Ин зарди тани лоғари гули хори сияҳ сор

این زرد تن لاغر گل خوار سیه سار

Зардаст ва назораст ва чунин бошад гули хор

زرد است و نزار است و چنین باشد گل خوار

Ҳамвора сияҳи сараши бибаранд аз аирок

همواره سیه سرش ببرند از ایراک

Ҳам сӯрат морасту бибаранди сари мор

هم صورت مار است و ببرند سر مار

То сараш набарӣ накунад қасди брФтн

تا سرش نبری نکند قصد برفتن

Чун сараш буридӣ баравад сар ба нигунсор

چون سرش بریدی برود سر به نگونسار

Чун оташ зардасту сияҳсор валикин

چون آتش زرد است و سیه سار ولیکن

Ин зоб шавад зинда ва зоташ бамурд зор

این زاب شود زنده و زاتش بمرد زار

Ҷуз каз себи дӯстии об ҷудо нест

جز کز سبب دوستی آب جدا نیست

Ин зарди сияҳсор аз он зарди сияҳ сор

این زرد سیه سار از آن زرد سیه سار

Ҳар чанд ки зардаст схнҳош сиёҳ аст

هر چند که زرد است سخنهاش سیاه است

Гарчи сухани халқ сияҳ нест ба гуфтор

گرچه سخن خلق سیه نیست به گفتار

Гунгаст чу шуд монда ва гуё чу равони гашт

گنگ است چو شد مانده و گویا چو روان گشت

Зеро ки ҷудо нест зи гуфтораши рафтор

زیرا که جدا نیست ز گفتارش رفتار

Мурғӣаст валикини аҷабии мурғии азирок

مرغی است ولیکن عجبی مرغی ازیراک

Хӯрданаши ҳама қораст рафтанаш ба минқор

خوردنش همه قار است رفتنش به منقار

Мурғӣ ки чу дар даст ту ҷанбед бибинад

مرغی که چو در دست تو جنبید ببیند

Дар ҷунбиш ӯ ақли туро мардуми ҳушёр

در جنبش او عقل تو را مردم هشیار

Тирӣаст ки дар рафтани сӯфораш ба пеш аст

تیری است که در رفتن سوفارش به پیش است

Ҳар чанд ки ҳар тир сипас дорад сӯфор

هر چند که هر تیر سپس دارد سوفار

Гулзор кунад рафтан ӯ оризи дафтар

گلزار کند رفتن او عارض دفتر

Онгаҳ ки бурун ояд аз он кӯфтаи гулзор

آنگه که برون آید از آن کوفته گلزار

Иқрор ту бошад суханаш гарчи раво нест

اقرار تو باشد سخنش گرچه روا نیست

Дар дайн ки касе аз кас дигар кунад иқрор

در دین که کسی از کس دیگر کند اقرار

Душвор шавад бонги ту аз хона ба даҳлез

دشوار شود بانگ تو از خانه به دهلیز

Восон шавад овози вай аз Балх ба булғор

واسان شود آواز وی از بلخ به بلغار

Дар дасти хирадманди ҳама ҳикмат гуяд

در دست خردمند همه حکمت گوید

Ҷузи жожи нхоиди ҳама дар дасти сбксор

جز ژاژ نخاید همه در دست سبکسار

Ҳар кас ки сухан гуфт ҳамаи фахр бадв кард

هر کس که سخن گفت همه فخر بدو کرد

Ҷузи коизди додару паёмовар мухтор

جز کایزد دادار و پیام‌آور مختار

Дар дасти сухани пешаи яке шуҳра дарахтӣ аст

در دست سخن پیشه یکی شهره درختی است

Бе бори зи дидор , ҳамеи резади азуи бор

بی بار ز دیدار، همی ریزد ازو بار

То дар назанӣ сараш ба гул бор наёрад

تا در نزنی سرش به گل بار نیارد

Зеро ки чунинаст раҳу сирати ашҷор

زیرا که چنین است ره و سیرت اشجار

Ғорӣаст мар ӯро аҷабии бодарав дар банд

غاری است مر او را عجبی بادرو در بند

Хуфтанаш набошад ҳамаи ало ки дар он ғор

خفتنش نباشد همه الا که در آن غار

Чун хуфт дар он ғор бурун ноед азу то

چون خفت در آن غار برون ناید ازو تا

Берун накашӣ поиш аз он ҷой чу кафтор

بیرون نکشی پایش از آن جای چو کفتار

Рози дили доно ба ҷуз ӯ халқ надонад

راز دل دانا به جز او خلق نداند

Зеро ки ҷуз ӯро ба дил андар набӯд бор

زیرا که جز او را به دل اندر نبود بار

Рози дили ман яксара , борӣ , ҳама бо ӯст

راز دل من یکسره، باری، همه با اوست

Зеро бас аминасту сухани дор ва бе озор

زیرا بس امین است و سخن‌دار و بی‌آزار

эй мураккаби илму шаҷари ҳикмат , лекин

ای مرکب علم و شجر حکمت، لیکن

Ангушти хирадманди туро мураккаби раҳвор

انگشت خردمند تو را مرکب رهوار

Дебои мунаққаш ба ту бофанд валикин

دیبای منقش به تو بافند ولیکن

Мъниш буд нақшу сухани пуду сухани тор

معنیش بود نقش و سخن پود و سخن تار

Ман нақши ҳамеи бандам ва ту ҷомаи ҳамеи боф

من نقش همی بندم و تو جامه همی باف

Инаст маро бо ту ҳамаи кору бёўор

این است مرا با تو همه کار و بیاوار

Дебои ту бисёр ба аз дибаҳи рӯмӣ

دیبای تو بسیار به از دیبهٔ رومی

Ҳарчанд ки дебои туро нест харидор

هرچند که دیبای تو را نیست خریدار

Чун лўлўӣ шҳўор набошад ҷӯ агар чанд

چون لولوی شهوار نباشد جو اگر چند

Ҷӯро бгзинди хар ба лўлўии шҳўор

جو را بگزیند خر به لولوی شهوار

Дебои ҷасадати пӯшаду дебои сухани ҷон

دیبا جسدت پوشد و دیبای سخن جان

Фарқаст миёни тану ҷони зоҳир ва бисёр

فرق است میان تن و جان ظاهر و بسیار

Ин тира ва бе нури тани имрӯз ба ҷон аст

این تیره و بی نور تن امروز به جان است

Ороста , чун боғ ба Нитсаон ва ба аёр

آراسته، چون باغ به نیسان و به ایار

Ҳамсоя некаст тани тираи ?утро ҷон

همسایه نیک است تن تیره‌ات را جان

Ҳамсояи зҳмсоиаҳи гирди қимату миқдор

همسایه زهمسایه گرد قیمت و مقدار

Ҳарчанд хлндаҳаст , чу ҳамсоя хурмост

هرچند خلنده است، چو همسایهٔ خرماست

Бар шох чу хуррамоти ҳаме об хӯрд хор

بر شاخ چو خرمات همی آب خورد خار

Шояд ки ба ҷони танат шарифаст азирок

شاید که به جان تنت شریف است ازیراک

Хуши буи буд кулбаи ҳамсояи аттор

خوش بوی بود کلبهٔ همسایهٔ عطار

Ҷилдӣу забоновару айёри азирок

جلدی و زبان‌آور و عیار ازیراک

Ҷилдаст туро ҷону забоновару айёр

جلد است تو را جان و زبان‌آور و عیار

Аз ҳар чаҳ сабуи пуркунӣ аз сари вази паҳлуаш

از هر چه سبو پرکنی از سر وز پهلوش

Он чиз бурун ояд ва берун диҳад оғор

آن چیز برون آید و بیرون دهد آغار

Бар хуй малик бошад дар шаҳри раият

بر خوی ملک باشد در شهر رعیت

Пайғамбар гуфт ин сухану ҳайдари каррор

پیغمبر گفت این سخن و حیدر کرار

Аз ҷон ва танат ноед ало ки ҳамаи хайр

از جان و تنت ناید الا که همه خیر

Чун ақл буд бар тан ва бар ҷони ту солор

چون عقل بود بر تن و بر جان تو سالار

То илми нёмўзӣ некӣ натавон кард

تا علم نیاموزی نیکی نتوان کرد

Бесим наёяд дирам ва бе зари динор

بی‌سیم نیاید درم و بی‌زر دینار

Бе илми амал чун дирами қалб буд , зуд

بی‌علم عمل چون درم قلب بود، زود

Расво шаваду шӯраи буруни ораду зангор

رسوا شود و شوره برون آرد و زنگار

Чун рӯза ндонӣ ки чаҳ чизаст чаҳ суд аст

چون روزه ندانی که چه چیز است چه سود است

Беҳудаи ҳамаи рӯзаи туро бӯдани ноҳор ?

بیهوده همه روزه تو را بودن ناهار؟

Вонкў накунад тоъат илмаш набӯд илм

وانکو نکند طاعت علمش نبود علم

Заргар набӯд мард чу бар зар накунад кор

زرگر نبود مرد چو بر زر نکند کار

Ҷомааст мисли тоъат ва оҳор бирав илм

جامه است مثل طاعت و آهار برو علم

Чун ҷома набошад чаҳ ба кор ояд оҳор ?

چون جامه نباشد چه به کار آید آهار؟

Дидор бо ту бо чашми ту дар шахси ту ҷуфт аст

دیدار با تو با چشم تو در شخص تو جفت است

Чашмат ба мисли кору дарави илм чу дидор

چشمت به مثل کار و درو علم چو دیدار

Бе тоъати доно ба сӯии ақл худоӣ аст

بی طاعت دانا به سوی عقل خدای است

Бетоъат доно набӯд ҳаргизи диёр

بی طاعت دانا نبود هرگز دیار

Дар тоъат яздонаст ин чарх ба гаштан

در طاعت یزدان است این چرخ به گشتن

Обод бад-ӣнаст чунин гунбади даввор

آباد بدین است چنین گنبد دوار

Вази тоъати хуршеди ҳамеи рӯз ва шаб ояд

وز طاعت خورشید همی روز و شب آید

Кўсўии хиради иллат рӯзасту шаби тор

کوسوی خرد علت روز است و شب تار

Венаи абри худованди ҷаҳонро ба ҳаво бар

وین ابر خداوند جهان را به هوا بر

Бандааст ва мутӣъаст ба боридани амтор

بنده‌است و مطیع است به باریدن امطار

Бетоъатӣ , эй марди хирад , кор сутур аст

بی طاعتی، ای مرد خرد، کار ستور است

Ораст марои зини худ агар нест туро ор

عار است مرا زین خود اگر نیست تو را عار

Як сӯ бикаш аз роҳи сутурии сарогар чанд

یک سو بکش از راه ستوری سرا گر چند

Кин халқ бирафтанд бар он раҳи ҳамаи ҳамвор

کاین خلق برفتند بر آن ره همه هموار

Дар сухрау бигори танӣ аз хур ва аз хоб

در سخره و بیگار تنی از خور و از خواب

Рӯзии барраади ҷони ту зон сухрау бигор

روزی برهد جان تو زان سخره و بیگار

Имрӯзи пар аз хоб ва хумораст сари ту

امروز پر از خواب و خمار است سر تو

Он рӯзи шӯй , эй писар , аз хоби ту бедор

آن روز شوی، ای پسر، از خواب تو بیدار

Бедоряти он рӯз надорад , псро , суд

بیداریت آن روز ندارد، پسرا، سود

Дастат нигарад чизи магари тоъату кирдор

دستت نگرد چیز مگر طاعت و کردار

Бе тоъатии имрӯз чу тухмӣаст каз он тухм

بی طاعتی امروز چو تخمی است کز آن تخم

Фардо нахурӣ бор магарандау тимор

فردا نخوری بار مگر انده و تیمار

Ин халқи бкрднд ба як раҳ чу сутурон

این خلق بکردند به یک ره چو ستوران

Рӯй аз хираду тоъат , эй ёрб зинҳор !

روی از خرد و طاعت، ای یارب زنهار!

эй онкии туро ёр набӯдааст ва набошад

ای آنکه تو را یار نبوده‌است و نباشد

Бар тоъат ту нест касе ҷузи ту марои ёр

بر طاعت تو نیست کسی جز تو مرا یار

Дар тоъати ту ҷону танами ёри хиради гашт

در طاعت تو جان و تنم یار خرد گشت

Тавфиқ ту бӯдааст марои ёру нигаҳдор

توفیق تو بوده‌است مرا یار و نگهدار