله

Фахри башару ҳосили ин чархи мудаввар

فخر بشر و حاصل این چرخ مدور

Ваз ҷаҳл биноледам дар маҷлиси илмаш

وز جهل بنالیدم در مجلس علمش

Адлаши брҳонидм аз ин деви ситамгар

عدلش برهانیدم از این دیو ستمگر

Бикшод марои баста ва бар ҳарчӣ бигуфтам

بگشاد مرا بسته و بر هرچه بگفتم

Бинмуд яке ҳуҷҷати маърӯфу мшҳр

بنمود یکی حجت معروف و مشهر

Вонгоаҳ маро бинмуд ин хати илоҳӣ

وانگاه مرا بنمود این خط الهی

Мстўр бар ин ҷавҳару маҷмӯу мукассар

مسطور بر این جوهر و مجموع و مکسر

То роҳ бидид ин дили гумроҳ ва ба ҷўдш

تا راه بدید این دل گمراه و به جودش

Бар гунбад кайвон шуд аз ин чоҳи муқаъар

بر گنبد کیوان شد از این چاه مقعر

Бинмуд марои роҳи улӯми қудамои пок

بنمود مرا راه علوم قدما پاک

Вонгоаҳ аз он бартар бинмудаму беҳтар

وانگاه از آن برتر بنمودم و بهتر

Бар хотирами имрӯзи ҳаме гашт наёрад

بر خاطرم امروز همی گشت نیارد

Гар фикрати суқрот буд пари кабӯтар

گر فکرت سقراط بود پر کبوتر

Ақволи маро гар набӯд боварат , ин қавл

اقوال مرا گر نبود باورت، این قول

Андари кутубами як як бингар туу бшмр

اندر کتبم یک یک بنگر تو و بشمر

То ҳеҷ касе дидӣ к-эйоти қирон ро

تا هیچ کسی دیدی کایات قران را

Ҷузи ман ба хат эзад бинмуд мстр

جز من به خط ایزد بنمود مسطر

Дар нафаси ман ин илм ътоӣӣаст илоҳӣ

در نفس من این علم عطائی است الهی

Маърӯф чу рӯзаст , на маҷҳӯл ва на мункир

معروف چو روز است، نه مجهول و نه منکر

Озод шуд аз бандагии ози марои ҷон

آزاد شد از بندگی آز مرا جان

Озоди шӯ аз оз ва бизӣ шоду тавонгар

آزاد شو از آز و بزی شاد و توانگر

Бандяш ки мардуми ҳамаи банда ба чаҳ рӯй аст

بندیش که مردم همه بنده به چه روی است

То мавло бишносӣу озоду мудаббир

تا مولا بشناسی و آزاد و مدبر

Дайни гир ки аз бе динии банда шуда сетанд

دین گیر که از بی‌دینی بنده شده‌ستند

Пеши ту зотроФи ҷаҳони асваду аҳмар

پیش تو زاطراف جهان اسود و احمر

Гар дайн ҳақиқат бипазирӣ шӯии озод

گر دین حقیقت بپذیری شوی آزاد

Зон пас набавӣ низ сияҳ рӯйу бдохтр

زان پس نبوی نیز سیه روی و بداختر

Мавлои худованд ҷаҳон бошӣ ва чун ман

مولای خداوند جهان باشی و چون من

Зон пас нашӯй низ бад-ӣн дар на бидон дар

زان پس نشوی نیز بدین در نه بدان در

Врнӣ сипас деви ҳамеи гирд ва ҳаме бош

ورنی سپس دیو همی گرد و همی باش

Банда майу танбуру надими лаби соғар

بندهٔ می و تنبور و ندیم لب ساغر