Гўӣим ки чун ҷисм мураккабасту нафас баситасту басит бар мураккаб ҷокўласт ва ҳолҳои ҷисми мураккаб зер замонаст ва ҳар Фоӣдаҳ ки ҷисми пазирад аз сӯрату шаклу рангу юӣу ҷузи он бузмон метавонад пазируфтан , воҷиб ояд аз рӯй азоФти ҳоли нафаси бҷсм ки мари нафасро ки бар ҷисм ҷокўласт бузмон ҳоҷат нест ва мисли ин чунон бошад ки ҳар ададӣ ки он ҷуфтаст бадв нима шаваду андрў каср наёяд ва ҳар ададӣ ки тоқаст бадв нима нашавад то андрў каср наёяд , аз баҳри онки ҷуфти мари тоқро мухолифаст лоҷарами хилофи инсони буқати бадви қисм кардан падед ояд аз баҳр онаст ки хилофи миёни ҷуфт ва тоқ бидон падед ояд ки ҳар дуро бадв қисм кунӣ ки ҷуфти аввал дуаст ва ӯ мари ҳамаи ададҳоро тарозуасту бадв падед ояд тоқ аз ҷуфт , ва ин мисли мари мутааллимро Фоӣдаҳ он диҳад ки бидонад ки чун ҷуфти бадв нима шавад бекаср , пас бибояд донистан ки тоқи мари ҷуфтро мухолифаст , бадв нима нашавад бекаср ҳамчунин басит ки мураккабро мухолифаст ҳол ӯ бхлоФи ҳоли мураккаб лозим ояд , ва чун маълумаст ки ҳолҳои ҷисми мураккаби зер замонаст бибояд донистан ба ҳукми зарурат ки ҳолҳои нафаси басити зер замон нест .

گوئیم که چون جسم مرکب است و نفس بسیط است و بسیط بر مرکب جاکول است و حالهای جسم مرکب زیر زمانست و هر فائده که جسم پذیرد از صورت و شکل و رنگ و یوی و جز آن بزمان می تواند پذیرفتن، واجب آید از روی اضافت حال نفس بجسم که مر نفس را که بر جسم جاکول است بزمان حاجت نیست و مثل این چنان باشد که هر عددی که آن جفت است بدو نیمه شود و اندرو کسر نیاید و هر عددی که طاق است بدو نیمه نشود تا اندرو کسر نیاید، از بهر آنک جفت مر طاق را مخالف است لاجرم خلاف انسان بوقت بدو قسم کردن پدید آید از بهر آنست که خلاف میان جفت و طاق بدان پدید آید که هر دو را بدو قسم کنی که جفت اول دو است و او مر همه عددها را ترازوست و بدو پدید آید طاق از جفت، و این مثل مر متعلم را فائده آن دهد که بداند که چون جفت بدو نیمه شود بی کسر، پس بباید دانستن که طاق مر جفت را مخالف است، بدو نیمه نشود بی کسر همچنین بسیط که مرکب را مخالف است حال او بخلاف حال مرکب لازم آید، و چون معلوم است که حالهای جسم مرکب زیر زمان است بباید دانستن به حکم ضرورت که حالهای نفس بسیط زیر زمان نیست.

Ва далел бар дурустии ин қавл онаст ки нафаси мардум то доно нашудааст мар гирифтани илмро замони пкор боядаш то башнаваду бшкли беруни орад ва бозгуед то он илми андари нафас ӯ сӯрати бандад , аз баҳри онки илм ба ду миёнҷии бадви ҷисм ҳаме расад : яке ҷисми омӯзгору дигари ҷисм ӯ худ ки мутааллимаст , ва чун доно шуд он гоҳ ҳар чаҳ Фоӣдаҳи пазирад аз ақли хеш бе замони пазирад , на бшнўдн ҳоҷат оядаш на бгФтни мари зоти хешро , бсбби онк на аз роҳи ҷасадии бадв ҳаме расад бал каз нафаси муҷаррад ӯ мерасад он ҳамаи илм , боз чун мар касеро бибоядаш гуфтану омухтани он илми рӯзгор боядаш то бигӯед он илмро ва шакл бинмоед мари он касеро ки фурӯдаст , бсбби онки ҷисм ӯу ҷисми шогирди андари миёни ду нафас оянд ва ин беонеравшанаст .

و دلیل بر درستی این قول آنست که نفس مردم تا دانا نشده است مر گرفتن علم را زمان پکار بایدش تا بشنود و بشکل بیرون آرد و بازگوید تا آن علم اندر نفس او صورت بندد، از بهر آنک علم به دو میانجی بدو جسم همی رسد: یکی جسم آموزگار و دیگر جسم او خود که متعلم است، و چون دانا شد آن گاه هر چه فائده پذیرد از عقل خویش بی زمان پذیرد، نه بشنودن حاجت آیدش نه بگفتن مر ذات خویش را، بسبب آنک نه از راه جسدی بدو همی رسد بل کز نفس مجرد او میرسد آن همه علم، باز چون مر کسی را ببایدش گفتن و آموختن آن علم روزگار بایدش تا بگوید آن علم را و شکل بنماید مر آن کسی را که فرود است، بسبب آنک جسم او و جسم شاگرد اندر میان دو نفس آیند و این بیانی روشن است.