Огоҳ бошед ки нафаси мардум ҷузъаст на асар аз нафаси куллӣу далел бар дурустӣ , ин қавл онаст ки нафасҳои мардуми феъли кули хеш ҳаме кунад андари падед овардан шаклҳо ва сӯратҳо ва санъатҳои аҷаб кардан аз баҳр кашӣдан манфиатро бхўиштну давр кардани музират аз хештан ва низ аз кашӣдан манфиати биҷуз аз хештан бар мисол нигоштани нафаси куллӣ мари табиатро ва ниҳодан навъҳо ва шаклҳо ва сӯратҳо андрўу падед кардан қӯтҳои табиӣ аз ҷиҳат кашӣдан манфиатҳоу давр кардани мзртҳо аз анвоъи ҳайвони андар вақте дун вақте пас бад-ӣни сабаб пайдо шуд ки онки андар мардумаст нафас ҷузъӣаст аз нафаси куллӣ .

آگاه باشید که نفس مردم جزء است نه اثر از نفس کلی و دلیل بر درستی، این قول آنست که نفسهای مردم فعل کل خویش همی کند اندر پدید آوردن شکلها و صورتها و صنعتهای عجب کردن از بهر کشیدن منفعت را بخویشتن و دور کردن مضرت از خویشتن و نیز از کشیدن منفعت بجز از خویشتن بر مثال نگاشتن نفس کلی مر طبیعت را و نهادن نوعها و شکلها و صورتها اندرو و پدید کردن قوتهای طبیعی از جهت کشیدن منفعتها و دور کردن مضرتها از انواع حیوان اندر وقتی دون وقتی پس بدین سبب پیدا شد که آنک اندر مردم است نفس جزئی است از نفس کلی.

Ва дигари далел бар онки нафас мардум ҷузъӣаст аз нафаси куллӣ на асар ӯст онаст ки асар оҳанг накунад бабр расӣдан бар иллати муассири хеш чунонк ҳамеи мардум оҳанг кунад бабр расӣдан бар ақл ки иллати нафас куласт ,у асарро илм лозим набояду ҳаргизи андари муассир хеш нарасад чунонк дабирии андари дабир асарасту ҳаргизи дабирӣ аз дабири хеш хабар надорад , ва чун ёфтем нафаси ҷузъиро ки оҳанг кард сӯии андар расӣдани бъқли кул ки ӯ иллати нафас куласт яқини шудем ки он нафас ки андар мардумаст ӯ ҷузъаст аз нафаси куллӣ бзот ,у асар аз нафас гуфтораст на зот ӯст ,у гуфтори бзот хеш нодонаст ва нафас доносту гуфторро илм ва тамиз нест дигар онаст ки агар нафаси мардуми асар будӣ аз нафаси куллӣу нафаси куллӣ бҷзӣӣ пайвастааст бхўондни мрўрои брсўлони сӯии хеш ва додани нутқи Марвро ва ин ҳама аз пайванди нафас куласт бо нафаси ҷузъии он вақти сазовор бо носазовори пайваста будӣу андари ҳикмат чунин нишоеду асарпазир аз муассири андар пазируфтани анбоз ва ҳамроз бошанд бар мисоли пазириши чизҳои табиии асар аз офтобу асар аз асари фозилтар ва шарифтар набошад ва нафасҳоро як бар дигари шарафу фазл сахт бисёраст бпокӣу салоҳу палидӣу фасоди пас дуруст шуд ки нафаси ҷузъӣ ки андар мардумаст на асараст аз нафаси куллӣ балки ҷузъаст азу .

و دیگر دلیل بر آنک نفس مردم جزئیست از نفس کلی نه اثر اوست آنست که اثر آهنگ نکند ببر رسیدن بر علت موثر خویش چنانک همی مردم آهنگ کند ببر رسیدن بر عقل که علت نفس کل است، و اثر را علم لازم نباید و هرگز اندر موثر خویش نرسد چنانک دبیری اندر دبیر اثر است و هرگز دبیری از دبیر خویش خبر ندارد، و چون یافتیم نفس جزئی را که آهنگ کرد سوی اندر رسیدن بعقل کل که او علت نفس کل است یقین شدیم که آن نفس که اندر مردم است او جزء است از نفس کلی بذات، و اثر از نفس گفتار است نه ذات اوست، و گفتار بذات خویش نادانست و نفس داناست و گفتار را علم و تمیز نیست دیگر آنست که اگر نفس مردم اثر بودی از نفس کلی و نفس کلی بجزئی پیوسته است بخواندن مرورا برسولان سوی خویش و دادن نطق مرو را و این همه از پیوند نفس کل است با نفس جزئی آن وقت سزاوار با ناسزاوار پیوسته بودی و اندر حکمت چنین نشاید و اثر پذیر از موثر اندر پذیرفتن انباز و همراز باشند بر مثال پذیرش چیزهای طبیعی اثر از آفتاب و اثر از اثر فاضلتر و شریفتر نباشد و نفسها را یک بر دیگر شرف و فضل سخت بسیارست بپاکی و صلاح و پلیدی و فساد پس درست شد که نفس جزئی که اندر مردم است نه اثر است از نفس کلی بلکه جزء است ازو.

Вагар нафасҳо аз нафаси кули асар будӣ ҳама яксон будандӣ , аммо андари аввали ҳол ки илм напазируфтааст нафаси мардум аз нафаси куллӣ асар бошад , аз баҳри онки андари оғози пайвастани нафасии бҷсди ҳама яксон бошад , ва чун илм пазируфтанд аҷзои нафас кул шаванд бар тафовут чунонк ҷузъии бузургтар аз бошаду шарифтару бад-ӣни қавл ки гуфтеми нафаси кул ҷузаст на асар на он хостем ки ҷузъи пора ӣӣ аз ӯст кеҳтару меҳтар , влкн он хостем ки пайдо кунем ки ҷавҳари нафаси мардуми ҷавҳари нафас куласт ва боқӣасту ҳамчунуи бпзирФтни илму ночиз шаванда нест чун асар аз муассири каши бмўсри хеш расӣдан набошад .

وگر نفسها از نفس کل اثر بودی همه یکسان بودندی، اما اندر اول حال که علم نپذیرفته است نفس مردم از نفس کلی اثر باشد، از بهر آنک اندر آغاز پیوستن نفسی بجسد همه یکسان باشد، و چون علم پذیرفتند اجزا نفس کل شوند بر تفاوت چنانک جزئی بزرگ تر از باشد و شریف تر و بدین قول که گفتیم نفس کل جز است نه اثر نه آن خواستیم که جزء پاره یی از اوست کهتر و مهتر، ولکن آن خواستیم که پیدا کنیم که جوهر نفس مردم جوهر نفس کل است و باقی است و همچنو بپذیرفتن علم و ناچیز شونده نیست چون اثر از موثر کش بموثر خویش رسیدن نباشد.