Ҳар гуруҳе аз аҳли мазоҳибро андари нафасу рӯҳ ихтилофаст ,у бештари мардуми аҳл зоҳир баронанд ки нафаси ин ҷасад касифаст ,у мардуми ин ҳайкал тоҳираст , магар аз мазҳаби мӯътазила ,у баҳрӣ аз мардумони собӣ ки гӯйанд мардуми ин ҷасад касифасту қавли аҳл зоҳир онаст ки рӯҳ арзӣаст латиф ва он зиндагонӣаст ки мардум бидон сухан гӯйаст ва андар ёбанда ,у мазҳаби бештар аз фалосифа онаст ки нафаси гавҳарӣ баситаст зинда ва андар ёбандау сухани гӯйу наздики ҳкмоءи шариъати рӯҳи шарифтар аз нафасасту наздики фалосифаи нафаси шарифтар аз рӯҳаст ва ҳар гуруҳеро барин даъвӣ , хеши ҳҷтҳост ки онрои биФкндим ва аз бими гаронӣу дарозӣ , китобу андари кутуб афлотӯн чунонаст ки нафасҳои мардум чун аз колбудҳо шавад андар ҳайвонот шавад бар андозаи он хуҳо ки он мардумон гирифта бошанд : онки хуй шерон дорад нафас ӯ андар ширӣ шавад ,у онги табъи харон ва говон дорад нафасҳои эшон андари он харон ва говон шаванду хирадмандон аз аҳл шариъат донанд ки ин сухани нохўбсту гуруҳе аз шогирдон афлотӯн гуфтанд ки ҳакими фозили бад-ӣни қавли исбот таносух нахост , влкни ин сухан бар андозаи рӯзгор хеш гуфт мари сиёсати халқро бар сиблати рамз ва мисли ва аз ФрФириўс ҳикоят кунанд ки андари китоб « табиати алонсон » аз Юнонён гуфт ки эшон гӯйанд ки нафас бисёр гўнҳост , чунонк шахси бсёргўнҳост , ва ҳар навъе аз нафасҳо андари навъи ҷасад хеш шавад , ва он мардуми ҷузи андари ҷасадҳои мардум нашавад , ва он сутурони ҷузи андар сутур нашавад , ва ҳам барин мисол ҳар равонии андар танӣ шавад ки дар хур ӯ бошаду қавл афлотӯн чунонаст ки гуяд равонҳои бидон ки аз танҳои эшон берун шавад девон гирданду деви наздик ӯ нафас бдкрдораст ки аз ҷасади ҷудо шуда бошаду шогирдон афлотӯн гуфтанд ки он танҳо ки афлотӯн гуфт на ин танҳои касифаст , ва он танҳо ки зини танҳои касиф зода бошанду бФъли он нафас ки андрў бошад боқӣ бимонад абади алобдин .

هر گروهی از اهل مذاهب را اندر نفس و روح اختلاف است، و بیشتر مردم اهل ظاهر برآنند که نفس این جسد کثیف است، و مردم این هیکل طاهرست، مگر از مذهب معتزله، و بهری از مردمان صابی که گویند مردم این جسد کثیف است و قول اهل ظاهر آنست که روح عرضی است لطیف و آن زندگانی است که مردم بدان سخن گوی است و اندر یابنده، و مذهب بیشتر از فلاسفه آن است که نفس گوهری بسیط است زنده و اندر یابنده و سخن گوی و نزدیک حکماء شریعت روح شریفتر از نفس است و نزدیک فلاسفه نفس شریفتر از روح است و هر گروهی را برین دعوی، خویش حجتهاست که آنرا بیفکندیم و از بیم گرانی و درازی، کتاب و اندر کتب افلاطون چنانست که نفسهای مردم چون از کالبدها شود اندر حیوانات شود بر اندازه آن خوها که آن مردمان گرفته باشند: آنک خوی شیران دارد نفس او اندر شیری شود، و آنگ طبع خران و گاوان دارد نفسهای ایشان اندر آن خران و گاوان شوند و خردمندان از اهل شریعت دانند که این سخن ناخوبست و گروهی از شاگردان افلاطون گفتند که حکیم فاضل بدین قول اثبات تناسخ نخواست، ولکن این سخن بر اندازه روزگار خویش گفت مر سیاست خلق را بر سبیل رمز و مثل و از فرفیریوس حکایت کنند که اندر کتاب «طبیعت الانسان» از یونانیان گفت که ایشان گویند که نفس بسیار گونهاست، چنانک شخص بسیارگونهاست، و هر نوعی از نفسها اندر نوع جسد خویش شود، و آن مردم جز اندر جسدهای مردم نشود، و آن ستوران جز اندر ستور نشود، و هم برین مثال هر روانی اندر تنی شود که در خور او باشد و قول افلاطون چنانست که گوید روانهای بدان که از تنهای ایشان بیرون شود دیوان گردند و دیو نزدیک او نفس بدکردار است که از جسد جدا شده باشد و شاگردان افلاطون گفتند که آن تنها که افلاطون گفت نه این تنهای کثیف است، و آن تنها که زین تنهای کثیف زاده باشند و بفعل آن نفس که اندرو باشد باقی بماند ابد الابدین.

Ва аммо афлотӯни андари маъод айдун гуяд ки равонҳои бидон оз колбудҳои бидон ҷудо шавад бози олам нафсонӣ натавон шудан , блак ӯро ин олати ҷасадонеи кор бояд кардан то латиф ва софӣ шаваду савоби наздик ӯ онаст ки нафас ҷавҳарӣ гардад чун ақл , яъне ки нафас ақласт бқўаҳ ва ақл гардад бФъли он вақт ки бози олами илоҳӣ боз шавад , наздикӣ , иллати хешу ҷавоҳири рӯҳониро биёбад бнФс чунонк бад-ӣни ҷасади мари ҷавоҳири маҳсусро ёфтааст имрӯзи савоби наздики афлотӯн инаст гуруҳе гуфтанд ки бўиъқўти сҷзии мари нафасро беруни ин олами касиф қароргоҳӣ нагӯяд , ва ин сухани андари китоб , « кашфи алмҳҷўб » аз гуфтор ӯ пайдосту гуруҳе аз шогирдони бӯи ёқӯб ки гуфтанд мо сари мазҳаб ӯ донем айдун гуфтанд ки мазҳаби бӯ ёқӯб онаст ки нафас чун софӣ шавад бъолм алавӣ бозгардад ва ҷовдона бимонаду гуруҳе аз собён гӯйанд ки равонҳои бидон бимонад аз пас танҳои эшон , чунон намояд ки эшонро андари танҳои дадон кардаанд бар он мисол ки мардуми андари хоби бибинанди чизҳои казон битарсанд вазон ғамгин шаванд ки мари онро ҳақиқатӣ набошаду уқоб бдкрдорон инаст наздики собён .

و اما افلاطون اندر معاد ایدون گوید که روانهای بدان آز کالبدهای بدان جدا شود باز عالم نفسانی نتوان شدن، بلک او را این آلت جسدانی کار باید کردن تا لطیف و صافی شود و ثواب نزدیک او آنست که نفس جوهری گردد چون عقل، یعنی که نفس عقل است بقوه و عقل گردد بفعل آن وقت که باز عالم الهی باز شود، نزدیکی، علت خویش و جواهر روحانی را بیابد بنفس چنانک بدین جسد مر جواهر محسوس را یافته است امروز ثواب نزدیک افلاطون این است گروهی گفتند که بویعقوت سجزی مر نفس را بیرون این عالم کثیف قرارگاهی نگوید، و این سخن اندر کتاب، «کشف المحجوب» از گفتار او پیداست و گروهی از شاگردان بو یعقوب که گفتند ما سر مذهب او دانیم ایدون گفتند که مذهب بو یعقوب آنست که نفس چون صافی شود بعالم علوی بازگردد و جاودانه بماند و گروهی از صابیان گویند که روانهای بدان بماند از پس تنهای ایشان، چنان نماید که ایشان را اندر تنهای ددان کرده اند بر آن مثال که مردم اندر خواب ببینند چیزهای کزان بترسند وزان غمگین شوند که مر آنرا حقیقتی نباشد و عقاب بدکرداران اینست نزدیک صابیان.

Ва гуруҳе гуфтанд азишон ки равонҳои бдкрдорон ҳама нест шаванд взонҳо бимонанд мондании мутлақ беғаму савобу уқоби наздик ин бошад ва ин мазҳабро баҳрӣ аз мардумон даъвӣ кунанд ва аз аҳли ҳқоӣқ ва гуфтанд манзалат бар се бҳрост : савобаст ва уқобаст ва талошӣаст , яъне нест гаштану марони нафасҳоро бошад ки сӯрати илмӣ аз илмҳо пазируфта бошад чун нуфуси кӯдакону девонагон .

و گروهی گفتند ازیشان که روانهای بدکرداران همه نیست شوند وزانها بمانند ماندنی مطلق بی غم و ثواب و عقاب نزدیک این باشد و این مذهب را بهری از مردمان دعوی کنند و از اهل حقائق و گفتند منزلت بر سه بهراست: ثوابست و عقابست و تلاشی است، یعنی نیست گشتن و مران نفسها را باشد که صورت علمی از علمها پذیرفته باشد چون نفوس کودکان و دیوانگان.