Ғарази ин марди азин савол онаст ки ҳамеи пурсад ки чаро чу кавокибро ном баранд нахусти Зуҳалро гӯйанд онгоҳи дигаронро ? бози ҳамеи пурсад ки чаро мари он ситораро ки нахуст ӯро номи бурданди Зуҳал ном ниҳоданд ? агар ҳамеи пурсад ки чаро аз ситорагони нахусти Зуҳал (ро ) номи бурданд , ҷавобаш додан онаст ки гӯйем : аз баҳри онки Зуҳали бартарин ситораи исти азин ҳафт ситора ки мудаббирон оламанд бтқдири муқаддари ҳакими алӣами субҳонау таъолӣ , ва бар чарх ҳафтумаст . Аз баҳри ин нахусти мар ӯро номи бурданд , бо онки аҳл саноат тинҷем , нахусти офтобро собит кунанд онгоҳи моҳро андари тқоўим , аз баҳри онки султонони афлоки ин ду кавкабанд ,у султоняти офтоби ббзргии ҷурму қӯт ва таъси ӯст ,у султонят моҳ бидонаст ки ӯ базмин нздиктрст ки ӯ кавкабӣаст аз кавокиб . Онгоҳ аз панҷ ситораи боқии нахусти Зуҳалро нависанд онгоҳи муштарироу дигари кавокибро бтртиби маконе , аз баҳри онки Зуҳалро бартарин маконеаст аз мконҳоءи ситорагон , ( ва ) низ ҷурм ӯ бзргтрст аз дигари аҷроми ин чаҳор ситора ки ном ( онҳо ) фурӯд азуаст .

غرض این مرد ازین سؤال آنست که همی پرسد که چرا چو کواکب را نام برند نخست زحل را گویند آنگاه دیگران را؟ باز همی پرسد که چرا مر آن ستاره را که نخست او را نام بردند زحل نام نهادند؟ اگر همی پرسد که چرا از ستارگان نخست زحل (را) نام بردند، جوابش دادن آنست که گوییم: از بهر آنک زحل برترین ستاره‌ایست ازین هفت ستاره که مدبران عالم‌اند بتقدیر مقدر حکیم علیم سبحانه و تعالی، و بر چرخ هفتم است. از بهر این نخست مر او را نام بردند، با آنک اهل صناعت تنجیم، نخست آفتاب را ثابت کنند آنگاه ماه را‌اندر تقاویم، از بهر آنک سلطانان افلاک این دو کوکب‌اند، و سلطانیت آفتاب ببزرگی جرم و قوت و تاثیر اوست، و سلطانیت ماه بدانست که او بزمین نزدیکترست که او کوکبی است از کواکب. آنگاه از پنج ستاره باقی نخست زحل را نویسند آنگاه مشتری را و دیگر کواکب را بترتیب مکانی، از بهر آنک زحل را برترین مکانی است از مکانهاء ستارگان، (و) نیز جرم او بزرگترست از دیگر اجرام این چهار ستاره که نام (آنها) فرود ازوست.

Ва агар азин савол муродаш онаст ки чаро мрони ситораро номи Зуҳал ниҳодаанд , ҷавобаш онаст ки гӯйем : ин савол аз тариқ луғатасту номи Зуҳал феъласт аз Зуҳали изҳл , чунонк номи умр феъласт аз умри иъмр ,у Зуҳали изҳл чунон бошад ки гӯйем : « бигурехт , бигурезад »у араб мисли знндў гӯйанд : « лӣси ман аламути ман Зуҳал » . Яъне аз марги ҷой гурез нест ,у бсбби онки ин ситора ки Зуҳаласт аз ҷумлагии афлоки берун шудааст чунонк аз ҳамаи олам берунаст , пас бад-ӣни сабаби ном ӯ Зуҳал гуфтанд яъне гурехта .

و اگر ازین سؤال مرادش آنست که چرا مرآن ستاره را نام زحل نهاده‌اند، جوابش آنست که گوییم: این سؤال از طریق لغت است و نام زحل فعل است از زحل یزحل، چنانک نام عمر فعل است از عمر یعمر، و زحل یزحل چنان باشد که گوییم: «بگریخت، بگریزد» و عرب مثل زنندو گویند: «لیس من الموت من زحل». یعنی از مرگ جای گریز نیست، و بسبب آنک این ستاره که زحل است از جملگی افلاک بیرون شده است چنانک از همه عالم بیرون است، پس بدین سبب نام او زحل گفتند یعنی گریخته.

Ва аммо ҷавоби онч ҳаме гуяд ки чаро тухми баҳори бтбъ оташаст , онаст ки гӯйем : ғаразаш онаст азин савол ки ҳамеи пурсад ки чаро бурҷи ҳамл ( ки ) аз брҷҳоء баҳорӣаст оташӣаст ? ва мо гӯйем : аз дувоздаҳ бурҷ ки ҷумлагӣ фалак бидон мнқсмаст , се бурҷ оташӣаст , ва се бурҷ хокӣаст , ва се бурҷ бодӣаст , ва се бурҷ обӣаст . Оташии ҳамлу асдў қавсаст ,у хокии савру сунбула ва ҷаддӣаст ,у бодии ҷавзоу мизон ва далвасту обии саратону ақраб ва ҳутаст ,у фоили бҳқиқти он табоиъ , оташаст ки феъл ӯ андари се ҷавоҳир дигар равонаст ки ҳар якеро аз ҳавоу обу хоки ҳамеи равшан ва гарм кунаду бҷнбондшон , ва чу офтоб ки султонӣ бар афлоку табоиъи мар ӯ рости ббрҷ ҳамл ояд , наботҳо ҳаме биҷунбаш уфтад ,у замин аз ҳоли мурдагии ҳаме бзндгӣ ояд ,у кории азими казин яъне аз олами нопадид буд , андари олами ҳаме падед ояд , донистем ки ин бурҷро каз офтоби ин феъли ҳамеи андрў тоза шавад табъӣ оташӣаст . Вазон сипас каз қавси берун шуда буд ва бадӯртар ҷои расида буд , аз нуқтаи эътидоли ббрҷи оташии брсидаҳ буд , чу азуи ин феъл кокнўн омад ки ббрҷ ҳамл аст наёмада буду бсбби тоза шудани наботу растани тухмҳоу қасди ҷонварони бҷФт гирифтан , ки тамомии олами бад-ӣни ду зойишаст , марин бурҷро оғози бурҷҳо ниҳодаанд . Ва гуфтанд : ин бурҷ оташӣаст ва баҳорӣаст , ки асари феъли оташи андари олам падед ояд чу офтоби бад-ӣн бурҷ ояд .

و اما جواب آنچ همی گوید که چرا تخم بهار بطبع آتش است، آنست که گوییم: غرضش آنست ازین سؤال که همی پرسد که چرا برج حمل (که) از برجهاء بهاریست آتشی است؟و ما گوییم: از دوازده برج که جملگی فلک بدان منقسم است، سه برج آتشی است، و سه برج خاکی است، و سه برج بادی است، و سه برج آبی است.آتشی حمل و اسدو قوس است، و خاکی ثور و سنبله و جدی است، و بادی جوزا و میزان و دلوست و آبی سرطان و عقرب و حوت است، و فاعل بحقیقت آن طبایع، آتش است که فعل او‌اندر سه جواهر دیگر روانست که هر یکی را از هوا و آب و خاک همی روشن و گرم کند و بجنباندشان، و چو آفتاب که سلطانی بر افلاک و طبایع مر او راست ببرج حمل آید، نباتها همی بجنبش افتد، و زمین از حال مردگی همی بزندگی آید، و کاری عظیم کزین یعنی از عالم ناپدید بود، ‌اندر عالم همی پدید آید، دانستیم که این برج را کز آفتاب این فعل همی‌اندرو تازه شود طبعی آتشی است. وزان سپس کز قوس بیرون شده بود و بدورتر جای رسیده بود، از نقطه اعتدال ببرج آتشی برسیده بود، چو ازو این فعل کاکنون آمد که ببرج حمل است نیامده بود و بسبب تازه شدن نبات و رستن تخمها و قصد جانوران بجفت گرفتن، که تمامی عالم بدین دو زایش است، مرین برج را آغاز برجها نهاده‌اند. و گفتند: این برج آتشی است و بهاری است، که اثر فعل آتش‌اندر عالم پدید آید چو آفتاب بدین برج آید.

Ва агар касе гуяд : чу ҳамеи гӯйии бурҷи ҳамл оташӣаст ,у оташи гарм ( ва ) хушкаст , чаро чу офтоби бад-ӣн бурҷ расад ҳавои олами ҳамеи гарм ва тар шавад , вале пештари гарм ва хушк шудӣ бтбъ ( тобистон , акнӯн ки б ) бурҷи ҳамл ки оташӣаст ( омада чаро гарм ва тар шавад ? ) , ҷавоби мо мар ӯро онаст ки гӯйем ҷаҳони бзмстони срдў тар бошад , чу офтоби ббрҷ ҳут бӯда бошад ки ӯ бурҷ обӣаст срдўтар (аст ) , . Онгоҳ чу офтоби ббрҷ оташӣ ояд ки ҳамласту гармӣ бар олам уфтад , нахусти мари он сардии оламро гарм кунад то боз сипас аз он мартарӣ оламро хушк кунаду бтбъи тобистони расонадаш бар мисоли ҷомаи ӣӣ китар шуда бошаду фусурда , чу ботш фароз доранд нахусти он ҷома гарм шаваду сардӣ ӯ зоил шавад , онгоҳи хуши хуши онтарӣ азуи зоил шудан бигираду икчндии он ҷома ҳар чанд гарм шуда бошад тар бимонад то боз хушк шавад . Пас ҳамчунин ҷаҳони бзмстони срдўтар ва фусурда бошаду чўоФтоби ббрҷ ҳамл ояд бқўти оташии олам гарм шавад , онгоҳи се моҳи гарм ва тар бошад то интарӣ азуи бишаваду бтбъ тобистон шавад гарму хушк . Инаст ҷавоб ( ки ) гуфтем , вллаҳи алҳмду алмнаҳ .

و اگر کسی گوید: چو همی گویی برج حمل آتشی است، و آتش گرم (و) خشک است، چرا چو آفتاب بدین برج رسد هوای عالم همی گرم و تر شود، ولی پیشتر گرم و خشک شدی بطبع (تابستان، اکنون که ب) برج حمل که آتشی است (آمده چرا گرم و تر شود؟)، جواب ما مر اورا آنست که گوییم جهان بزمستان سردو تر باشد، چو آفتاب ببرج حوت بوده باشد که او برج آبی است سردو تر (است)،. آنگاه چو آفتاب ببرج آتشی آید که حمل است و گرمی بر عالم افتد، نخست مر آن سردی عالم را گرم کند تا باز سپس از آن مر تری عالم را خشک کند و بطبع تابستان رساندش بر مثال جامه‌ئی که تر شده باشد و فسرده، چو بآتش فراز دارند نخست آن جامه گرم شود و سردی او زایل شود، آنگاه خوش خوش آن تری ازو زایل شدن بگیرد و یکچندی آن جامه هر چند گرم شده باشد تر بماند تا باز خشک شود. پس همچنین جهان بزمستان سردو تر و فسرده باشد و چوآفتاب ببرج حمل آید بقوت آتشی عالم گرم شود، آنگاه سه ماه گرم و تر باشد تا این تری ازو بشود و بطبع تابستان شود گرم و خشک. این است جواب (که) گفتیم، ولله الحمد و المنة.