Касе ки гуяд чаро андари олами ду расӯл набӯд чунон бошад ки гуяд чаро дар осмони ду офтоб чашма набӯд , вагар онкас андеша кунад бидонад кигар ин меҳри дурахшони нестии миёни ду қутби ҷанӯбӣу шимолии як ҷой аз замин ҳама бсухтӣ аз гармоу дигари ҷо аз сармои ҳамаи санги гаштӣ , ва чун як меҳраст ва ҳаме гардад аз шимол ба ҷануб ва аз ҷануб ба шимол ҷое аз замин ба вақте наботи ҳамеи беруни орад ва ҷое ҳаме осоед мари берун овардани наботро ба вақте дигар . Ва андарин ҳикматӣ азимаст . Пас агар гўӣими ду пайғамбари ёду эмом будӣ , ҳар ду мувофиқ будандӣ андари даъвату шариъат ё мухолиф будандӣ эшонро бо якдигар ҷанг афтодӣу ночораи яке аз эшон мбтл будӣ . Ва чун дуруст шуд ки яке азишон мбтл будӣ дуруст шуд ки паёмбари зи эшон худ яке беш набӯдӣ ҳам чунин ки имрӯзаст , пас агар мувофиқ якдигар будандӣ андари даъват бе ҳеҷ хилофи пас худ ҳам чунин будӣ ки имрӯзаст ки ҳамаи мусулмонони мари кофаронро ба Муҳамади Мустафои алайҳ ассалом мехонанд бе ҳеҷ хилофӣ ва касе ба паёмбарии ҳеҷ даъвӣ намекунад чун бо ӯ мувофиқанд . – ва ин беонесахт равшанаст . Ва низ аз тариқи офариниши гўӣим ки қӯтҳои ҳамаи ситорагон ва ҳаракатҳои эшон аз ҳаракатҳои ки аз нигоҳ дошт олам ҳосил шавад ҷмлх бояд шудан то як тан аз ҳаракот ва қӯтҳо бидон ҷой расад ки халқро сиёсат тавонад кардан , вагар он қӯтҳо аз касе ба ҳосил нашавад ки халқро сиёсат тавонад кардан , вагар он қӯтҳо азксӣ ба асл нашавад ки халқро сиёсат кунад бадв қисмат шаваду нигоҳи бони андар ҳар ду нои тамом , ҳамчунонк ҳаме донем ки қӯтҳои ҳамаи табоиъу афлоку анҷуми ҷумла шудааст то асари зойишҳои олам омадааст вагар ҷузи ин ки падед омадааст олам хоҳад ки чизеи падеди оради он вақти казин қӯтҳо ҷудо кунад азин зойишҳо нуқсон шавад , ва он зойиш ки нав падед ояд тамом наёяд . – пас яке тамом ба ҳикмати наздиктар аз он бошад ки ду бошад ҳар ду ноқис . Пас гўӣим ки падед овардан як шариъати тамоми ҳикматии азим буд аз сонеъи ҳаким то ҳамаи халқ рӯй бидон овараданд , бар мисоли ҳамаи андоми мардум ки солории як дили ҳамеи тамом нигоҳ дошта бошад , ва агар андарин мардуми ду дил будӣ ҳар ду ноқис будӣ , бидон далел ки ин қӯт ки бад-ӣни дил пайвастааст бадви дили пайвастӣ ва чунин ки яке тамомаст бадв қисмат шудӣ ночора ҳар ду ноқис будӣ , ва ба ноқис бӯдани дили шикасти андари ҷасад роҳ ёфтӣ , аз баҳри ин буд ки худоӣ таъолӣ гуфт , қавла : мо ҷаъли аллоҳи лрҷли ман қалбин фии ҷўФаҳ . Гуфт : худоӣ накард мардиро ду дил аз андарун ӯ , ҳам чунин раво набошад ки андари замонаи ду соҳиб шариъат бошад , ё андари як замонаи ду эмом бошад , ки шариъат бидон мӯҳмал ва бо халал буд . Ҳам чунин ки имрӯзи чандини ихтилофи ҳалоккунанда андари дайн афтодааст бсбб рафтани мардумон аз пас имомон то ҳақ ба ҳавои хеш .

کسی که گوید چرا اندر عالم دو رسول نبود چنان باشد که گوید چرا در آسمان دو آفتاب چشمه نبود ، و گر آنکس اندیشه کند بداند که گر این مهر درخشان نیستی میان دو قطب جنوبی و شمالی یک جای از زمین همه بسوختی از گرما و دیگر جا از سرما همه سنگ گشتی ، و چون یک مهر است و همی گردد از شمال به جنوب و از جنوب به شمال جایی از زمین به وقتی نبات همی بیرون آرد و جایی همی آساید مر بیرون آوردن نبات را به وقتی دیگر . و اندرین حکمتی عظیم است . پس اگر گوئیم دو پیغمبر یاد و امام بودی ، هر دو موافق بودندی اندر دعوت و شریعت یا مخالف بودندی ایشان را با یکدیگر جنگ افتادی و ناچاره یکی از ایشان مبطل بودی . و چون درست شد که یکی ازیشان مبطل بودی درست شد که پیامبر ز ایشان خود یکی بیش نبودی هم چنین که امروز است ، پس اگر موافق یکدیگر بودندی اندر دعوت بی هیچ خلاف پس خود هم چنین بودی که امروز است که همه مسلمانان مر کافران را به محمد مصطفی علیه السلام می خوانند بی هیچ خلافی و کسی به پیامبری هیچ دعوی نمی کند چون با او موافق اند . – و این بیانی سخت روشن است . و نیز از طریق آفرینش گوئیم که قوتهای همه ستارگان و حرکتهای ایشان از حرکتهای که از نگاه داشت عالم حاصل شود جملخ باید شدن تا یک تن از حرکات و قوتها بدان جای رسد که خلق را سیاست تواند کردن ، و گر آن قوتها از کسی به حاصل نشود که خلق را سیاست تواند کردن ، و گر آن قوتها ازکسی به اصل نشود که خلق را سیاست کند بدو قسمت شود و نگاه بآن اندر هر دو نا تمام ، همچنانک همی دانیم که قوتهای همه طبایع و افلاک و انجم جمله شده است تا اثر زایشهای عالم آمده است و گر جز این که پدید آمده است عالم خواهد که چیزی پدید آرد آن وقت کزین قوتها جدا کند ازین زایشها نقصان شود ، و آن زایش که نو پدید آید تمام نیاید . – پس یکی تمام به حکمت نزدیکتر از آن باشد که دو باشد هر دو ناقص . پس گوئیم که پدید آوردن یک شریعت تمام حکمتی عظیم بود از صانع حکیم تا همه خلق روی بدان آوردند ، بر مثال همه اندام مردم که سالاری یک دل همی تمام نگاه داشته باشد ، و اگر اندرین مردم دو دل بودی هر دو ناقص بودی ، بدان دلیل که این قوت که بدین دل پیوسته است بدو دل پیوستی و چنین که یکی تمام است بدو قسمت شدی ناچاره هر دو ناقص بودی ، و به ناقص بودن دل شکست اندر جسد راه یافتی ، از بهر این بود که خدای تعالی گفت ، قوله : ما جعل الله لرجل من قلبین فی جوفه . گفت : خدای نکرد مردی را دو دل از اندرون او ، هم چنین روا نباشد که اندر زمانه دو صاحب شریعت باشد ، یا اندر یک زمانه دو امام باشد ، که شریعت بدان مهمل و با خلل بود . هم چنین که امروز چندین اختلاف هلاک کننده اندر دین افتاده است بسبب رفتن مردمان از پس امامان تا حق به هوای خویش .