Ҳар чизе ки ӯро биёбанд якбор ва онгаҳ нобӯда шавад пас бори дайр ҳамчунон пайдо ояд , ва он нобӯда шуда ҷое набӯд каз он ҳамонҷоӣ пайдо омад , он чиз ҷузе бошад аз куллӣ ки аз он кул пайдо шавад ва бидон кул боз шавад . Чунонк мавҷӯдаст андари шахси мардуми гармӣу сардӣ ватарӣу хушкии андар вақте ва боз нобӯда шавад ба марги ҷисмонии он мардум , ё маронро ба зот ӯ наёбанд албата ,у боз ба вақте дигар пайдо шавад андари шахси дигар ҳамчунонк пеш аз он ҷой дигар бӯда буд .

هر چیزی که او را بیابند یکبار و آنگه نابوده شود پس بار دیر همچنان پیدا آید، و آن نابوده شده جایی نبود کز آن همانجای پیدا آمد، آن چیز جزیی باشد از کلی که از آن کل پیدا شود و بدان کل باز شود. چنانک موجود است اندر شخص مردم گرمی و سردی و تری و خشکی اندر وقتی و باز نابوده شود به مرگ جسمانی آن مردم، یا مران را به ذات او نیابند البته، و باز به وقتی دیگر پیدا شود اندر شخص دیگر همچنانک پیش از آن جای دیگر بوده بود.

Пас дониста шуд ки ин ҷузъҳои гармӣу сардӣ ватарӣу хшгиро клҳост ки ин ҷузъҳо аз онаст ва бидон боз шавад пас гӯйем ки ҳамчунин чун боз ёфтем ҷавҳарӣ ки ӯро шинохтаи нек ва бадаст ва асар кард андари шахси мардум , ва ӯ андар ёбанда пӯшедҳо буд . Пас он шахси мардум ки ин гавҳар аз он пайдо шуда буд нопадид шуд ,у боз монандаи он шахси дигар пайдо шуд ки андарони шахси пеш аз пайдо шудан он ҷавҳари асарӣ буд , бдонстим ки ин ҷузъӣаст ки ҳаме пайдо шавад аз куллӣу бози бадв боз шавад , пас дуруст шуд ки нафасҳои ҷузъиро куласт ва он кул ба олами табиат муҳӣтаст ва низ иттифоқаст миёни аҳли илму ҳикмат ки сӯрати мардуми олам сағирасту олами бузурги эшон кабӣраст . Пас гӯйем ки ҷузъҳои инсони кабӣр ки оламаст парогандаасту манфиатҳои он пайдо нашавад магари андари олами сағир ки мардумаст ва ҷузъҳои ӯ маҷмӯаст , пас дуруст шуд ки олами сағир ки мардумаст ғараз офаридагораст ки инсони кабӣрро офарид ки оламаст , ва ин ҷзءҳост аз кули хеш ки манфиатҳои олами андрўи ҳаме падед ояд , ва ҳамчунин ҷузъҳои олам бо манфиатҳои ӯ пайдо нашавад магар ба касб кардан ин нафасҳои ҷузъӣ аз кули хеши мари Фоӣдаҳҳои ӯро , ва чун мари нафасҳои мардумро алФнҷидаҳ ёфтем андари олами он олам донистем ки марин ҷузъҳоро куллӣ ҳаст , аз баҳри онки андари олами ҳеҷ куллӣ касб накунад аз чизе ҳамчун хештани кули блаки ҷузъ касб кунад аз ҷузъии дигар ҳамчун хештан , чун заминии куллӣ ки зёдтӣ намеҷӯяд аз заминии дигар , ва на кули оби зиёд ҳаме ҷӯяд аз обии дигари кул ҳамчун хештан , ва на кули ҳўоءи касбӣ ҳаме кунад аз ҳавои дигар ва на оташи кули зёдтӣ ҳаме гирад аз оташии дигар , блаки ҷузъҳои хокро ҳамеи ббним каз дигари ҷузъҳои хоки зиёдати ҳамеи пазираду қавӣ ҳаме шавад ва ҳамчунон ҷузъҳои дигар ӯ ки аз ҷузъҳои кули хеш ҳар яке қавӣ ҳаме шаваду зиёдат ҳаме гираду кул ҳар яке азин чаҳор рукн бар ҳол хештанаст бе ҳеҷ зиёдату нуқсон , ва бениёзаст кулҳо аз касб . Ва чун ин муқаддамот дониста шуд ва нафасҳоро ёфтем ки андари шахсҳо Фоӣдаҳ ҳаме гирад аз дигари нафасҳо ки андари дигар шхсҳоонд донистем ки нафасҳо андари ҳад ҷузъӣанд ки Фоӣдаҳдиҳандау Фоӣдаҳ пазирндаанд ва чун нишони ҷузъии нафасҳо бад-ӣн рӯй ки зиёдат пазиранд аз монандони хеш , дуруст пайдо омад ки ин нафасҳоро куллӣ ҳаст ки падед омадан эшон азуаст ва бозгаштан шан бадваст .

پس دانسته شد که این جزء های گرمی و سردی و تری و خشگی را کلهاست که این جزء‌ها از آن است و بدان باز شود پس گوییم که همچنین چون باز یافتیم جوهری که او را شناخته نیک و بد است و اثر کرد اندر شخص مردم، و او اندر یابنده پوشیدها بود. پس آن شخص مردم که این گوهر از آن پیدا شده بود ناپدید شد، و باز ماننده آن شخص دیگر پیدا شد که اندران شخص پیش از پیدا شدن آن جوهر اثری بود، بدانستیم که این جزئیست که همی پیدا شود از کلی و باز بدو باز شود، پس درست شد که نفسهای جزئی را کل است و آن کل به عالم طبیعت محیط است و نیز اتفاق است میان اهل علم و حکمت که صورت مردم عالم صغیر است و عالم بزرگ ایشان کبیر است. پس گوییم که جزء های انسان کبیر که عالم است پراگنده است و منفعت‌های آن پیدا نشود مگر اندر عالم صغیر که مردم است و جزءهای او مجموع است، پس درست شد که عالم صغیر که مردم است غرض آفریدگار است که انسان کبیر را آفرید که عالم است، و این جزءهاست از کل خویش که منفعت‌های عالم اندرو همی پدید آید، و همچنین جزءهای عالم با منفعت‌های او پیدا نشود مگر به کسب کردن این نفسهای جزئی از کل خویش مر فائده‌های او را، و چون مر نفس‌های مردم را الفنجیده یافتیم اندر عالم آن عالم دانستیم که مرین جزءها را کلی هست، از بهر آنک اندر عالم هیچ کلی کسب نکند از چیزی همچون خویشتن کل بلک جزء کسب کند از جزئی دیگر همچون خویشتن، چون زمینی کلی که زیادتی نمی‌جوید از زمینی دیگر، و نه کل آب زیاد همی‌جوید از آبی دیگر کل همچون خویشتن، و نه کل هواء کسبی همی‌کند از هوایی دیگر و نه آتش کل زیادتی همی‌گیرد از آتشی دیگر، بلک جزءهای خاک را همی‌ببنیم کز دیگر جزءهای خاک زیادت همی‌پذیرد و قوی همی‌شود و همچنان جزءهای دیگر او که از جزءهای کل خویش هر یکی قوی همی‌شود و زیادت همی‌گیرد و کل هر یکی ازین چهار رکن بر حال خویشتن است بی‌هیچ زیادت و نقصان، و بی‌نیاز است کلها از کسب. و چون این مقدمات دانسته شد و نفسها را یافتیم که اندر شخصها فائده همی‌گیرد از دیگر نفسها که اندر دیگر شخصهااند دانستیم که نفسها اندر حد جزئی‌اند که فائده دهنده و فائده پذیرنده‌اند و چون نشان جزئی نفسها بدین روی که زیادت پذیرند از مانندان خویش، درست پیدا آمد که این نفسها را کلی هست که پدید آمدن ایشان ازوست و بازگشتن‌شان بدوست.