Бибояд донист ки ҳар чаҳ шумор бар ӯ уфтад он чизи зиёдату нуқсони пазирад , ва ҳар чаҳ бад-ӣн сифат бошад ҷисм бошаду Фриштгон ҷисм нестанд пас дуруст шуд ки шумор бар Фриштгони ниўФтду андари чизҳои ҷисмонӣ мавҷӯдаст ин шарт ки шимурдаро ки чизе бирав барафзое афзӯн шавад ва агар аз ӯ чизе нуқсон кунӣ андакии пазирад , чунонк шаш шморист аз шимурдаҳои ҷисмонии гирди омадаи андари ду ва чаҳор ки он панҷ ва ҳафтаст , аз баҳри онк чун аз шаш яке кам кунӣ панҷ монад вагар яке бар шашафзое ҳафт шавад пас шаш андари ҳисори ин ду шумораст ки яке азу бешаст ва яке камаст ва аммо он чиз ки андак шавад бофузӯнии шимурд ва бисёр шавад бнқсони шимурдаи он чизи андари ҳисор шумор наёяд , аз баҳри онки андари рӯҳонӣоти якеро биҷойгоҳ ҳазор бунаанд ва зиёдат нагирад ва ҳазорро биҷойгоҳ яке бунаанд ва нуқсон напазираду мисол он чунонаст ки гӯйанд ки эзади таъолӣ бо ҳар қатраи борони яке Фриштаҳи бифиристад ки мронрои фурӯди оради онҷо ки хоҳад вагар хирадманди андарин фикр кунаду ҳақиқати инро бидонад бишносад ки як чиз аз рӯҳонӣ бисёр шавад бе онки зиёдати пазирад , аз баҳри онки фурӯд омадани борон як чизаст аз ҷиҳати рӯҳонӣ ва он ғарази берун овардан наботаст , ё он як чиз ки боронаст бисёр шавад андари қатра , ва бар андоза ҳар қатраи ъҷоӣб бисёраст то бидон ҷой ки мумкин бошад андеша кардан ки олам пар шавад аз зойиш казон қатраҳо бҳосл ояд бе онки он қӯти аввал ки борони азу буд ҳеҷ бисёре пазируфт .

بباید دانست که هر چه شمار بر او افتد آن چیز زیادت و نقصان پذیرد، و هر چه بدین صفت باشد جسم باشد و فریشتگان جسم نیستند پس درست شد که شمار بر فریشتگان نیوفتد و اندر چیزهای جسمانی موجود است این شرط که شمرده را که چیزی برو بر افزایی افزون شود و اگر از او چیزی نقصان کنی اندکی پذیرد، چنانک شش شماریست از شمرده های جسمانی گرد آمده اندر دو و چهار که آن پنج و هفت است، از بهر آنک چون از شش یکی کم کنی پنج ماند و گر یکی بر شش افزایی هفت شود پس شش اندر حصار این دو شمار است که یکی ازو بیش است و یکی کم است و اما آن چیز که اندک شود بافزونی شمرد و بسیار شود بنقصان شمرده آن چیز اندر حصار شمار نیاید، از بهر آنک اندر روحانیات یکی را بجایگاه هزار بنهند و زیادت نگیرد و هزار را بجایگاه یکی بنهند و نقصان نپذیرد و مثال آن چنانست که گویند که ایزد تعالی با هر قطره باران یکی فریشته بفرستد که مرانرا فرود آرد آنجا که خواهد و گر خردمند اندرین فکر کند و حقیقت این را بداند بشناسد که یک چیز از روحانی بسیار شود بی آنک زیادت پذیرد، از بهر آنک فرود آمدن باران یک چیزست از جهت روحانی و آن غرض بیرون آوردن نبات است، یا آن یک چیز که بارانست بسیار شود اندر قطره، و بر اندازه هر قطره عجائب بسیار است تا بدان جای که ممکن باشد اندیشه کردن که عالم پر شود از زایش کزان قطره ها بحاصل آید بی آنک آن قوت اول که باران ازو بود هیچ بسیاری پذیرفت.

Пас агар мардуми умри хеши андар андеша кунад то биҷои орад бисёре , он чизҳоро каз як қатраи борони бҳосл омадааст андеша ӯ бғоит он нарасад , влкни шимурдҳое бисёр ҳама ҷисмонӣ бошад на рӯҳонӣ ,у рӯҳонӣ яке бошад ва он боронаст , ва он чизҳо казон қатра падед ояд биорӣ , ҳама борон бошад ки он якеаст на бзоти он қатра , ва чун феъли борони як феъл буд бдончи набот падед оварад донистем ки он рӯҳонӣ ки он чизи азу бҳосл омад яке буд на бисёр , агар чаҳ бисёр будӣ боистӣ ки ҳар якеро феъли дайгарӣ будӣ пас агар касе гуяд ки он Фриштгон бисёранду ҳамаро феъл якеаст гўӣим ки бисёр чиз ки ӯро як феъл бошад яке бошад , чунонк обро феъл онаст ки чизҳоро тарканд якеаст ҳар чанд ки ҷузъ ҳояш бисёраст , пас агар гуяд об чигуна якеаст яке об талхаст ва яке оби шӯр ва яке хуш , гўӣим ки ин арзҳоиаст ки таваҳҳумии гӯйӣу гавҳари об якеаст ки ӯ сард ва тараст бнхстини сифат боз намудем ки як ҷуз аз рӯҳонӣон бисёр чигуна шавад бе онки андари зоти хеш бисёре пазирад , ва мисли он чиз ки бисёр яке шавад аз рӯҳонӣот онаст ки мардумони омма бо хос бидон муттафиқанд ки кашӣдан ҷонҳои халқи бадасти Фриштаҳи ист ки ӯро малик аламут хонанд ва сабабҳо марги андари олам бисёраст ва ошкораст , пас бозгашти ин сабабҳои бисёр ки ҳаст маргро ботФоқи доноу нодони бик рӯҳонӣаст , вазин қиёс дуруст бошад ки чизҳои рӯҳонии фаровон андакӣ шавад бе онки нуқсони пазирад ,у бад-ӣни далел ки намудем дуруст шуд хирадмандро ки шумори мари ҷисмонӣонро шимурду Фариштагони худоиро шумор нишморад .

پس اگر مردم عمر خویش اندر اندیشه کند تا بجای آرد بسیاری، آن چیزها را کز یک قطره باران بحاصل آمده است اندیشه او بغایت آن نرسد، ولکن شمردهایی بسیار همه جسمانی باشد نه روحانی، و روحانی یکی باشد و آن بارانست، و آن چیزها کزان قطره پدید آید بیاری، همه باران باشد که آن یکی است نه بذات آن قطره، و چون فعل باران یک فعل بود بدانچ نبات پدید آورد دانستیم که آن روحانی که آن چیز ازو بحاصل آمد یکی بود نه بسیار، اگر چه بسیار بودی بایستی که هر یکی را فعل دیگری بودی پس اگر کسی گوید که آن فریشتگان بسیارند و همه را فعل یکیست گوئیم که بسیار چیز که او را یک فعل باشد یکی باشد، چنانک آب را فعل آنست که چیزها را ترکند یکیست هر چند که جزء هایش بسیارست، پس اگر گوید آب چگونه یکیست یکی آب تلخ است و یکی آب شور و یکی خوش، گوئیم که این عرضهای است که توهمی گویی و گوهر آب یکی است که او سرد و ترست بنخستین صفت باز نمودیم که یک جز از روحانیان بسیار چگونه شود بی آنک اندر ذات خویش بسیاری پذیرد، و مثل آن چیز که بسیار یکی شود از روحانیات آنست که مردمان عامه با خاص بدان متفق اند که کشیدن جانهای خلق بدست فریشته ایست که او را ملک الموت خوانند و سببها مرگ اندر عالم بسیار است و آشکارست، پس بازگشت این سببهای بسیار که هست مرگ را باتفاق دانا و نادان بیک روحانی است، وزین قیاس درست باشد که چیزهای روحانی فراوان اندکی شود بی آنک نقصان پذیرد، و بدین دلیل که نمودیم درست شد خردمند را که شمار مر جسمانیان را شمرد و فرشتگان خدای را شمار نشمارد.

Ва дигар гӯйанд ки эзади таъолӣ бар ҳар чизеи фиришта ӣӣ муваккил кардааст ва ҳеҷ чиз нест ки муҳтоҷ нест ки Фриштаҳ ӣӣ бирав муваккил кунед то шумор ӯ нигоҳ дорад андари ҷинсу навъи он ҳар шумориро бар ҳади он тонёмизд бо шумории дигар ва зиёдат нагирад ва кам нашавад аз ҳади хешу ҳрсу насл яъне растан ва зодани биҷой хеш бошад , аз баҳри онкии ростии олам табиат бишуморасту худои таъолӣ ҳаме гуяд , қавла «у аҳсии кули шайъи ъддо » гуфт : худоӣ башмурд ҳар чизеро бишуморӣ , пас ҳар чизеро аз аҷносу анвоъи зот ӯ худ муваккиласт ки вай аз он муваккили раҳои наёбад , ва он зоти Марвро рӯҳонӣаст ва на ҷисмонӣ , аз баҳри онк агар ҷисмонии бадии тағйири пазируфтӣ , чунонк онаст онч рӯҳонӣаст ва он ростӣ аз ҳол хеш нагардад ,у локини ончии азу ҷисмонӣаст , ва он рангу пӯсту хурдӣу бузургӣу қӯт ва заъфаст , кардандааст .

و دیگر گویند که ایزد تعالی بر هر چیزی فرشته یی موکل کرده است و هیچ چیز نیست که محتاج نیست که فریشته یی برو موکل کنید تا شمار او نگاه دارد اندر جنس و نوع آن هر شماری را بر حد آن تانیامیزد با شماری دیگر و زیادت نگیرد و کم نشود از حد خویش و حرث و نسل یعنی رستن و زادن بجای خویش باشد، از بهر آنکه راستی عالم طبیعت بشمارست و خدای تعالی همی گوید، قوله«و احصی کل شی عددا» گفت: خدای بشمرد هر چیزی را بشماری، پس هر چیزی را از اجناس و انواع ذات او خود موکل است که وی از آن موکل رهایی نیابد، و آن ذات مرو را روحانی است و نه جسمانی، از بهر آنک اگر جسمانی بدی تغییر پذیرفتی، چنانک آنست آنچ روحانی است و آن راستی از حال خویش نگردد، و لکن آنچه ازو جسمانی است، و آن رنگ و پوست و خردی و بزرگی و قوت و ضعف است، کردنده است.

Ва дигари гўӣим ки шумори он каммиятаст аз қисми мунфасил ,у каммият чанде бошад ва чанде гавҳарҳои ҷисмониро лозим ояд . Пас агар Фриштгони зер шумор будандӣ то тавонистӣ гуфтан ки эшон чанданд худ ҷисм будандӣ , ва агар Фриштгон ҷисм будандӣ ба номи Фриштгии сазовори набудандӣ , аз баҳри онки ин номи малик сазовор нест магари он гавҳарро ки монанда нест мари ҷисмро ,у онк ба ҷисм монад он малик набошад ки мамлук бошад . Ва малик аз баҳр он гуфтанд ки фиришта подшоҳ аст бидон рӯй ки боқӣаст ва нестӣ напазирад ва тавонист бдонч хоҳад аз хайру салоҳ . Ва ин ном мисласт бар эмоми замонаи алайҳи ассалому фармони гузорон ӯ ки ӯ бФрмони худоӣ подшоҳаст бар бандагон ,у муъминон ба ӯ подшоҳӣ доранд бар ҷонҳои муъминон то эшонро аз ҳади қӯт ба ҳади феъли оранд , вазин сарои фонии касиф ба сарои боқӣ латиф расонанд , чунонк худоӣ таъолӣ мегуяд , қавла « валави шоҳи лҷълнои мнкми малоикаи фии аларзи ихлФўн » гуфт : « агар хоҳем букунем аз шумо Фриштгон ки андари замин хлиФт бошанд ва агар маликро шумор башмурдӣ мамлук будӣу ҳукм касе дигар бирав раванда будӣ аз ҷиҳати астҳолт ё аз ҷиҳати куну фасод . Пас чун мари Фриштгонро кун ва фасод нест дуруст шуд ки шумор бар Фриштгони ниўФтд .

و دیگر گوئیم که شمار آن کمیت است از قسم منفصل، و کمیت چندی باشد و چندی گوهرهای جسمانی را لازم آید. پس اگر فریشتگان زیر شمار بودندی تا توانستی گفتن که ایشان چندند خود جسم بودندی، و اگر فریشتگان جسم بودندی به نام فریشتگی سزاوار نبودندی، از بهر آنک این نام ملک سزاوار نیست مگر آن گوهر را که ماننده نیست مر جسم را،و آنک به جسم ماند آن ملک نباشد که مملوک باشد. و ملک از بهر آن گفتند که فرشته پادشاه است بدان روی که باقی است و نیستی نپذیرد و توانست بدانچ خواهد از خیر و صلاح. و این نام مثل است بر امام زمانه علیه السلام و فرمان گزاران او که او بفرمان خدای پادشاه است بر بندگان، و مومنان به او پادشاهی دارند بر جانهای مومنان تا ایشان را از حد قوت به حد فعل آرند، وزین سرای فانی کثیف به سرای باقی لطیف رسانند، چنانک خدای تعالی می گوید، قوله «ولو شاه لجعلنا منکم ملائکه فی الارض یخلفون» گفت: «اگر خواهیم بکنیم از شما فریشتگان که اندر زمین خلیفت باشند و اگر ملک را شمار بشمردی مملوک بودی و حکم کسی دیگر برو رونده بودی از جهت استحالت یا از جهت کون و فساد. پس چون مر فریشتگان را کون و فساد نیست درست شد که شمار بر فریشتگان نیوفتد.