Ҳаме гуяд ин мард ки мақарам ки фириштау парӣ ва дев ҳаст , валикини ҳам ин иқрор бебурҳон бас набошад . Бигӯӣ ки чист ҳар яке аз ин ? ва чкўнаҳаст ? чунонк гуфт « змо ва Киев бигӯӣ , ва барисам бурҳони гӯй . »у моҳияти чиз чаҳ чизе ӯ бошад ,у ан тафаҳҳус бошад аз ҷинси чиз . Ва кайфият ӯ чигунагӣ бошад , ва он шаклу ранг ӯ бошад , агар ҷисм бошад ,у сифот феъл бошад агар на ҷисм бошад , чунонк касе гӯии дарахти бмсл , ва касе бипурсад « ки дарахт чаҳ бошад ? » ин азуи боз ҷустан бошад аз ҷинси дарахт . Ва ҷавобаш он бошад агар ӣнҷои чизе аз гё руста бошад ( ки ) гўиндш : азин ҷинс бошад дарахт . Вогари ӣнҷо чизе набошад , гўиндш : дарахт ҷисмӣ бошад афзояндау мари хоку обро басӯратӣ дигаркунанда . Ва онкӣ гуяд « дарахт чигуна бошад ? » гўиндш : як сараши базмин фурӯ бошад , ва як сараши бҳўо бар бошдбшохҳо ва баргҳо бисёр . Ин маънӣ « мови Киев »аст , ки андарин байтҳо аз он пурсидааст .

همی گوید این مرد که مقرم که فرشته و پری و دیو هست، ولیکن هم این اقرار بی برهان بس نباشد. بگوی که چیست هر یکی از این؟ و چکونه است؟ چنانک گفت «زما و کیف بگوی، و برسم برهان گوی.» و ماهیت چیز چه چیزی او باشد، و ان تفحص باشد از جنس چیز. و کیفیت او چگونگی باشد، و آن شکل و رنگ او باشد، اگر جسم باشد، و صفات فعل باشد اگر نه جسم باشد، چنانک کسی گوی درخت بمثل، و کسی بپرسد «که درخت چه باشد؟» این ازو باز جستن باشد از جنس درخت. و جوابش آن باشد اگر اینجا چیزی از گیا رسته باشد (که) گویندش: ازین جنس باشد درخت. واگر اینجا چیزی نباشد، گویندش: درخت جسمی باشد افزاینده و مر خاک و آب را بصورتی دیگر کننده. و آنکه گوید «درخت چگونه باشد؟» گویندش: یک سرش بزمین فرو باشد، و یک سرش بهوا بر باشدبشاخها و برگها بسیار. این معنی «ماو کیف» است، که‌اندرین بیتها از آن پرسیده است.

Ва ҷавоби ақлии фалсафӣ ҳар касеро каз фириштаи пурсад ки « чист ? » онаст ки гуфтанд ки ин аҷроми кавокиби осмон Фариштагонанду зиндагон ва сухан гӯйонанд ,у бФрмони худои андари олам коркунонанд . Ва собити бен қурраи алҳронӣ ки мари кутуби фалсафаро тарҷума ӯ кардаст аз забону хати юнонии бзбону хати тозии бронки афлоку кавокиби эҳё ва нтқоанд бурҳон кардаст ва гуфтаст ки « мардумро ҳаёту сухан бар анаст ки ҷасад ӯ шарифтар ҷсдисту андари шриФтрҷсдии кони ҷасад мардумаст шарифтар нафасӣ фурӯд омадаст , ва он нафаси зинда ва сухан гӯйаст . » ва ин муқаддама содиқонааст . Онгоҳ гуфтааст ва « афлоку анҷумро аҷсоди эшон бғоити шараф ва латофатаст , ва бенҳоят покизагӣаст . » ва ин муқаддамаи ӣӣ дигараст содиқа . Натиҷаи ин ду муқаддама он ояд ки мари афлоку анҷумро нафасӣ бошад бғоити шараф ва чу нафасӣ ки бғоит шарафаст нафас нотиқааст , мари ин афлоку анҷумро нафас нотиқааст , ва эшон зиндагону схнгўённд . Ин бурҳонӣаст ки ин файласуф кардааст бар онки Фариштагони афлок ва кавокибанду сухан гӯйанд .

و جواب عقلی فلسفی هر کسی را کز فرشته پرسد که «چیست؟» آنست که گفتند که این اجرام کواکب آسمان فرشتگان‌اند و زندگان و سخن گویانند، و بفرمان خدای‌اندر عالم کارکنان‌اند. و ثابت بن قره الحرانی که مر کتب فلسفه را ترجمه او کردست از زبان و خط یونانی بزبان و خط تازی برآنک افلاک و کواکب احیا و نطقا‌اند برهان کردست و گفته‌ست که «مردم را حیات و سخن بر انست که جسد او شریفتر جسدیست و‌اندر شریفترجسدی کآن جسد مردم است شریفتر نفسی فرود آمدست، و آن نفس زنده و سخن گویست.» و این مقدمه صادقانه است. آنگاه گفته است و«افلاک و انجم را اجساد ایشان بغایت شرف و لطافتست، و بنهایت پاکیزگی است.» و این مقدمه‌ئی دیگر است صادقه. نتیجه این دو مقدمه آن آید که مر افلاک و انجم را نفسی باشد بغایت شرف و چو نفسی که بغایت شرفست نفس ناطقه است، مر این افلاک و انجم را نفس ناطقه است، و ایشان زندگان و سخنگویانند. این برهانیست که این فیلسوف کرده است بر آنک فرشتگان افلاک و کواکب‌اند و سخن‌گوی‌اند.

Ва фалосифаи мари париро нашносанд , аммо девро мқрндў гӯйанд : нФсҳоءи ҷоҳилони бади кирдор каз ҷасад ҷудо шаванд андарин олам бимонанд , бдонч бар ҳасрати шаҳватҳо ҳиссии беруни шўндозҷсд , ва он орзӯҳо мари ӯро бар кашанд , ва натавонанд ки аз табоиъ бар гузаранд . ( андар ) ҷисмӣ зишт шавад он нафас ,у андари олам ҳаме гардад ,у мардумонро бФрибд ,у бади кар дорӣ омӯзад ,у андари биёбонҳо мардумонро роҳ гум кунад то ҳалок шаванд , чунонк Муҳамади закариё розӣ гуфтааст « андари китоб ( илм ) илоҳӣ » хеш , ки « нФсҳоءи бади кирдорон ки дев шаванд , хештан басӯратӣ мари касонеро бинмоӣанд ,у мари эшонро бифармоянд ки рӯ ! мрдмонро бигӯӣ ки сӯии ман фиришта ӣӣ омад ва гуфт ки худои туро пайғомбарӣ дод , ва ман он фириштаам ! то бад-ӣни сабаб дар миёни мардумон ихтилоф уфтад ,у халқ кушта шавад бисёре , бтдбири он нафас дев гашта . » ва мо бар ради қавли ин мҳўс бебок сухан гуфтаем андари китоб « бустони алъқўл . » акнӯн бҷўоби ин ҳавас машғӯл нишуем бринҷо ки аз мақсӯд боз монем . Инаст қавли фалосифаи андари фириштау дев .

و فلاسفه مر پری را نشناسند، اما دیو را مقرندو گویند: نفسهاء جاهلان بد کردار کز جسد جدا شوند ‌اندرین عالم بمانند، بدانچ بر حسرت شهوتها حسی بیرون شوندازجسد، و آن آرزوها مر اورا بر کشند، و نتوانند که از طبایع بر گذرند. (اندر) جسمی زشت شود آن نفس، و‌اندر عالم همی گردد، و مردمان را بفریبد، و بد کر داری آموزد، و‌اندر بیابانها مردمان را راه گم کند تا هلاک شوند، چنانک محمد زکریا رازی گفته است «اندر کتاب (علم) الهی» خویش، که «نفسهاء بد کرداران که دیو شوند، خویشتن بصورتی مر کسانی را بنمایند، و مر ایشان را بفرمایند که رو! مردمانرا بگوی که سوی من فرشته ئی آمد و گفت که خدای ترا پیغامبری داد، و من آن فرشته‌‌‌‌‌ام! تا بدین سبب در میان مردمان اختلاف افتد، و خلق کشته شود بسیاری، بتدبیر آن نفس دیو گشته.» و ما بر رد قول این مهوس بی‌باک سخن گفته‌ایم‌اندر کتاب «بستان العقول.» اکنون بجواب این هوس مشغول نشویم برینجا که از مقصود باز مانیم. اینست قول فلاسفه‌اندر فرشته و دیو.

Ва аммо ҷавоби аҳли таъйид ҳар суолро онаст ки мо бадастӯрии хозини илми китоби худоӣу шариъати расӯли алайҳи ассалому алии ворис мақома гӯйем : фириштаи рӯҳ муҷаррадаст , онкии эҷод ӯ аз бории субҳона бобдоъ бӯдааст : аз ақлу нафасу ҷаду фатҳу хаёл , ки номаи он андари зоҳири китобу шариъати бқлму лавҳу исрофилу микоиил ва Ҷабраиласт . Ва мавҷӯдоти ибдоъиро ду асласт : аз ақлу нафас . Вази он се фаръаст : ҷаду фатҳу хаёл . Ва ду асли амри мавҷӯдоти ҷисмонии халқии рост : аз обоу ИМАот , аънии анҷуму афлок ,у табоиъ . Ва мавлуди азин сеаст : аз маодину наботу ҳайвон ки охир он мардумаст . Ва ду асли мари дайнро андари олам сағираст : аз расӯлу васӣ . Ва се фаръи эшон эмому ҳуҷҷати вдоъист . Ва фурӯъ ҳар мавлудии азин маволед бисёраст .

و اما جواب اهل تایید هر سوال را آنست که ما بدستوری خازن علم کتاب خدای و شریعت رسول علیه‌السلام و علی وارث مقامه گوییم: فرشته روح مجرد است، آنکه ایجاد او از باری سبحانه بابداع بوده است: از عقل و نفس و جد و فتح و خیال، که نامه آن ‌اندر ظاهر کتاب و شریعت بقلم و لوح و اسرافیل و میکاییل و جبرئیل است. و موجودات ابداعی را دو اصل است: از عقل و نفس. وز آن سه فرعست: جد و فتح و خیال. و دو اصل امر موجودات جسمانی خلقی راست: از آبا و امهات، اعنی انجم و افلاک، و طبایع. و مولود ازین سه است: از معادن و نبات و حیوان که آخر آن مردمست. و دو اصل مر دین را‌اندر عالم صغیر است: از رسول و وصی. و سه فرع ایشان امام و حجت وداعیست. و فروع هر مولودی ازین موالید بسیارست.

Пас Фариштагони ибдоъӣ муҷарраданд ки вуҷӯди эшон бФъл эшонаст . Ва феъли эшон андари афлок ва кавокиб падедаст , ки нуру қӯти афлоку кавокиб ки эшон Фариштагони дӣданӣ ва ношуниданӣанд аз он Фариштагони абдоъист . Ва ғарази илоҳӣ аз тақдири ин Фариштагони халқии дӣдании таҳсили Фариштагон бқўтаст аз мардум . Ва марин Фариштагонро бқўтро расӯлу васӣ ӯ бФъли оранд , бмёнҷии китобу шариъат . Ва чунонк ситорагон ки Фариштагон дӣданӣанд миёнҷӣонанд миёни он Фариштагони ибдоъӣ ки бФъли Фариштагон (анд ) вмёни мардумон ки бқўт Фариштагонанд аз баҳри пдидоўрдни эшон , анбёўи аўсёу имомон низ мёнҷённди миёни Фариштагони бқўт ки мардумонанду миёни Фариштагони бФъли кони аввалӣ ва ибдоъӣанд , то мари инҳоро бмёнҷии китобу шариъати бФъл фиришта кунанд . Ва ҳаркии мари фириштаи бқўтро бФъли тўондоўрдн , ӯ бмнзлти фириштагӣ расида бошад , ва ӯ хлиФт худо бошад андари замин , чунонк ҳаме гуяд : қавла « влўншои лҷълнои мнкми млӣкаҳи фии аларзи ихлФўн » . Ва бад-ӣни сабаб буд ки худоӣ моро бифармуд пас аз имони бадви субҳона гиравидани бФрштгон ӯ бктобҳоء ӯу бпиғомброн ӯ , чунонк гуфт : қавла « волмўмнўни кули омни биллоҳу млӣкаҳу кутубау русула . »

پس فرشتگان ابداعی مجرد‌اند که وجود ایشان بفعل ایشانست. و فعل ایشان‌ اندر افلاک و کواکب پدیدست، که نور و قوت افلاک و کواکب که ایشان فرشتگان دیدنی و ناشنودنی‌اند از آن فرشتگان ابداعیست. و غرض الهی از تقدیر این فرشتگان خلقی دیدنی تحصیل فرشتگان بقوت است از مردم. و مرین فرشتگان را بقوت را رسول و وصی او بفعل آرند، بمیانجی کتاب و شریعت. و چنانک ستارگان که فرشتگان دیدنی‌اند میانجیان‌اند میان آن فرشتگان ابداعی که بفعل فرشتگان (اند) ومیان مردمان که بقوت فرشتگان‌اند از بهر پدیدآوردن ایشان، انبیاو اوصیا و امامان نیز میانجیانند میان فرشتگان بقوت که مردمان‌اند و میان فرشتگان بفعل کآن اولی و ابداعی‌اند، تا مر اینها را بمیانجی کتاب و شریعت بفعل فرشته کنند.و هرکه مر فرشته بقوت را بفعل‌ تواندآوردن، او بمنزلت فرشتگی رسیده باشد، و او خلیفت خدا باشد‌اندر زمین، چنانک همی گوید: قوله «ولونشا لجعلنا منکم ملئکه فی الارض یخلفون».و بدین سبب بود که خدای مارا بفرمود پس از ایمان بدو سبحانه گرویدن بفرشتگان او بکتابهاء او و بپیغامبران او، چنانک گفت: قوله «والمومنون کل آمن بالله و ملئکه و کتبه و رسله.»

Ва худои таъолӣ аз офаридагони хеши ду гуруҳро ёд кард ки аз баҳри парастиши хеши офаридам . Яке ҷинро гуфт ки онро бпорсӣ « парӣ » гӯйанд ,у дигари инсро яъне мардумро чунонк гуфт : қавла « ва мо хилқати алҷни волонси алои лиъбдўн . » ва нагуфт « девро офаридем » бал гуфт « девон париён буданд , бефармон шуданд ,у деви гаштанди бмъсити худои хеш » бад-ӣни оят : қавла «у ази қлнои ллмлӣкаҳи асҷдўои лодм , Фсҷдўои алооблиси кони ман алҷни ФФсқи ани амри раба » . Ва иллати вуҷӯди деви бҳкми ин оят вуҷӯд мардумаст , аз баҳри онк ҳаме гуяд : Иблиси пеш аз онки мари ӯрои тоъат одам фармуд , аз париён буд . Пас офарӣдаи бадви қисм буд : яке мардуму дигари парӣ . Ва парии бадв қисм шуд : яке фириштау дигари дев , . Аънии онч аз парӣ бтоът бимонад фиришта шуд ,у анч бетоъат шуд деви гашт . Ва фарқӣ накард андари китоби миёни фириштау парӣ , ҷуз бдонк гуфт : чу парӣ бетоъат шуд деви гашт ; ва агар на фириштау париро бики манзалат ниҳодааст , бад-ӣни оят : қавла « вози қлнои ллмлӣкаҳи асҷдўои лодм , Фсҷдўои алои Иблиси кони ман алҷн . » ҳаме гуяд « чу Фариштагонро гуфтеми мари одамро саҷда кунед , саҷда кардаанд магари Иблиси кӯ аз париён буд » яъне аз Фариштагон буд . Пас бдбни оят зоҳираст ки парӣ буд ,у онч осӣ нагашт , фиришта шуд чунонк онч осӣ шуд деви гашт . Пас падед омад ки иллати фиришта шудан парӣ тоъатаст ,у иллати деви гаштан парӣ маъсиятаст . Ва тоъату маъсияти ҷузи бмёнҷӣ расӯл набошад мари худоиро , ҳамчунин ки бҳдиси одам ҳаме гуяд : чу Иблиси мар ӯро тоъат надошт , сипас аз анки фиришта буд , деви гашт .

و خدای تعالی از آفریدگان خویش دو گروه را یاد کرد که از بهر پرستش خویش آفریدم. یکی جن را گفت که آن را بپارسی «پری» گویند، و دیگر انس را یعنی مردم را چنانک گفت: قوله«و ما خلقت الجن والانس الا لیعبدون.» و نگفت «دیو را آفریدیم» بل گفت «دیوان پریان بودند، بی فرمان شدند، و دیو گشتند بمعصیت خدای خویش» بدین آیت: قوله«و اذ قلنا للملئکه اسجدوا لآدم، فسجدوا الاابلیس کان من الجن ففسق عن امر ربه». و علت وجود دیو بحکم این آیت وجود مردمست، از بهر آنک همی گوید: ابلیس پیش از آنک مر اورا طاعت آدم فرمود، از پریان بود. پس آفریده بدو قسم بود: یکی مردم و دیگر پری. و پری بدو قسم شد: یکی فرشته و دیگر دیو،. اعنی آنچ از پری بطاعت بماند فرشته شد، و انچ بی طاعت شد دیو گشت. و فرقی نکرد‌اندر کتاب میان فرشته و پری، جز بدانک گفت: چو پری بی طاعت شد دیو گشت؛ و اگر نه فرشته و پری را بیک منزلت نهاده است، بدین آیت: قوله«واذ قلنا للملئکه اسجدوا لآدم، فسجدوا الا ابلیس کان من الجن.»همی گوید «چو فرشتگان را گفتیم مر آدم را سجده کنید، سجده کرده‌اند مگر ابلیس کو از پریان بود» یعنی از فرشتگان بود. پس بدبن آیت ظاهر است که پری بود، و آنچ عاصی نگشت، فرشته شد چنانک آنچ عاصی شد دیو گشت. پس پدید آمد که علت فرشته شدن پری طاعتست، و علت دیو گشتن پری معصیتست. و طاعت و معصیت جز بمیانجی رسول نباشد مر خدای را، همچنین که بحدیث آدم همی گوید: چو ابلیس مر او را طاعت نداشت، سپس از انک فرشته بود، دیو گشت.

Пас воҷиб ояд ки расӯли ҳам сӯии парии расӯл буд ва ҳам сӯии мардум , чунонк андари китоби ҳақ ҳаме гуяд : қавла « қул аўҳии илои анаи астмъи нафари ман алҷни Фқолўои анои смънои қроно аҷабо иҳдии илои алршд . »у дигар ҷой гуфт мари расӯли хешро ки « чу гуруҳеро аз париёни сӯй ту фиристодем то қуръонро бишинаванд , гуфтанд : гӯш доред ! ва чу башнаваданд , сӯии қавм хеш шуданд ва гуфтанд : эй қавми мо ! иҷобат кунед доъии худоиро » чунонк гуфт : қавла « вози срФнои алики нФромни алҷни истмъўни алқуръони Флмои ҳзрўои қолўи анстўо . Флмои қзӣу ливои илои қўмҳми мунзарин . »у дигар ҷой гуфт « бигӯӣ ки эй мардумон ! ман пайғомбар худоем сӯии шумо » ҳар ду . Яъне мардуму парӣ ,у лафз « ҷмиъо » ҳаме гирд оварад мари париро бо мардум ,у ҳаме далел шавад ин лафз бар онки парӣ аз мардумаст , чу ҳаме гуяд : « эй мардумон ! ман пайғомбар худоем сӯии шумо ҳар ду » яъне мардуму парии қавла : « қул ё аиҳолноси ании рсўлоллаҳи аликми ҷмиъо » ва низ андари сӯраи арраҳмон бар сиблати итоби сӣ ва як ҷой ҳаме гуяд « эй мардумон !у париёни бкдоми нъмтҳоءи худои тони ҳамеи мари пайғомбарро дурӯғ зан кунед ? » қавла « Фбои олоءи рбкмои ткзбон » пас бад-ӣни оятҳо дуруст шуд ки расӯли ҳам сӯии мардум ва ҳам сӯии париёни расӯл буд .

پس واجب آید که رسول هم سوی پری رسول بود و هم سوی مردم، چنانک‌اندر کتاب حق همی گوید: قوله«قل اوحی الی انه استمع نفر من الجن فقالوا انا سمعنا قرآنا عجبا یهدی الی الرشد.» و دیگر جای گفت مر رسول خویش را که «چو گروهی را از پریان سوی تو فرستادیم تا قرآن را بشنوند، گفتند: گوش دارید! و چو بشنودند، سوی قوم خویش شدند و گفتند: ای قوم ما! اجابت کنید داعی خدای را» چنانک گفت: قوله«واذ صرفنا الیک نفرامن الجن یستمعون القرآن فلما حضروا قالو انصتوا. فلما قضی و لوا الی قومهم منذرین.» و دیگر جای گفت «بگوی که ای مردمان! من پیغامبر خدایم سوی شما» هر دو.یعنی مردم و پری، و لفظ «جمیعا» همی گرد آورد مر پری را با مردم، و همی دلیل شود این لفظ بر آنک پری از مردمست، چو همی گوید: «ای مردمان! من پیغامبر خدایم سوی شما هر دو» یعنی مردم و پری قوله: «قل یا ایهالناس انی رسولالله الیکم جمیعا» و نیز‌اندر سوره الرحمن بر سبیل عتاب سی و یک جای همی گوید «ای مردمان! و پریان بکدام نعمتهاء خدای تان همی مر پیغامبر را دروغ زن کنید؟» قوله «فبای آلاء ربکما تکذبان»پس بدین آیتها درست شد که رسول هم سوی مردم و هم سوی پریان رسول بود.

Ва воҷибаст донистан ки мардуми бадв фурқатанд андари олами дайн : як фурқати париён , вдигри одамӣ . Ва париён « ду фурқатанд , ки ҳар ки аз эшон бар тоъат бимонад , фиришта берун шавад азин олам ; ва ҳар ки аз тоъат боз гардад , дев берун шавад азин олам . Ва маърӯфаст миёни омма ки парии некӯ рӯйаст ,у деви зишт рӯйаст . Ва чу зиштии дев бмъситаст , воҷибаст ки никўӣии парӣ бтоътаст . Ва ин никўӣӣу зиштӣ боътқодаст , ки он сӯрат нафсонӣаст на ҷисмонӣ . Ва париён аз мардумон пинҳонанд сӯии омма ,у ном парӣ битозӣ « ҷин »аст ,у ҷин пӯшида бошад . Пас падед омад каз уммати расӯли гуруҳе пинҳонанд ,у гуруҳе ошкороанд , ва онҳо ки пинҳонанд Фариштагонанд бҳди вқўт : ҳар ки азин олам бар тоъат берун шавад , фиришта шавад бҳди феъл ; ва ҳар ки аз тоъат боз гардад , деви шўдбҳди қӯт ; агар он деви азин олам берун шавад , дев бошад бҳди феъл . Ва онҳо ки ошкороанд , париёни андбҳди қӯт , ва то парӣ нашаванд бҳди феъл , бҳди қӯт фиришта набошанд , ва ҳар ки бҳди қӯт фиришта нашавад , бФъл фиришта нашавад . Пас ҳар ки азин гуруҳ ки ошкороанд парӣ шавад , пинҳон шавад азони дигарон , то чу парӣ шавад , фиришта шавад . Ва ин ки гуфтем мисласт бар аҳли зоҳиру ботин , ки ҳар ки аз зоҳир бботн ояд , чунон бошад ки мардум парӣ шаваду некӯ сӯрат шавад . . Вазин ҳар ду уммат девонанд бнздики пайғамбари алайҳи ассаломи аънии онҳо ки аз ҳади пинҳонӣ боз гирданд , девони ҷин чунинанд , ( ва онҳо ) ки аз ошкоргӣ боз гирданд , то андари ҳади пнҳонгии биёянд , шаётини инсӣ ( чунин )анд , чунонк худоӣ таъолӣ гуфт : қавла «у кзллки ҷълнои лкли набии ъдўои шаётини алонсу алҷн » ва гӯйем ки нафаси нотиқаи андар ҳар мардумии фиришта бқўтаст ,у фиришта бқўт парӣаст чунонк гуфтем :у нафаси шаҳвонӣу нафаси ғазабии андар ҳар касе ду дев бқўтаст . Ҳаркасӣ ки нотиқа ӯ мари ғазабироу шаҳвониро бтоъти хеши орад , онкас фиришта шавад . Ва ҳар кас ки шаҳвонӣу ғазабӣ ӯ мари нотиқа ӯро бтоъти хеши орад , онкаси бФъл дев шавад . Ва расӯли Мустафои алайҳ ассалом гуфт ки мардумро ду деваст ки ҳамеи Фрибндш , бад-ӣни хабар « лкли инсони шайтонони иғўёнаҳ . » андарин хабари псдост ки мардуми нафас нотиқааст ки ӯ якеаст ,у дев ӯ дуаст : яке нафаси шаҳвонӣу дигари ғазабӣ . Пас мар ӯ ӯрои гФтндкаҳ « эй расӯл ! мари турои ин ду дев ҳаст ? . » аўгФт : « марои ду дев буд , валикини худои маро бар эшон нусрат дод , то мусулмон кардамашон . »у лафз хабар онаст ки гуфт : хабар « конои лии шайтонон ,у локини нсрнии аллоҳи ълиҳмоФослмо » ва пас зоҳир кардем ки андари мардум фириштааст ва дев ҳаст , ва ӯ худ парӣаст . Вдиўи офарӣда худо нест , блаки вуҷӯди дев бмъсит ӯст . Ва париёни Фрштгонндбҳди қӯт ,у бҳди феъл ҳаме оянд чун бар тоъати ҳамеи раванд ,у девон низ бФъл ҳаме оянд чу бар маъсияти ҳамеи раванд . Ва мардумони Фариштагон ва девонанд бҳдқўт , ва он олами пари фириштау дев бҳд феъласт . Ва ин беонемуфассал ва машрӯҳаст .

و واجب است دانستن که مردم بدو فرقت‌‌اند‌اندر عالم دین: یک فرقت پریان، ودیگر آدمی. و پریان «دو فرقتًاند، که هر که از ایشان بر طاعت بماند، فرشته بیرون شود ازین عالم؛ و هر که از طاعت باز گردد، دیو بیرون شود ازین عالم. و معروفست میان عامه که پری نیکو روی است، و دیو زشت روی است. و چو زشتی دیو بمعصیت است، واجبست که نیکوئی پری بطاعت است. و این نیکوئی و زشتی باعتقاد است، که آن صورت نفسانی است نه جسمانی. و پریان از مردمان پنهان‌اند سوی عامه، و نام پری بتازی «جن» است، و جن پوشیده باشد. پس پدید آمد کز امت رسول گروهی پنهان‌اند، و گروهی آشکارا‌اند، و آنها که پنهان‌اند فرشتگان‌اند بحد وقوت:هر که ازین عالم بر طاعت بیرون شود، فرشته شود بحد فعل؛ و هر که از طاعت باز گردد، دیو شودبحد قوت ؛ اگر آن دیو ازین عالم بیرون شود، دیو باشد بحد فعل.و آنها که آشکارا‌اند، پریان‌اندبحد قوت، و تا پری نشوند بحد فعل، بحد قوت فرشته نباشند، و هر که بحد قوت فرشته نشود، بفعل فرشته نشود. پس هر که ازین گروه که آشکارا‌اند پری شود، پنهان شود ازآن دیگران، تا چو پری شود، فرشته شود. و این که گفتیم مثل است بر اهل ظاهر و باطن، که هر که از ظاهر بباطن آید، چنان باشد که مردم پری شود و نیکو صورت شود..وزین هر دو امت دیوان‌اند بنزدیک پیغمبر علیه‌السلام اعنی آنها که از حد پنهانی باز گردند، دیوان جن چنین‌اند، (و آنها) که از آشکارگی باز گردند، تا‌اندر حد پنهانگی بیایند، شیاطین انسی (چنین)‌اند، چنانک خدای تعالی گفت: قوله «و کذللک جعلنا لکل نبی عدوا شیاطین الانس و الجن» و گوییم که نفس ناطقه‌اندر هر مردمی فرشته بقوت است، و فرشته بقوت پریست چنانک گفتیم: و نفس شهوانی و نفس غضبی‌اندر هر کسی دو دیو بقوت است. هرکسی که ناطقه او مر غضبی را و شهوانی را بطاعت خویش آرد، آنکس فرشته شود. و هر کس که شهوانی و غضبی او مر ناطقه او را بطاعت خویش آرد، آنکس بفعل دیو شود. و رسول مصطفی علیه‌السلام گفت که مردم را دو دیو است که همی فریبندش، بدین خبر«لکل انسان شیطانان یغویانه.»‌اندرین خبر پسداست که مردم نفس ناطقه است که او یکیست، و دیو او دو است: یکی نفس شهوانی و دیگر غضبی. پس مر او اورا گفتندکه «ای رسول! مر ترا این دو دیو هست؟.»اوگفت: «مرا دو دیو بود، ولیکن خدای مرا بر ایشان نصرت داد، تا مسلمان کردمشان.» و لفظ خبر آنست که گفت: خبر«کانا لی شیطانان، و لکن نصرنی الله علیهمافاسلما» و پس ظاهر کردیم که‌اندر مردم فرشته است و دیو هست، و او خود پریست. ودیو آفریده خدا نیست، بلک وجود دیو بمعصیت اوست. و پریان فرشتگانندبحد قوت، و بحد فعل همی آیند چون بر طاعت همی روند، و دیوان نیز بفعل همی آیند چو بر معصیت همی روند. و مردمان فرشتگان و دیوانند بحدقوت، و آن عالم پر فرشته و دیو بحد فعلست. و این بیانی مفصل و مشروحست.